Đề án môn học chuyên ngành
II. Kênh phân phối của các doanh nghiệp thơng mại.
1. Khái niệm kênh phân phối của các doanh nghiệp thơng mại.
Trong hoạt động bán hàng của doanh nghiệp luôn tồn tại các doanh vận
động của các yếu tố, nghiệp vụ liên quan đến nó nh: dòng vật chất, dòng dịch
vụ, dòng chuyển dời vật chất, dòng thanh toán, dòng thông tin, dòng khuyến
mại Kênh phân phối chủ yếu trình bày dòng vận độngcủa hàng hoá vật chất,
dịch vụ trong quá trình bán hàng của doanh nghiệp hàng hoá vật chất hoặc
dịch vụ đợc chuyển từ nhà sản xuất (đầu nguồn) đến ngời sử dụng (khách hàng
công nghiệp hay ngời sử dụng cuối cùng) nh thế nào?
Một kênh phân phối đợc hiểu là một tập hợp các hệ thống, các phần tử
tham gia vào quá trình chuyển đa hàng hoá từ nhà sản xuất (hoặc tổ chức đầu
nguồn) đến ngời sử dụng.
Đứng dới góc độ của ngời quản lý kênh, ta có thể định nghĩa kênh phân
phối nh sau: kênh phân phối là một tổ chức các tiếp xúc(quan hệ ) bênngoài để
quản lý các hoạt động nhằm đạt các mục tiêu phân phối của nó.
Một cách tổng quát có thể mô tả các dạng kênh phân phối doanh nghiệp
có thể sử dụng qua sơ đồ sau:
Sơ đồ 2: dạng kênh phân phối doanh nghiệp có thể sử dụng.
SV: Hoàng Văn Long - Marketing 39B
5
Người
sử
dung
sản
phẩm
Người
sản
xuất
Người
bán lẻ
Người
bán
buôn 2
Người
bán
buôn 1
Người
bán
buôn
Người
bán lẻ
Người
bán lẻ
Lực lượng bán hàng của
doanh nghiệp
Lực lượng bán hàng của doanh nghiệp
Lực lượng bán
hàng của doanh
nghiệp
Đề án môn học chuyên ngành
2. Các dạng kênh phân phối.
Các dạng kênh phân phối mà doanh nghiệp có thể sử dụng, thờng đợc
phân loại và lựa chọn theo tiêu thức trực tiếp/ gián tiếp hay dài/ngắn.
a. theo tiêu thức trực tiếp/ gián tiếp.
Theo tiêu thức này, có 3 kênh mà doanh nghiệp có thể lựa chọn để đa
vào phơng án thiết kế kênh phân phối của mình.
* Kênh phân phối trực tiếp: Trong dạng kênh này doang nghiệp không
sử dụng ngời mua trung gian để phân phối hàng hoá. Lực lợng bán hàng của
doanh nghiệp (kể cả đại lý có hợp đồng) chịu trách nhiệm trực tiếp bán hàng
đến tận tay ngời sử dụng hàng hoá (ngời mua công nghiệp đôí với t liệu sản
xuất và tiêu thụ cuối cùng đối với t liệu tiêu dùng). Kênh này đợc mô tả nh sau:
Sơ đồ 3: Dạng kênh phân phối trực tiếp.
* Kênh gián tiếp: là dạng kênh phân phối mà trong đó doanh nghiệp
bán hàng của mình cho ngời sử dụng thông qua các ngời mua trung gian (nhà
buôn các cấp/ nhà bán lẻ). Tuỳ theo từng trờng hợp, khách hàng trực tiếp của
doanh nghiệp là bán buôn hoặc bán lẻ. Doanh nghiệp không trực tiếp bán hàng
cho ngời sử dụng sản phẩm hàng hoá. Dạng kênh này đợc mô tả nh sau:
Sơ đồ 4: Dạng kênh phân phối gián tiếp.
SV: Hoàng Văn Long - Marketing 39B
6
Doanh nghiệp
Đại lý
Lực lượng
bán hàng
của doanh
nghiệp
Khách hàng (người sử dụng)
Đề án môn học chuyên ngành
* Kênh phân phối hỗn hợp.
Chính xác đây là một phơng án lựa chọn kênh phân phối trên cơ sở
đồng thời sử dụng cả hai dạng kênh phân phối trực tiếp và kênh phân phối gián
tiếp. Doanh nghiệp vừa tổ chức bán thực tiếp hàng hoá tới tận tay ngời sử dụng,
vừa khai thác lợi thế trong hệ thống phân phối của ngời mua trung gian. Đợc mô
tả bằng sơ đồ sau:
Sơ đồ 5: Dạng kênh phân phối hỗn hợp.
b. Theo tiêu thức ngắn/dài.
SV: Hoàng Văn Long - Marketing 39B
7
Doanh
nghiệp
Đại lý
Lực lượng
bán hàng
của doanh
nghiệp
Các
người
mua
trung
gian
Khách
hàng
(người
sử
dụng)
Đại lý
Doanh nghiệp
Lực lượng bán
hàng của doanh
nghiệp
Người mua
trung gian
Khách hàng
Đề án môn học chuyên ngành
Để thiêt kế kênh phân phối hàng hoá doanh nghiệp có thể lựa chọn dạng
kênh dài hay ngắn và cũng có thể phối hợp cả hai dạng trên để có phơng án
kênh hỗn hợp.
* Kênh phân phối ngắn: Là kênh phân phối trực tiếp từ doanh nghiệp
đến ngời sử dụng sản phẩm hoặc có sử dụng ngời mua trung gian nhng không
có quá nhiều ngời trung gian xen giữa khách hàng và doanh nghiệp, thông th-
ờng kênh ngắn đợc xác định trong trờng hợp không có hoặc chỉ có một ngời
trung gian tham gia vào kênh phân phối của doanh nghiệp.
* Kênh phân phối dài: Là loại kênh phân phối có sự tham gia của nhiều
loại mua trung gian. Hàng hoá của doanh nghiệp có chuyển dần thành quyền sở
hữu cho một loạt các nhà bán buôn lớn đến nhf bán buôn nhỏ hơn rồi qua ngời
bán lẻ đến tay ngời tiêu dùng.
3. Thiết lập hệ thống kênh phân phối.
Thiết lập hệ thống kênh phân phối là quá trình kết hợp các quyết định
về địa điểm theo yếu tố địa lý và khách hàng để xác định và xây dựng phơng án
kênh phân phối của doanh nghiệp.
Để thiêt kế đợc hệ thống kênh phân phối cần thực hiện tốt các nội dung
cơ bản sau:
a. Nghiên cứu phân tích các yếu tố ảnh hởng đến sự lựa chọn kênh
phân phối.
+ Giới hạn địa lý của thị trờng - đặc điểm và yêu cầu của họ đối với sản
phẩm dịch vụ của doanh nghiệp nh quy mô lô hàng, thời gian chờ đợi, sự thuận
tiện của đặc điểm giao dịch và nhận hàng, tính đa dạng sản phẩm, các dịch vụ
khác
+ Lực lợng bán hàng của doanh nghiệp - thực trạng và tiềm năng phát
triển.
+ Các lực lợng ngời trung gian trên thị trờng - khả năng đáp ứng và hoà
nhập vào hệ thống kênh của doanh nghiệp.
+ Các mục tiêu tọng điểm của doanh nghiệp về mức độ thoả mãn các
nhu cầu khách hàng, lợi nhuận phát triển thị trờng.
b. Xác định mục tiêu và tiêu chuẩn của hệ thống kênh phân phối.
Các mục tiêu của hệ thống kênh phân phối đợc xác định trên cơ sở mục
tiêu chung của doanh nghiệp và cac mục tiêu cụ thể về bán hàng.
SV: Hoàng Văn Long - Marketing 39B
8
Đề án môn học chuyên ngành
Mục tiêu của hệ thống kênh phân phối có thể đợc xác định theo các
định hớng cơ bản:
+ Mức độ thoả mãn nhu cầu của khách hàng về thời gian địa điểm và
các dịch vụ bên cạnh sản phẩm hiện vật.
+ Doanh số bán tổng quát và cho từng nhóm sản phẩm, bán mối, duy trì
hay mở rộng doanh số.
+ Tăng cờng khả năng chiếm lĩnh, kiểm soát thị trờng hay phát triển thị
trờng.
+Giảm chi phí bán hàng hay điều chỉnh chi phí vận chuyển.
Tuỳ theo đặc điểm sản phẩm, đặc điểm kinh doanh và thị trờng, doanh
nghiệp có thể lựa chọn mục tiêu cho thích hợp. Mục tiêu cụ thể có thể định h-
ớng theo một trong những mục tiêu cơ bản trên đây để làm cơ sở cho việc thiết
kế hệ thống kênh phân phối. Tuy nhiên cần lu ý đến mâu thuẫn có thể phát sinh
từ việc lựa chọn mục tiêu cho kênh phân phối. Một kênh phân phối có thể đáp
ứng yêu cầu mục tiêu định hớng khác. Bởi vậy, cần có sự cân nhắc kỹ lỡng khi
lựa chọn mục tiêu.
c. Xác định dạng kênh và phơng án kênh phân phối.
Từ các dạng kênh phân phối cơ bản và u nhợc điểm của từng dạng kênh
đó; từ các kết quả nghiên cứu về các yếu tố ảnh hởng đến yêu cầu và khả năng
thiết lập kênh phân phối; kết hợp với mục tiêu và tiêu chuẩn kênh phân phối đã
đợc xác định, doanh nghiệp có thể lựa chọn các dạng kênh phân phối sẽ sử dụng
trong kinh doanh. Doanh nghiệp có thể sử dụng một dạng kênh phân phối hoặc
nhiề dạng kênh phân phối khác nhau cho các sản phẩm khác nhau. Toàn bộ các
kênh phân phối độc lập sẽ đợc liên kết lại thành một hệ thống các kênh phân
phối cuả doanh nghiệp. Để có thể lựa chọn chính xác các dạng kênh và thiết lập
hệ thống kênh phân phối, tốt nhất nên xây dựng các phơng án khác nhau làm cơ
sở để phân biệt và lựa chọn phơng án tối u về kênh phân phối.
d. Lựa chọn và phát triển các phần tử trong kênh phân phối.
Các phần tử chủ chốt trong kênh phân phối gồm hai nhóm cơ bản:
+ Lực lợn bán hàng của doanh nghiệp.
+ ngời mua trung gian.
Tuỳ theo dạng kênh phân phối trực tiếp hay gián tiếp mà phần tử trong
kênh phân phối có trung gian hay không. Nhng ở đây chúng ta nghiên cứu vấn
đề một cách tổng quát về cả hai nhóm này.
* Lực lợng bán hàng của doanh nghiệp:
SV: Hoàng Văn Long - Marketing 39B
9
Đề án môn học chuyên ngành
Trong bất cứ một dạng kênh nào, lực lợng bán hàng của doanh nghiệp
luôn đóng vai trò rất quan trọng có ảnh hởng trực tiếp đến hiệu suất hoạt động
của kênh phân phối.
Lực lợng bán hàng của doanh nghiệp thờng đợc xác định bao gồm:
- Lực lợng bán hàng cơ hữu: Bao gồm tất cả những thành viên trong
doanh nghiệp có trách nhiệm trực tiếp tới hoạt động bán hàng.
Lực lợng này có thể chia thành hai bộ phận: Lực lợng bán hàng tại văn
phòng và lực lợng bán hàng ngoài doanh nghiệp. Mỗi lực lợng thuộc lực lợng
bán cơ hữu có vai trò và trách nhiệm khác nhau trong hệ thống phân phối.
Quy mô của lực lợng bán hàng cơ hữu có thể thay đổi ở từng dạng kênh
và từng phơng án phân phối khác nhau. Bởi vậy cần có những quyết định cụ thể
để lựa chọn quy mô thành viên của lực lợng bán hàng cũng nh các chiến lợc
phát triển lực lợng này.
- Các đại lý bán hàng có hợp đồng: bao gồm các cá nhân hay tổ chức
độc lập không thuộc hệ thống tổ chức cơ hữu của doanh nghiệp nhận bán hàng
cho doanh nghiệp để hởng hoa hồng các đại lý theo hợp đồng để ký kết giữa hai
bên.
Bộ phận này đợc xác định thuộc lực lợng bán hàng của doanh nghiệp
bởi họ bán hàng cho doanh nghiệp trong điều kiện họ không mua hàng của
doanh nghiệp - hàng hoá không phải chuyển quyền sở hữu họ không đủ yếu tố
để xác định vào nhóm ngời mua trung gian - họ là những ngời làm thuận lợi cho
quá trình phân phối, bán hàng của doanh nghiệp.
Đại lý bán hàng có hợp đồng là một phần tử (thành viên) có vị trí tích
cực trong hệ thống phân phối của doanh nghiệp. Ưu điểm nổi bật của phần tử
này là:
- Giúp doanh nghiệp có khả năng mở rộng bans hàng trực tiếp đến các
khách hàng của mình, phát triển bán hàng đến các khu vực.
- Giúp cho doanh nghiệp giữ vững và tăng cờng khả năng kiểm soát hệ
thống phân phối và chiến lợc Marketing của mình trên toàn bộ hệ thống phân
phối.
- Tuy nhiên, cần lu ý một số vấn đề nảy sinh ảnh hởng đến hiệu quả thực
tế của kênh phân phối.
- Tính không ổn định: Ngời trung gian có thể sẵn sàng gia nhập kênh
nhng cũng sẵn sàng rời bỏ kênh nếu không đạt đợc lợi ích riêng.
- Mục tiêu của nhà đại lý có hợp đồng thờng không đồng nhất với mục
tiêu phát triển kênh của doanh nghiệp.
SV: Hoàng Văn Long - Marketing 39B
10
Đề án môn học chuyên ngành
- Động lực bán hàng cho doanh nghiệp có thể không cao.
- Cơ sở vật chất kỹ thuật và kỹ năng bán hàng có thể hạn chế
* Ngời mua trung gian trong kênh phân phối.
Nghời mua trung gian bao gồm tất cả những ngời mua hàng của doanh
nghiệp để bán lại cho ngời khác nhằm kiếm lời (kinh doanh thơng mại).
Có các dạng mua trung gian khác nhau mà doanh nghiệp có thể sử dụng
trong hệ thống kênh phân phối của mình:
- Các nhà buôn lớn.
- Các nhà buôn nhỏ.
- Các nhà đại lý mua đứt bán đoạn.
- Các nhà bán lẻ.
Khi xây dựng kênh phân phối doanh nghiệp phaỉo tiến hành nghiên cứu
để đa ra quyết định về vấn đề:
- Sử dụng dạng ngời mua trung gian nh thế nào?
- Lựa chọn ngời mua trung gian nào trong các dạng ngời mua trung gian
trên các phân đoạn thị trờng cụ thể để đa vào kênh phân phối của mình.
* Xác định dạng ngời mua trung gian.
Xác định dạng ngời mua trung gian trong hệ thống kenh phân phối, liên
quan đến hệ thống kênh phân phối đã đợc lựa chọn của doanh nghiệp. ở các
dạng kênh khác nhau, dạng ngời mua trung gian trong kênh phân phối sẽ khác
nhau. Vấn đề đặt ra ở đây là vấn đề cần cụ thể hoá một cách chi tiết vị trí,
nhiệm vụ của từng dạng ngời mua trung gian trong hệ thống phân phối. Các
doanh nghiệp khác nhau và đối với các dòng sản phẩm khác nhau, trên khu vực
thị trờng khác nhau, vai trò quan trọng thứ yếu của từng dạng ngời mua trung
gian có thể xác định khác nhau nhằm đảm bảo hiệu suất hoạt động của kênh.
Tơng ứng với vai trò và nhiệm vụ của từng dạng ngời mua trung gian
trong kênh phân phối, doanh gnhiệp có thể đa ra các chính sách khuyến khích,
động viên và kiểm soát hoạt động của họ một cách thích ứng nhằm đạt đợc mục
đích xây dựng kênh và mục tiêu bán hàng của doanh nghiệp.
* Lựa chọn ngời trung gian cho kênh phân phối.
Mỗi dạng gời mua trung gian bao gồm rất nhiều nhà kinh doanh (tổ
chức) độc lập. Đặc điểm của mỗi tổ chức trung gian độc lập thờng là khác
nhauvề quy mô tiềm lực, uy tín trên thơng trờng, kinh nghiệm tổ chức quản lý
SV: Hoàng Văn Long - Marketing 39B
11
Đề án môn học chuyên ngành
Đặc điểm cụ thể của mỗi tổ chức trung gian có thể ảnh hởng đến những
khả năng thực hiện khác nhau vai trò đã đợc xác định của họ trong kênh phân
phối của doanh nghiệp. Bởi vậy cần tiến hành lựa chọn một cách chính xác ai
trong số các ngời mua trung gian trên thị trờng để định hớng đa vào làm thành
viên trong kênh phân phối của doanh nghiệp.
Để thực hiện nhiệm vụ này, doanh nghiệp có thể phân tích và lựa chọn
từ các ngời mua trung gian hiện có trên thị trơng cha hoặc tham gia vào kenh
phân phối của doanh nghiệp từ trớc, đang tham gia vào các hệ thống kênh phân
phối của những doanh nghiệp khác (kể cả đối thủ cạnh tranh) hoặc có thể là
những ngời hoàn toàn mới trong lĩnh vực lu thông.
e. Điều chỉnh hệ thống kênh phân phối.
Hệ thống kênh phân phối không phải là bất biến. Các doanh nghiệp th-
ờng sử dụng hệ thống kênh phân phối với các thành viên trong kênh nh là một
truyền thống và ít quan tâm tới khả năng điều chỉnh kênh để đạt đợc hiệu quả
cao hơn. Điều này có thể phản ánh đến khả năng phát triển bán hàng và hiệu
quả mong đợi của doanh nghiệp. Sau khi đã đa các kênh phân phối vào hoạt
động cần đảm bảo khả năng kiểm soát hoạt đọng của kênh và thờng xuyên phân
tích hiệu quả của từng kênh bán hàng cũng nh toàn bộ hệ thống. Đáng chú ý là
kênh có thể ít thay đổi và mức độ đòi hỏi điều chỉnh không cao nếu không có
biến động lớn. Nhng việc điều chỉnh các thành viên trong kênh phân phối luôn
là việc làm cần thiết mà doanh nghiệp phải thực hiện nếu muốn thành công
trong chiến lợc phân phối.
III. Tổ chức và điều khiển quá trình phân phối hiện vật.
Hệ thống kênh phân phối xác định các luồng dịch chuyển của hàng hoá
trong lu thông. Nhng sự hoạt động của hệ thống kênh phân phối còn phụ thuộc
vào vấn đề hàng hoá đợc phân phối nh thế nào tên các kênh đó. Vì vậy, để đảm
bảo cho quá trình dịch chuyển của hàng hoá, hiện vật một cách thuận lợi hợp lý
và có hiệu quả còn cần phải giải quyết các vấn đề liên quan đến nội dung của
phân phối hiện vật.
Phân phối hiện vật là quá trình điều phối, vận chuyển và dự trữ hàng
hoá dới dạng hiện vật vào ở các kênh phân phối của doanh nghiệp.
SV: Hoàng Văn Long - Marketing 39B
12
Đề án môn học chuyên ngành
1. Điều phối hàng hoá vào các kênh phân phối.
Điều phối hàng hoá là quá trình xác định kế hoạch và tổ chức thực hiện
kế hoạch đảm bảo nguồn cung cấp hàng hoá cho các kênh phân phối của doanh
nghiệp.
Các kế hoạch phân phối hàng hoá phải đáp ứng đợc các yêu cầu cụ thể
của từng kênh phân phối trong mối liên hệ với toàn hệ thống phân phối của
doanh nghiệp về các yếu tố:
- Danh mục hàng hoá vận động trong kênh.
- Khối lợng hàng hoá và từng loại hàng hoá tronh kênh.
- Thời gian xuất phát, dịch chuyển hàng hoá trong kênh.
- Nguồn hàng và địa điểm giao nhận hàng háo trong kênh.
Trong điều kiện bình thờng, kế hoạch phân phối hàng hoá có thể đơn
giản là việc xác định danh mục khối lợng và thời gian hợp lý trên cơ sở nhu cầu
dự báo của các nhóm khách hàng và phần tử trong kênh. Nhất là trong khi bán
hàng khó khăn - bán đợc hàng là tốt, thì ngời ta càng ít quan tâm đến vấn đề
xây dựng kế hoạch phân phối hiện vật. Nhng trong điều kiện bình thờng kế
hoạch phân phối nếu không đợc làm tốt có thể hạn chế khả năng bán hàng. Đặc
biệt, vấn đề phân phối hàng hoá vào kênh khác nhau sẽ phức tạp khi sử dụng
nhiều kênh cạnh tranh và hàng hoá khan hiếm.
Dù trong trờng hợp nào, kế hoạch phân phối hiện vật đúng cũng là cơ sở
quan trọng để thảo mãn yêu cầu: đúng hàng, đúng địa điểm, đúng thời gian của
các loại khách hàng.
2. Lựa chọn phơng án vận chuyển hàng hoá trong các kênh.
Chức năng vận chuyển hàng hoá của hệ thống Marketing doanh nghiệp
có thể thực hiện đợc hay không phụ thuộc phần lớn vào việc giải quyết các nội
dung của nhiệm vụ này. Lựa chọn đúng phơng án vận chuyển cho phép đáp ứng
tốt các yêu cầu về thời gian, địa điểm có ích và giảm chi phí trong bán hàng.
Mọi quyết định về phân phối hàng hoá đặt trong yêu cầu cung về hiệu
quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào các loại
phơng tiện vận chuyển hiện có trên thị trờng và khả năng khai thác các phơng
tiện đó trong quá trình phân phối hàng hoá đó.
* Về địa điểm: Địa diểm có ích của khách hàng của doanh nghiệp là
yêu cầu khách quan từ phía khách hàng của doanh nghiệp. Trách nhiệm của
doanh nghiệp la phải thoả mãn tốt yêu cầu về địa điểm có ích của khách hàng
SV: Hoàng Văn Long - Marketing 39B
13
Đề án môn học chuyên ngành
nếu muốn bán đợc hàn. Nhng có thể xuất hiện mâu thuẫn giữa lợi ích của khách
hàng về địa điểm với lợi ích của doanh nghiệp khi cố gắng thoả mãn yêu cầu
này vì lý do từ phía phơng tiện và khả năng vận chuyển. Chi phí quá cao. Điều
này dẫn đến yêu cầu phải xem xét các yếu tố về vận chuyển khi quyết định địa
điểm cung cấp hàng hoá cho khách hàng nhất là khi nó liên quan đến khối lợng
thời gian và khả năng chấp nhận gía.
* Về thời gian: Các loại phơng tiện vận chuyển và mớối liên hệ kết nối
giữa các loại phơng tiện vận chuyển có ảnh hởng đến khả năng đảm bảo thời
gian hũ ích cho khách hàng. Cần phải lựa chọn các phơng án sử dụng các loại
phơng tiện vận chuyển nh thế nào trong hệ thống kênh phân phối để có thể đáp
ứng yêu cầu về thời gian của khách hàng trong mối liên hệ với khối lợng và chi
phí cũng nh khả năng chấp nhận giá của khách hàng trong điều kiện có cạnh
tranh.
* Về chi phí vận chuyển trong phân phối hiện vật.
Theo J.E.Mc.Centhy, gần một nửa chi phí Marketing đợc chi ở khâu
phân phối hiện vật. Trong điều kiện sản xuất công nghiệp hiện đại với quy mô
lớn và khách hàng ở rải rác khắp nơi trên thế giới. Chi phí vận chuyển chiếm
một tỷ lệ rất cao trong giá thành ngời tiêu thụ cuối cùng phải chịu.
Mâu thuẫn có thể xuất hiện giữa các mục tiêu khác nhau của quá trình
phân phối hiện vật khi lựa chọn các dạng phơng tiện vận tải khác nhau đòi hỏi
phải xem xét và giải quyết hợp lý đồng thời các mục tiêu đặt ra cho phân phối
hiện vật. Tốt nhất, nên chọn phơng án vận chuyển hàng hoá sao cho có khả
năng đáp ứng ở mức độ hợp lý cho tất cả các mục tiêu - trừ các yêu cầu đặc biệt
từ phía khách hàng.
Để lựa chọn đúng phơng tiện vận tải cần thiết, có thể so sánh các đặc
điểm cơ bản của các dạng phơng tiện vận tải và lơị ích mà nó mang lại trong
phân phối hiện vật.
SV: Hoàng Văn Long - Marketing 39B
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét