Kế toán nghiệp vụ vốn bằng tiền và các khoản phải thanh toán trong công ty xây lắp

5
tiến hành niêm phong có xác nhận của ngời ký cợc, ký quỹ trên dấu niêm
phong.
Có thể sử dụng mẫu sổ quỹ kiêm báo cáo quỹ sau:


Sổ quỹ tiền mặt ( kiêm báo cáo quỹ)
Ngày tháng năm

Số hiệu chứng
từ
Số tiền
Thu Chi
Diễn giải
Số hiệu
TK
Thu Chi


. . . . . .


. . . . . .
Số d đầu ngày
FS trong ngày
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Cộng FS
Số d cuối ngày


. . . . . . .


. . . . .


. . . . .
Kèm theo . . . chứng từ thu.
. . . chứng từ chi.

Ngày . . . tháng . . .năm 2000
Thủ quỹ ký

Để phản ánh tình hình thu, chi tiền mặt kế toán sử dụng tài khoản 111
Tiền mặt.
* Nội dung kết cấu TK 111:
- Bên nợ :
+ Các khoản tiền mặt, ngân phiếu, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý, đá
quý nhập quỹ.
+ Số tiền mặt thừa ở quỹ phát hiện khi kiểm kê.
- Bên có :
+ Các khoản tiền mặt, ngân phiếu, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý, đá
quý xuất quỹ.
+ Số tiền mặt tại quỹ thiếu hụt.
- Số d bên nợ : Các khoản tiền mặt, ngân phiếu, ngoại tệ, vàng bạc,
kim khí quý, đá quý hiện còn tồn ở quỹ tiền mặt.
Tài khoản 111 gồm có 3 tài khoản cấp 2 :
TK 1111 : Tiền Việt Nam
TK 1112 : Ngoại tệ
TK 1113 : Vàng bạc, kim khí quý, đá quý.

6
Vàng bạc, kim khí quý, đá quý.

* Trình tự kế toán tiền mặt :
a. Kế toán các khoản phải thu, chi bằng tiền Việt Nam
- Các nghiệp vụ tăng :

Nợ TK 111 (1111) : Số tiền nhập quỹ.
Có TK 511 : Thu tiền bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp lao vụ,
dịch vụ.
Có TK 711 : Thu tiền từ hoạt động tài chính
Có TK 721 : Thu tiền từ hoạt động bất thờng
Có TK 112 : Rút tiền từ ngân hàng
Có TK 131,136,1111 : Thu hồi các khoản nợ phải thu
Có TK 121, 128, 138,144,244 : Thu hồi các khoản vốn ĐTNH
Có TK 338 (3381) : Tiền thừa tại quỹ cha xác định rõ nguyên
nhân
- Các nghiệp vụ Giảm :
Nợ TK 112 : Gửi tiền vào TK tại NH
Nợ TK 121,221 : Xuất quỹ mua chứng khoán ngắn hạn, dài hạn
Nợ TK 144,244 : Xuất tiền để thế chấp, ký cợc, ký quỹ ngắn hạn, dài
hạn
Nợ TK 211, 213: Xuất tiền mua TSCĐ để đa vào sử dụng
Nợ TK 241 : Xuất tiền dùng cho công tác ĐTXDCB tự làm
Nợ TK 152,153,156 : Xuất tiền mua vật t hàng hóa để nhập kho (theo
phơng pháp kê khai thờng xuyên).
Nợ TK 611 : Xuất tiền mua vật t, hàng hóa về nhập kho (theo phơng
pháp kiểm tra định kỳ)
Nợ TK 311, 315 : Thanh toán nợ ngắn hạn đến hạn
Nợ TK 331 : Thanh toán cho ngời bán
Nợ TK 333 : Nộp thuế và các khoản khác cho ngân sách
Nợ TK 334 :Thanh toán lơng và các khoản cho ngời lao động
Có TK 111(1111) : Số tiền mặt thực xuất quỹ
b. Kế toán các khoản thu, chi ngoại tệ :
Đối với ngoại tệ, ngoài việc quy đổi ra đồng Việt Nam, kế toán còn phải
theo dõi nguyên tệ trên TK 007-Nguyên tệ các loại.
Việc quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam phải tuân theo các quy định
sau đây:
- Đối với các loại TK thuộc chi phí, thu nhập, vật t, hàng hoá,
TSCCĐ dù doanh nghiệp có hay không sử dụng tỷ giá hạch toán. Khi có
phát sinh các nghiệp vụ bằng ngoại tệ đều phải luôn luôn ghi sổ bằng đồng

7
Việt Nam theo tỷ giá mua vào của ngân hàng Nhà nớc Việt Nam công bố
tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ kinh tế.

- Các doanh nghiệp có ít nghiệp vụ bằng ngoại tệ thì các tài khoản tiền,
các tài khoản phải thu, phải trả đợc ghi sổ bằng đồng Việt Nam theo tỷ giá
mua vào của ngân hàng Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ
kinh tế. Các khoản chênh lệch tỷ giá (nếu có) của các nghiệp vụ kinh tế
phát sinhđợc hạch toánvào TK 1113-Chênh lệch tỷ giá.

- Các doanh nghiệp có nhiều nghiệp vụ phát sinh bằng ngoại tệ có thể
dụng tỷ giá hạch toán để ghi sổ các tài khoản tiền, phải thu, phải trả. Số
chênh lệch giữa tỷ giá hạch toán và tỷ giá mua của ngân hàng tại thời điểm
nghiệp vụ kinh tế phát sinh đợc hạch toán vào tài khoản 413-Chênh lệch tỷ
giá.
Tỷ giá hạch toán có thể là tỷ giá mua hoặc tỷ giá thống kê của ngân
hàng và đợc sử dụng ổn định ít nhất trong một kỳ kế toán.
Cuối kỳ hạch toán, kế toán phải đánh gía lại số d ngoại tệ của các tài
khoản tiền, cả khoản phải thu, các khoản nợ phải trả theo tỷ giá mua của
ngân hàng Việt Nam công bố tại thời điểm cuối kỳ để ghi sổ kế toán.
TK 413-Chênh lệch tỷ giá có kết cấu nh sau :
- Bên nợ :
+ Chênh lệch tỷ giá FS giảm của vốn bằng tiền, vật t, hàng hóa và nợ
phải thu có gốc ngoại tệ.
+ Chênh lệch tỷ giá FS tăng các khoản nợ phải trả có gốc ngoại tệ.
+ Xử lý chênh lệch tỷ giá.
- Bên có :
+ Chênh lệch tỷ giá FS tăng của vốn bằng tiền, vật t, hàng hoá và nợ
phải thu có gốc ngoại tệ.
+ Xử lý chênh lệch tỷ giá.
+ Chênh lệch tỷ giá FS giảm các khoản nợ phải trả có gốc ngoại tệ.
Tài khoản này cuối kỳ có thể có số d bên Có hoặc bên Nợ
Số d bên Nợ : Chênh lệch tỷ giá cần phải đợc xử lý.
Số d bên Có : Chênh lệch tỷ giá còn lại.
Số chênh lệch tỷ giá trên TK 413- Chênh lệch tỷ giá chỉ đợc xử lý (ghi
tăng hoặc giảm vốn kinh doanh, hạch toán vào lãi hoặc lỗ). Khi có quyết
định của cơ quan có thẩm quyền.
Riêng đối với đơn vị chuyên kinh doanh mua bán ngoại tệ thì các
nghiệp vụ mua bán ngoại tệ đợc quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá
mua bán thực tế FS. Chênh lệch giữa giá thực tế mua vào và bán ra của
ngoại tệ đợc hạch toán vào TK 711-Thu nhập hoạt động tài chính hoặc TK
811-Chi phí hoạt động tài chính.

8
Các nghiệp vụ liên quan đến ngoại tệ đợc hạch toán nh sau :
* Trờng hợp doanh nghiệp có sử dụng tỷ gía hạch toán
- Khi nhập ngoại tệ vào quỹ tiền mặt ;

+ Doanh nghiệp thu bán hàng bằng ngoại tệ:
Nợ TK 111-Tiền mặt (1112)(Tỷ giá hạch toán)
Có TK 511-Doanh thu bán hàng (tỷ giá thực tế)
Có TK 413-Chênh lệch tỷ gía (số chênh lệch tỷ giá hạch toán lớn
hơn tỷ gía thực tế).
(Trờng hợp tỷ giá hạch toán nhỏ hơn tỷ giá thực tế thì số chênh
lệch tỷ giá đợc ghi bên Nợ TK 413).
- Khi xuất quỹ bằng ngoại tệ :
+ Mua vật t, hàng hoá, tài sản cố định:
Nợ TK 152-Nguyên liệu, vật liệu (tỷ giá thực tế)
Nợ TK 153-Công cụ dụng cụ (tỷ giá thực tế)
Nợ TK 156-Hàng hoá (tỷ giá thực tế)
Nợ TK 211-Tài sản cố định hữu hình (tỷ giá thực tế)
Có TK 111-Tiền mặt(1112)(tỷ giá hạch toán)
Có TK 413-Chênh lệch tỷ giá (số chênh lệch tỷ giá thực tế lớn
hơn tỷ giá hạch toán).
(Nếu tỷ giá thực tế nhỏ hơn tỷ giá hạch toán thì số chênh lệch đợc ghi
bên Nợ TK 413).
+ Chi phí sản xuất, chi phí bán hàng, chi phí quản lý phát sinh bằng
ngoại tệ: cũng ghi sổ theo dõi nguyên tắc trên.
+ Xuất quỹ ngoại tệ trả nợ cho ngời bán ;
Nợ TK 331-PTCNB (tỷ giá hạch toán)
Có TK 111-Tiền Mặt(1112)(tỷ giá hạch toán)
* Trờng hợp doanh nghiệp không áp dụng tỷ giá hạch toán :
- Khi nhập quỹ ngoại tệ :
+ Thu tiền bán hàng bằng ngoại tệ :
Nợ TK 111-Tiền mặt(1112)(theo tỷ giá thực tế)
Nợ TK 131-PTCKH (theo tỷ giá thực tế)
Có TK 511-Doanh thu bán hàng (theo tỷ giá thực tế)
+ Thu các khoản nợ phải thu bằng ngoại tệ nhập quỹ :
Nợ TK 111-Tiền mặt(1112) (theo tỷ giá thực tế)
Có TK 131-PTCKH (tỷ giá bình quân thực tế nợ)
Có TK 413-Chênh lệch tỷ giá (số chênh lệch tỷ giá thực tế lớn
hơn giá thực tế lớn hơn giá bình quân thực tế bên nợ).
(Trờng hợp tỷ giá thực tế nhỏ hơn tỷ giá bình quân thực tế nợ thì số
chênh lệch đợc ghi vào TK 413).

9
- Khi xuất quỹ ngoại tệ :
+ Xuất ngoại tệ mua vật t, hàng hoá, TSCĐ, chi trả các khoản chi phí:

Nợ TK 152-Nguyên liệu, vật liệu (theo tỷ giá thực tế)
Nợ TK 153-Công cụ dụng cụ (theo tỷ giá thực tế)
Nợ TK 156-Hàng hoá (theo tỷ giá thực tế)
Nợ TK 211-TSCĐHH (theo tỷ giá thực tế )
Nợ TK 611-Mua hàng (đối với phơng pháp kiểm kê định kỳ)
Nợ TK 627-Chi phí sản xuất chính (theo tỷ giá thực tế )
Nợ TK 641-Chi phí mua hàng (theo tỷ giá thực tế )
Nợ TK 642-Chi phí quản lý doanh nghiệp (theo tỷ giá thực tế)
Có TK 111-Tiền mặt(1112)(tỷ giá thực tế bình quân)
(Nếu tỷ giá thực tế nhỏ hơn tỷ giá thực tế bình quân thì số chênh lệch
đợc ghi vào bên Nợ TK 413).
+Xuất ngoại tệ trả nợ cho ngời bán :
Nợ TK 331-PTCNB (tỷ giá nhận nợ)
Có TK 111-Tiền mặt(1112)(theo tỷ giá thực tế)
Có TK 413-Chênh lệch tỷ giá (nhận nợ lớn hơn tỷ giá thực tế)
(Nếu tỷ giá nhận nợ nhỏ hơn theo tỷ giá thực tế thì số chênh lệch đợc
ghi vào bên Nợ TK413)
Đến cuối năm, cuối quý nếu có biến động lớn về tỷ giáthì phải đánh giá
lại số ngoại tệ hiện có tại quỹ theo tỷ giá thực tế tại thời điểm cuôí năm, cuối
quý ;
+Nếu chênh lệch giảm :
Nợ TK 413-Chênh lệch tỷ giá
Có TK 111-Tiền mặt(1112)
+Nếu chênh lệch tăng :
Nợ TK 111-Tiền mặt(1112)
Có TK 413-Chênh lệch tỷ giá
c. Kế toán nhập xuất vàng, bạc, kim loại quý, đá quý : Đối với các
doanh nghiệp kinh doanh, các nghiệp vụ liên quan đến vàng, bạc, kim loại quý
đợc hạch toán ở TK 111-
Các nghiệp vụ tăng vàng, bạc, kim loại quý, đá quý ghi :
Nợ TK 111- : Giá thực tế tăng
Có TK 111(1111), Có TK 112(1121) : số tiền chi mua thực tế
Có TK 511-Doanh thu bán hàng (bán hàng thu bằng vàng, bạc )
Có TK 138,144-Thu hồi các khoản cho vay, các khoản thế chấp,
ký cợc, ký quỹ.
Có TK 411-NVKD :Nhận liên doanh, cấp phát bằng vàng, bạc,
đá quý
Các nghiệp vụ ghi giảm theo bút toán ngợc lại.

10


Sơ đồ tổng quát kế toán tiền mặt

TK 511,711,721 TK 111-TM
TK 112, 113
Doanh thu bán hàng và thu
nhập hoạt động khác
Gửi tiền vào ngân hàng
tiền đang chuyển

TK 112 TK
152,153,156,211,213
Rút tiền từ ngân hàng Mua vật t,
hàng hoá, tài sản

TK 131,136,138,141,144,144 TK141
,161,627,641,642,811,821



Thu hồi các khoản nợ, các
khoản ký cợc, ký quỹ
Sử dụng cho chi phí
TK 121,128,221,222,228 TK
121,128,221,222,228
Thu hồi các khoản
đầu t tài chính
đầu t tài chính


TK 411,451,461 TK311,315,333,33
4,336,338,341,342

Nhận vốn, nhận liên doanh
liên kết, nhận kinh phí

Thanh toán nợ phải trả

TK 338(3381) TK 138 (1381)
Thừa tiền tại quỹ
chờ xử lý

Thiếu tiền tại quỹ
chờ xử lý



3. Kế toán tiền gửi ngân hàng
Trong quá trình sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp có thể và cần
thiết phải gửi tiền vào ngân hàng kho bạc Nhà nớc hoặc công ty tài chính

11
để thực hiện các nghiệp thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định hiện
hành của pháp luật.
Chứng từ để hạch toán TGNH là các giấy báo Có, báo Nợ hoặc bản sao
kê của ngân hàng kèm theo các chứng từ gốc (uỷ nhiệm thu, uỷ nhiệm chi,
séc chuyển khoản, séc bảo chi )


Khi nhận đợc chứng từ của ngân hàng gửi đến, kế toán đối chiếu với
chứng từ gốc đính kèm, thông báo với ngân hàng để đối chiếu, xác minh và
xử lý kịp thời các khoản chênh lệch (nếu có).
Để theo dõi tình hình biến động các khoản tiền gửi của doanh nghiệp tại
ngân hàng kho bạc hoặc công ty tài chính, kế toán sử dụng TK112-TGNH
*Kết cấu tài khoản 112 :
- Bên Nợ : Các tài khoản tiền gửi vào ngân hàng.
- Bên Có : Cá khoản tiền rút ra từ ngân hàng.
- Số d bên Nợ : Số tiền hiện còn gửi tại ngân hàng
TK 112-Có 3 tài khoản cấp 2
TK 1121 : Tiền Việt Nam
TK 1122-Ngoại tệ
TK 1123-Vàng, bạc, lim loại quý
* Phơng pháp hạchv toán trên TK 112-TGNH :
cũng tơng tự nh đối với TK 111-Tiền mặt. Đồng thời cần lu ý một
số nghiệp vụ sau :
- Số lợi tức gửi đợc hởng :
Nợ TK 111, 112 : Nếu thu tiền
Nợ TK 138 : Phải thu khác-nếu chc thu đợc
Có TK 711 : Thu nhập hoạt động tài chính
- Số chênh lệch số liệu trên sổ của doanh nghiệp so với số liệu của ngân
hàng vào cuối tháng cha rõ nguyên nhân :
+ Trờng hợp số liệu của ngân hàng lớn hơn số liệu trên sổ của doanh
nghiệp:
Nợ TK 112-TGNH
Có TK 338-Phải trả, phải nộp khác (3388)
Sang tháng sau, khi xác định đợc nguyên nhân sẽ ghi sổ theo từng
trờng hợp:

Nợ TK 338 : Phải trả, phải nộp khác (3388)
Có TK 112-TGNH (nếu ngân hàng ghi sổ nhầm lẫn)
Hoặc Có TK 511-Doanh thu bán hàng ( nếu doanh nghiệp ghi thiếu
Có TK 711-Thu nhập hoạt động tài chính
Có TK 721-Thu nhập bất thờng

12
+ Trờng hợp số liệu của ngân hàng nhỏ hơn số liệu trên sổ kế toán của
đơn vị:
Nợ TK 138-Phải thu khác (1388)
Có TK 112-TGNH

Sang tháng sau khi xác định đợc nguyên nhân ghi :
Nợ TK 112 (nếu ngân hàng ghi thiếu )
Nợ TK 511, 811, 812 (nếu do doanh nghiệp ghi thừa)
Có TK138 (1388) : Số thừa đã xử lý
Sơ đồ tổng quát kế toán tgnh

TK 511,711,721 TK 112-TGNH
TK 111
Doanh thu bán hàng và thu
nhập hoạt động khác
Rút tiền về
quỹ tiền mặt

TK 111 TK
152,153,156,211,213
Gửi tiền vào ngân hàng Mua vật t,
hàng hoá, tài sản

TK 131,136,138,141,144,144 TK
627,641,642,



Thu hồi các khoản nợ, các
khoản ký cợc, ký quỹ
Dùng cho chi phí

TK 121,128,221,222,228 TK
121,128,221,222,228
Thu hồi các khoản
đầu t tài chính
đầu t tài chính


TK 411,451,461 TK311,315,333,33
4,336,338,341,342

Nhận vốn, quỹ
nhận kinh phí

Thanh toán các khoản
nợ phải trả


TK 338(3383) TK 138 (1388)

13
Chênh lệch số liệu NH lớn
hơn số liệu của DN
Chênh lệch số liệu của NH
nhỏ hơn số liệu của DN


4. Kế toán đang chuyển :
Tiền đang chuyển là các khoản tiền của doanh nghiệp đã nộp vào ngân
hàng kho bạc Nhà nớc hoặc đã gửi vào bu điện để chuyển cho ngân hàng
hoặc đã làm thủ tục chuyển từ TK tại ngân hàng để trả cho các đơn vị khác
nhng cha nhận đợc giấy báo Nợ hay bản sao kê của ngân hàng.

Tiền đang chuyển gồm tuền VN và ngoại tệ đang chuyển trong các
trờng hợp sau :
- Thu tiền mặt hoặc séc nộp thẳng cho ngân hàng
- Chuyển tiền qua bu điện trả cho đơn vị khác
- Thu tiền bán hàng nộp thuế ngay vào kho bạc giao tiền tay ba giữa
doanh nghiệp, khách hàng và kho bạc Nhà nớc
Kế toán tiền đang chuyển đợc thực hiện trên TK 113-Tiền đang
chuyển


* Kết cấu
- Bên Nợ : Các khoản tiền nội tệ, ngoại tệ, séc đã nộp vào ngân hàng
hoặc đã chuyển vào bu điện để chuyển cho ngân hàng
- Bên Có : Số kết chuyển vào tài khoản TGNH hoặc các khoản Nợ phải
trả.
- Số d bên Nợ : Các khoản tiền đang chuyển.
TK này có 2 tài khoản cấp 2 :
TK 1131-Tiền Việt Nam
TK 1132-Ngoại tệ
* Phơng pháp kế toán một số các nghiệp vụ chủ yếu sau :
- Thu tiền bán hàng, thu nợ khách hàng bằng tiền mặt hoặc séc nộp
thẳng vào ngân hàng (không qua quỹ) ghi :
Nợ TK 113-Tiền đang chuyển
Có 511-Doanh thu bán hàng
Có 131-Phải thu khách hàng
- Xuất quỹ tiền mặt gửi vào ngân hàng nhng cha nhận đợc giấy báo
Có của ngân hàng (đến cuối tháng) :
Nợ TK 113-Tiền đang chuyển
Có TK 111 (1111, 1112)-Tiền mặt
- Làm thủ tục chuyển tiền từ TK ở ngân hàng để trả cho chủ nợ, cuối
tháng cha nhận đợc giấy báo Có của ngân hàng.
Nợ TK 113-Tiền đang chuyển

14
Có TK 112-TGNH
-Khách hàng ứng trớc tiền mua hàng bằng séc, doanh nghiệp đã nộp
séc vào ngân hàng nhng cha nhận đợc giấy báo Có :
Nợ TK 113- Tiền đang chuyển
Có 131-Phải thu khách hàng
- Ngân hàng báo trớc các khoản tiền đang chuyển đã vào tài khoản của
đơn vị:
Nợ TK 112-TGNH
Có TK 113-Tiền đang chuyển
- Ngân hàng báo về số tiền đã chuyển cho ngời bán, ngời cung cấp
dịch vụ, ngời cho vay.
Nợ TK 331-Phải trả cho ngơì bán
Nợ TK 311-Vay ngắn hạn
Nợ TK 315-Vay dài hạn đến hạn
Có TK 113-Tiền đang chuyển


Sơ đồ tổng quát kế toán tiền đang chuyển
TK 111, 112 TK 113-TĐC TK
112
Tiền đã nộp vào NH, tiền
gửi đã làm thủ tục chuyển
Tiền chuyển đã vào tài
khoản tiền gửi

TK 111,138 TK 331
Nhận tiền ứng trớc và thu
nợ bằng séc nộp vào NH
Tiền đã chuyển tới
tài khoản ngời bán

TK 155 TK 311, 315, 341, 342



Thu tiền bán hàng bằng séc nộp
vào ngân hàng
Tiền chuyển tới trả nợ
ngơi cho vay


II. Các khoản thanh toán
Các khoản phải thu trong doanh nghiệp bao gồm số phải thu của khách
hàng, phải thu nội bộ và các khoản phải thu khác.
1. Kế toán các khoản phải thu của khách hàng
Phải thu của khách hàng là các khoản doanh nghiệp phải thu khách
gàng về tiền bán sản phẩm, hàng hoá cung cấp lao vụ và dịch vụ, hoặc phải

Xem chi tiết: Kế toán nghiệp vụ vốn bằng tiền và các khoản phải thanh toán trong công ty xây lắp