Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM VẬT CHẤT XE CƠ
GIỚI VÀ PHÍ BẢO HIỂM
I. SỰ CẦN THIẾT VÀ TÁC DỤNG CỦA BẢO HIỂM VẬT CHẤT XE CƠ GIỚI
1. Sự cần thiết của bảo hiểm vật chất xe cơ giới
1.1 Đặc điểm của xe cơ giới
Trong xã hội hiện đại, xe cơ giới là phương tiện chủ yếu và quan trọng
tham gia giao thông trên tuyến giao thông đường bộ. Cùng với sự phát triển
ngày càng cao của khoa học kỹ thuật, các phương tiện sử dụng trong ngành
giao thông vận tải nói chung và xe cơ giới nói riêng được cải tiến và ngày một
phát triển hơn. Nếu như trước kia xe cơ giới lưu hành với số lượng ít và đơn
giản về cấu tạo thì ngày nay xe cơ giới xuất hiện rất phổ biến và đa dạng về
chủng loại cũng như có cấu tạo ngày càng hiện đại hơn.
Xe cơ giới là loại xe hoạt động bằng chính động cơ của mình và được
phép lưu hành trên lãnh thổ của mỗi quốc gia. Xe cơ giới không chỉ là phương
tiện vận chuyển mà nó còn là một tài sản có giá trị tương đối lớn đối với cá
nhân, tổ chức. Vận chuyển bằng xe cơ giới là hình thức vận chuyển phổ biến,
được sử dụng rộng rãi do có tính cơ động cao và linh hoạt, tốc độ vận chuyển
nhanh và chi phí thấp, hoạt động trong phạm vi rộng kể cả địa hình phức tạp.
Trong quá trình hoạt động xe có một số các đặc điểm ảnh hưởng đến quá trình
triển khai các nghiệp vụ bảo hiểm:
- Số lượng đầu xe tham gia ngày càng nhiều đặc biệt ở các nước đang
phát triển và chậm phát triển có thời kỳ tăng lên đột biến trong khi đường xá
ngày càng xuống cấp và không được đầu tư, tu sửa kịp thời nên tai nạn giao
thông xảy ra ngày càng nghiêm trọng.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Có thể thống kê tình hình tai nạn giao thông đường bộ ở Việt Nam giai
đoạn 2000-2005 như sau:
Bảng 1 : Tình hình tai nạn giao thông đường bộ ở Việt Nam
giai đoạn 2000 - 2005
Năm
Số phương
tiện cơ giới
Số vụ Số người bị chết Số người bị thương
Số vụ A Chết B Bị thương C
2000 6.64.740 22.846 33,6 7.500 11,2 25.400 37,9
2001 8.916.134 25.040 28,1 10.477 11,8 29.188 32,7
2002 10.880.401 27.134 24,9 12.800 11,8 30.733 28,2
2003 12.054.000 19.852 16,5 11.319 9,4 20.400 16,9
2004 14.150.816 16.911 12,0 11.739 8,3 15.152 10,7
2005 16,977,748 14.141 8,3 11.184 6,6 11.760 6,9
(Nguồn tạp chí Bạn đường)
Trong đó:
A: Số vụ TNGT/ 10.000 phương tiện cơ giới đường bộ.
B: Số người chết vì TNGT/ 10.000 phương tiện cơ giới đường bộ.
C: Số người bị thương vì TNGT/10.000 Phương tiện cơ giới đường bộ.
- Xe cơ giới có tính cơ động cao, tính việt dã tốt và tham gia triệt để vào
quá trình vận chuyển, vì vậy xác xuất rủi ro đã lớn lại càng lớn hơn so với các
loại phương tiện vận tải khác.
So sánh tình hình tai nạn giao thông đường bộ so với các loại hình giao thông
khác ở Việt Nam:
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Bảng 2: So sánh tai nạn giao thông đường bộ với các loại hình giao
thông vận tải khác tại Việt Nam năm 2005.
Loại hình
GTVT
Số vụ tai
nạn (vụ)
Tỷ lệ (%)
Số người
chết
Tỷ lệ (%)
Số người
bị thương
Tỷ lệ (%)
Đường bộ 27.134 96,9 12,800 97,1 30.733 99,1
Đường sắt 407 1,5 185 1,4 215 0,7
Đường thủy 350 1,2 180 1,3 39 0,1
Hàng hải 102 0,4 21 0,2 12 0,04
Cộng 27.993 100 13.186 100 30.999 100
(Nguồn Tạp chí cầu đường 2005)
- Xe cơ giới là tham gia giao thông đường bộ phụ thuộc rất nhiều điều
kiện thời tiết, khí hậu, cơ sở hạ tầng, vào ý thức chấp hành luật lệ giao thông
của mỗi người dân tham gia giao thông. Nhận thức được vấn đề này, Nhà
nước và các cấp, các ngành có liên quan đã có sự quan tâm kịp thời đến công
tác nâng cấp, phát triển cơ sở hạ tầng đường xá, cầu cống … Đường bộ ở Việt
Nam nhìn chung được nâng lên cả về mặt số lượng và chất lượng, song hệ
thống giao thông đường bộ còn nhiều hạn chế như chất lượng còn chưa đồng
đều, các công trình giao thông mới xây dựng bị xuống cấp nhanh chóng do
chất lượng thi công còn nhiều hạn chế và bất cập. Điều đó đã ảnh hưởng trực
tiếp đến sự an toàn của xe cơ giới trên đường.
1.2 Sự cần thiết phải bảo hiểm vật chất xe cơ giới:
Từ việc nghiên cứu đặc điểm của xe cơ giới ta có thể thấy, với những đặc
tính ưu việt của nó so với một số loại hình vận chuyển khác, thì hiện nay xe
cơ giới là một phương tiện được sử dụng rộng rãi với số lượng lớn, nhưng bên
cạnh đó nó cũng chứa đựng nhiều yếu tố rủi ro bất ngờ có thể xảy ra. Thực tế
cho thấy là sự gia tăng về số lượng vụ tai nạn giao thông gây thiệt hại lớn về
người và tài sản cho các chủ phương tiện tham gia giao thông.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Khi xảy ra tai nạn, thông thường chủ xe cơ giới phải gánh chịu phần thiệt
hại vật chất của phương tiện mình điều khiển và phải gánh chịu phần thiệt hại
đối với người thứ ba (trách nhiệm dân sự) nếu chủ xe có lỗi.
Đối với phần thiệt hại của người thứ ba đã có Bảo hiểm trách nhiệm dân
sự đứng ra bồi thường, đây là loại hình bảo hiểm mang tính bắt buộc mà chủ
phương tiện xe cơ giới phải tham gia. Tuy nhiên, đối với phần thiệt hại vật
chất thân xe mà chủ xe phải gánh chịu nếu tính bình quân thiệt hại về tài sản
của mỗi vụ tai nạn thường lên đến hàng chục triệu đồng, đây là một số tiền
không nhỏ đối với các chủ phương tiện. Mức độ thiệt hại mà các chủ xe phải
chi trả là một gánh nặng đối với họ nó ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống,
tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh và gây khó khăn về mặt tài chính cho
các chủ xe. Xuất phát từ thực tế đó bảo hiểm vật chất thân xe cơ giới đã ra
đời, đây là một biện pháp hữu hiệu nhất khắc phục hậu qủa do tai nạn gây ra,
đảm bảo ổn định tài chính cho các chủ xe. Ý thức được tầm quan trọng của
nghiệp vụ này đối với các chủ phương tiện xe cơ giới nói riêng và toàn xã hội
nói chung, hiện nay nghiệp vụ này đang được tất cả các Công ty bảo hiểm phi
nhân thọ ở Việt Nam triển khai.
Bảo hiểm vật chất thân xe là một loại hình của bảo hiểm tài sản thuộc
bảo hiểm thương mại, nó luôn được thực hiện dưới hình thức tự nguyện, việc
tham gia bảo hiểm phụ thuộc vào nhận thức và nhu cầu của người tham gia
bảo hiểm, và thời hạn tham gia bảo hiểm của bảo hiểm vật chất xe thường là
một năm trở xuống, nếu hết thời hạn hợp đồng người tham gia có thể tái tục.
Khi tham gia bảo hiểm các chủ xe phải đóng góp một phần tài chính của mình
gọi là phí bảo hiểm vào qũy tiền tệ của nhà bảo hiểm, qũy này sẽ được sử
dụng chủ yếu cho năm mục đích sau:
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
+ Bồi thường cho khách hàng khi có rủi ro gây tổn thất thuộc trách
nhiêm bảo hiểm.
+ Đề phòng, hạn chế tổn thất.
+ Dự trữ, dự phòng.
+ Nộp ngân sách nhà nước dưới hình thức thuế.
+ Chi phí quản lý có lãi.
Có thể khẳng định rằng bảo hiểm vật chất xe cơ giới ra đời là cần thiết
khách quan cho nên ở tất cả các nước trên thế giới đều triển khai nghiệp vụ
bảo hiểm này. Hiện nay PJICO chỉ triển khai bảo hiểm vật chất xe cơ giới với
xe ôtô do nó có giá trị lớn.
2. Tác dụng của bảo hiểm vật chất xe cơ giới
Hoạt động trên những nguyên tắc chung của bảo hiểm thương mại đó là:
nguyên tắc số đông bù số ít, nguyên tắc rủi ro có thể được bảo hiểm, nguyên
tắc phân tán rủi ro, nguyên tắc trung thực tuyệt đối và nguyên tắc quyền lợi có
thể được bảo hiểm, việc triển khai nghiệp vụ bảo hiểm vật chất xe cơ giới có
những tác dụng cơ bản sau:
- Tích cực góp phần ngăn ngừa và đề phòng tai nạn giao thông.
Thông qua việc thu phí từ người tham gia bảo hiểm, công ty bảo hiểm sẽ
lập một qũy tài chính với mục đích chính là bồi thường cho các rủi ro được
bảo hiểm xảy ra, một nhiệm vụ quan trọng của qũy tài chính này phải kể đến
đó là sử dụng vào mục đích đề phòng hạn chế tổn thất. Những nguy cơ gây ra
tai nạn do chất lượng hệ thống cơ sở hạ tầng còn thấp, như tại các đèo, dốc
nguy hiểm (Đèo Cả, Đèo Cù Mông, Đèo Hải Vân…) đã được các công ty bảo
hiểm lớn (trong đó có PJICO ) đã hỗ trợ hàng tỷ đồng để xây dựng đường
lánh nạn, đường phụ, dốc cứu nạn, thành chắn,… hàng năm cứu thoát khỏi
nguy hiểm nhiều vụ tai nạn.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Ngoài việc xây dựng thêm các công trình lánh nạn, các công ty bảo hiểm
còn bố trí hệ thống các Panô, áp phích có kèm những khẩu hiệu về an toàn
giao thông trên đường để nâng cao ý thức người dân trong việc tham gia giao
thông nhằm hạn chế các tai nạn xảy ra.
Các công ty bảo hiểm cũng khuyến khích các chủ xe thực hiện các biện
pháp đề phòng hạn chế tổn thất, nâng cao ý thức thông qua công tác tuyên
truyền luật lệ an toàn giao thông. Đặc biệt các công ty bảo hiểm còn giảm phí
bảo hiểm nếu sau một thời gian nhất định mà xe không gặp phải bất kỳ một
thiệt hại nào. Những biện pháp trên tất cả đều nhằm mục đích góp phần đề
phòng hạn chế tổn thất tai nạn giao thông.
- Trực tiếp góp phần ổn định tài chính, khắc phục khó khăn đột xuất cho các chủ xe.
Xe cơ giới với đặc điểm hoạt động trên địa bàn rộng và phức tạp chứa
đựng rất nhiều rủi ro tiềm ẩn. Khi tham gia giao thông nhiều khi chỉ một sơ
xuất, bất cẩn nhỏ cũng có thể dẫn tới những hậu quả thiệt hại lớn mà chủ xe là
người đầu tiên phải gánh chịu những thiệt hại này. Chủ xe tự chấp nhận rủi ro
mà không chuyển giao rủi ro cho bảo hiểm thì việc khắc phục hậu quả sau tai
nạn là cả môt quá trình, có thể gây gián đoạn kinh doanh của chủ xe, thiệt hại
về tài chính. Nếu chủ xe chuyển giao rủi ro cho bảo hiểm thì hậu quả của rủi
ro xảy ra đối với một hoặc một ít người sẽ được bù đắp bằng số tiền huy động
được từ rất nhiều người có khả năng cùng gặp rủi ro như vậy, bảo hiểm sẽ bồi
thường nhanh chóng kịp thời cho chủ xe giúp chủ xe khắc phục khó khăn về
tài chính, tiếp tục hoạt động kinh doanh của mình.
Tuy nhiên nhà bảo hiểm cũng có những quy định những rủi ro thuộc
phạm vi bảo hiểm và khống chế hạn mức trách nhiệm (số tiền bồi thường) để
tránh trục lợi bảo hiểm đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm của chủ điều
khiển phương tiện tham gia giao thông,
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Góp phần xoa dịu bớt sự căng thẳng giữa chủ xe với nạn nhân của các vụ tai nạn.
Khi xảy ra tai nạn giao thông đồng thời với những tổn thất xảy ra, hầu
hết trong các trường hợp đều có xảy ra xích mích, căng thẳng giữa chủ xe với
nạn nhân của vụ tai nạn. Với chuyên môn của mình, nhà bảo hiểm cùng với
lực lượng cảnh sát giao thông đứng ra tổ chức giám định, xác định mức độ lỗi
của hai bên từ đó nhanh chóng đưa ra mức bồi thường thỏa đáng, giải quyết
nhanh chóng những khúc mắc giữa các bên.
- Góp phần tăng thu ngân sách, đầu tư xây dựng cơ sở hạn tầng giao
thông, tạo công ăn việc làm cho người lao động.
Thông qua việc nộp thuế làm tăng thu ngân sách nhà nước của các công
ty bảo hiểm, chính phủ sử dụng ngân sách phối hợp với các doanh nghiệp bảo
hiểm đầu tư hỗ trợ nâng cao chất lượng hệ thống cơ sở hạ tầng để thỏa mãn
tốt hơn nhu cầu đi lại của người dân. Ngoài ra, với phạm vi hoạt động rộng rãi
của các công ty bảo hiểm hiện nay ở tất cả các tỉnh thành còn giải quyết được
một phần không nhỏ công ăn việc làm cho người lao động, những người lao
động này họ lam các đại lý, cộng tác viên, những nhân viên bảo hiểm…
II. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA BẢO HIỂM VẬT CHẤT XE CƠ GIỚI
1. Đối tượng bảo hiểm
Xe cơ giới có thể hiểu là tất cả các loại xe tham gia giao thông trên
đường bộ bằng động cơ của chính chiếc xe đó, bao gồm ô tô, mô tô và xe
máy. Để đối phó với những rủi ro tai nạn bất ngờ có thể xảy ra gây tổn thất
cho mình, các chủ xe cơ giới (bao gồm các cá nhân, các tổ chức có quyền sở
hữu xe hay bất kỳ người nào được phép sử dụng xe cơ giới, kinh doanh vận
chuyển hành khách bằng xe cơ giới) thường tham gia một số loại hình bảo
hiểm sau:
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới;
- Bảo hiểm trách nhiệm của chủ xe cơ giới với hàng hoá chở trên xe;
- Bảo hiểm tai nan hành khách trên xe;
- Bảo hiểm tai nạn lái phụ xe;
- Bảo hiểm tai nạn người ngồi trên xe;
- Bảo hiểm vật chất xe.
Trong phạm vi báo cáo chuyên đề thực tập này, chỉ tập trung trình bày
nghiệp vụ bảo hiểm vật chất xe. Khác với bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ
xe cơ giới đối với hành khách trên xe và đối với người thứ ba khác được áp dụng
bắt buộc bằng pháp luật đối với các chủ xe. Bảo hiểm vật chất xe cơ giới là loại
hình bảo hiểm tài sản được thực hiện dưới hình thức bảo hiểm tự nguyện.
Chủ xe tham gia bảo hiểm vật chất xe là để được bồi thường những thiệt
hại vật chất xảy ra với xe của mình do những rủi ro được bảo hiểm gây nên.
Vì vậy, đối tượng bảo hiểm vật chất xe cơ giới là bản thân những chiếc xe còn
giá trị và được phép lưu hành trên lãnh thổ quốc gia.
Đối với xe mô tô, xe máy thường các chủ xe tham gia bảo hiểm toàn bộ
vật chất thân xe. Đối với xe ôtô, các chủ xe có thể tham gia toàn bộ hoặc cũng
có thể tham gia từng bộ phận của xe (Bộ phận thường thống nhất quy định là
tổng thành xe). Đứng trên góc độ đặc điểm kinh tế, kỹ thuật chiếc xe ôtô được
chia thành bảy tổng thành:
- Tổng thành thân vỏ xe gồm: Khung xe, két nước, nắp cabô, chắn bùn,
cabin, tổng bơm, bộ điều hòa lực phanh, các đường ống dẫn khí, dẫn dầu,
thùng chứa nguyên liệu, kính gương, ghế ngồi, các trang thiết bị khác;
- Tổng thành động cơ: Bộ ly hợp, bộ chế hòa khí, bơm cao áp, bầu lọc
gió, bơm hơi, và hệ thống điện;
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Tổng thành hộp số: Hộp số chính, hộp số phụ, và các lăng;
- Tổng thành hệ thống lái: Trục lái, vô lăng lái, hộp tay lái, bổ trợ lực tay
lái, thanh kéo ngang, thanh kéo dọc;
- Tổng thành trục trước (Cầu trước) bao gồm: Dầm cầu kéo, mayơ, hệ
thống treo nhíp, má phanh, may ơ trước, trục lắp;
- Tổng thành trục sau ( Cầu sau) bao gồm: Vỏ cầu và ruột cầu;
- Tổng thành lốp gồm toàn bộ lốp lắp vào xe và trang bị dự phòng trên xe.
Ngoài ra còn có tổng thành chuyên dùng đối với một số xe chuyên dùng khác.
2. Phạm vi bảo hiểm
Trong hợp đồng bảo hiểm vật chất xe, các rủi ro được bảo hiểm thông
thường bao gồm:
- Tai nạn do đâm va, lật đổ.
- Cháy, nổ, bão lụt, sét đánh, động đất, mưa đá.
- Mất cắp toàn bộ xe.
- Tai nạn do rủi ro bất ngờ khác gây nên,
Ngoài việc được bồi thường những thiệt hại vật chất xảy ra cho chiếc xe
được bảo hiểm trong những trường hợp trên, các công ty bảo hiểm còn thanh
toán cho chủ xe tham gia bảo hiểm những chi phí hợp lý. Chi phí này nhằm:
- Ngăn ngừa và hạn chế tổn thất phát sinh thêm khi xe bị thiệt hại do các
rủi ro được bảo hiểm;
- Chi phí bảo vệ xe và kéo xe thiệt hại tới nơi sửa chữa gần nhất;
- Giám định tổn thất nếu thuộc trách nhiệm của bảo hiểm.
Tuy nhiên, trong mọi trường hợp tổng số tiền bồi thường (STBT) của
công ty bảo hiểm là không vượt quá số tiền bảo hiểm (STBH) đã ghi trên đơn
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
hay giấy chứng nhận bảo hiểm, đồng thời công ty bảo hiểm sẽ không chịu trách
nhiệm bồi thường những thiệt hại vật chất của xe trong các trường hợp sau:
- Hao mòn tự nhiên, mất giá, giảm dần chất lượng, hỏng hóc do khuyết
tật hoặc hư hỏng thêm do sửa chữa. Hao mòn tự nhiên được tính dưới hình
thức khấu hao và thường được tính theo tháng.
- Hư hỏng về điện hoặc bộ phận máy móc, thiết bị, săm lốp bị hư hỏng
mà không phải do tai nạn gây ra.
- Mất cắp bộ phận của xe.
Để tránh những “nguy cơ đạo đức” lợi dụng bảo hiểm, những hành vi vi
phạm pháp luật, hay một số rủi ro đặc biệt khác, những thiệt hại, tổn thất xảy
ra trong những trường hợp sau cũng không được bồi thường:
- Hành động cố ý của chủ xe, lái xe.
- Xe không đủ điều kiện kỹ thuật và thiết bị an toàn để lưu hành theo quy
định của Luật an toàn giao thông đường bộ;
- Chủ xe (lái xe) vi phạm nghiêm trọng Luật an toàn giao thông đường
bộ như:
+ Xe không có giấy phép lưu hành;
+ Lái xe không có bằng lá, hoặc có nhưng không hợp lệ;
+ Lái xe bị ảnh hưởng của rượu bia, ma tuý hoặc các chất kích thích
tương tự khác trong khi điều khiển xe;
+ Xe chở chất cháy, chất nổ trái phép;
+ Xe chở quá trọng tải hoặc số hành khách quy định;
+ Xe đi vào đường cấm;
+ Xe đi đêm không đèn;
+ Xe sử dụng để tập lái, đua thể thao, chạy thử sau khi sửa chữa.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét