MỤC LỤC
1. Bài phát biểu đề dẫn ……………………………. …………12
PGS. TS. Lê Danh Vĩnh
Thứ trưởng Thường trực Bộ Công Thương
Chủ tịch Hội đồng Khoa học Bộ Công Thương
2. Quan điểm và định hướng phát triển xuất nhập khẩu nhằm phát triển bền
vững ở Việt Nam thời kỳ 2011-2020…………………………………17
PGS. TS. Lê Danh Vĩnh
Thứ trưởng Thường trực Bộ Công Thương
Chủ tịch Hội đồng Khoa học Bộ Công Thương
TS. Hồ Trung Thanh
Viện Nghiên cứu Thương mại
3. Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của hoàn thiện chính sách thương mại phục vụ
phát triển bền vững của Việt Nam 29
PGS. TS. Đinh Văn Thành
Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại
4. Đầu tư trực tiếp nước ngoài với phát triển bền vững ở Việt Nam 39
GS. TSKH. Nguyễn Mại
Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp đầu tư nước ngoài - VAFIE
5
5
5. Giải pháp chính sách nhằm phát triển xuất khẩu bền vững các mặt hàng nông sản Việt
Nam đến năm 2020…… 49
GS. TS. Đỗ Đức Bình
TS. Ngô Thị Tuyết Mai
Đại học Kinh tế quốc dân
6. Đảm bảo yêu cầu bền vững trong phát triển thương mại ở nước ta… 63
PGS. TS. Nguyễn Danh Sơn
Viện Phát triển Bền vững vùng Bắc Bộ - Viện KHXH Việt Nam
7. Xuất nhập khẩu với chính sách thương mại phát triển bền vững của nước
ta 76
PGS. TS. Nguyễn Văn Nam
Nghiên cứu viên Cao cấp - Viện Nghiên cứu Thương mại
8. Một số vấn đề về phát triển xuất khẩu nhanh và bền vững trong thời kỳ chiến lược 2011-
2020……………………………………………. 86
PGS. TS. Trần Công Sách
Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại
9. Phát triển xuất khẩu bền vững ở Việt Nam…… 101
TS. Hồ Trung Thanh - Viện Nghiên cứu Thương mại
10. Giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa kinh tế và sinh thái nhằm hướng tới phát
triển bền vững ở Việt Nam… …… … 113
PGS. TS. Nguyễn Thế Chinh
6
6
Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Tài nguyên và Môi trường
11. Điều chỉnh chính sách thương mại theo hướng nâng cao chất lượng tăng
trưởng ………………………………………………………………………118
TS. Nguyễn Chiến Thắng và Nhóm nghiên cứu
Viện Kinh tế Việt Nam
12. Dự báo xu hướng biến đổi của thị trường thế giới ảnh hưởng đến phát triển bền vững ở
Việt Nam…………………………………………… 133
PGS. TS. Phạm Tất Thắng
Nghiên cứu viên Cao cấp - Viện Nghiên cứu Thương mại
13. Khu vực thương mại tự do (FTA) với mục tiêu khai thác tiềm năng xuất khẩu của Việt
Nam………………………………… 142
TS. Lê Quang Lân - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách Thương mại Đa biên
Bộ Công Thương
14. Một số nguyên nhân của thâm hụt thương mại kéo dài………… 146
TS. Nguyễn Văn Huân và Nhóm nghiên cứu
Trung tâm nghiên cứu Chính sách phát triển bền vững (CSDP)
15. Định hướng chuyển dịch lợi thế so sánh của Việt Nam: Phân tích, nhận định và
khuyến
nghị……… 157
TS. Lê Quốc Phương Phó Trưởng ban Phân tích và Dự báo - Trung tâm Thông tin và Dự báo
kinh tế, xã hội Quốc gia - Bộ Kế hoạch và Đầu tư
16. Phát triển xuất khẩu bền vững: Những vấn đề từ nhận thức đến thực tiễn ở
7
7
nước ta hiện nay………… … …. 169
TS. Nguyễn Lương Thanh - Viện Nghiên cứu Thương mại
17. Xuất khẩu và phát triển bền vững: Nhìn từ thực tiễn thực thi chiến lược xuất khẩu giai
đoạn 2001-2010…………………………… 186
KS. Doãn Công Khánh - Viện Nghiên cứu Thương mại
PGS. TS. Phạm Công Đoàn - Đại học Thương mại
18. Nâng cao chất lượng tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn
2011-2020…………………………………… 195
TS. Trịnh Thị Thanh Thủy - Viện Nghiên cứu Thương mại
19. Nhập siêu của Việt Nam với Trung Quốc: Thực trạng và giải pháp… 203
TS. Hồ Trung Thanh
Ths. Đỗ Quang
Viện Nghiên cứu Thương mại
20. Tăng cường quản lý Nhà nước về nhập khẩu trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc
tế……………………………………………… 208
Ths. Nguyễn Đức Kha, Ths. Nguyễn Hải Ninh
Học viện Chính trị, Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh
21. Điều hành chính sách tỷ giá của Việt Nam nhằm thúc đẩy xuất khẩu và hạn chế
nhập khẩu……………… … 218
TS. Nguyễn Thị Kim Thanh
Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng
8
8
22. Phát triển thị trường trong nước trong điều kiện liên thông với thị trường nước ngoài, tạo
cơ sở để phát triển bền vững nền kinh tế Việt Nam… 225
PGS. TS. Hoàng Thọ Xuân
Chuyên gia kinh tế Cao cấp - Viện Nghiên cứu Thương mại
23. Chính sách phát triển kết cấu hạ tầng thương mại……… 234
PGS. TS. Lê Trịnh Minh Châu - Viện Nghiên cứu Thương mại
24. Định hướng chuyển dịch thị trường xuất nhập khẩu hàng hóa nhằm phát triển bền vững
ở Việt Nam………………… ….… 243 TS. Nguyễn Thị
Nhiễu - Viện Nghiên cứu Thương mại
25. Chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam: Thực trạng và một số khuyến nghị nhằm
hướng tới phát triển xuất khẩu bền vững…………………………. 259
CN. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa - Viện Nghiên cứu Thương mại
26. Tăng cường xúc tiến thương mại nhằm đẩy mạnh xuất khẩu của Việt Nam trong thời
gian tới……………………………… 274
TS. Lê Hoàng Oanh
Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại - Bộ Công Thương
27. Một số vấn đề trong định hướng phát triển thương mại thủ đô Hà Nội
Nguyễn Văn Đồng
Phó giám đốc Sở Công Thương Hà Nội
9
9
28. Thương mại Đà Nẵng trong định hướng phát triển thương mại Việt Nam thời
kỳ đến năm 2020 284
Sở Công Thương Đà Nẵng
29. Các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường châu Phi…………………
Ths. Trần Quang Huy
Phó Vụ trưởng Vụ thị trường châu Phi, Tây Á, Nam Á - Bộ Công Thương
30. Chính sách và giải pháp phát triển bền vững xuất khẩu hàng dệt may 292
Ths. Đỗ Kim Chi - Viện Nghiên cứu Thương mại
31. Nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm phát triển bền vững công nghiệp điện tử
Việt Nam trong thời gian tới………………………. 309
TS. Nguyễn Thị Nhiễu, CN. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa
Viện Nghiên cứu Thương mại
32. Chính sách và giải pháp phát triển bền vững xuất khẩu đối với mặt hàng lúa gạo…
Ths. Hoàng Thị Vân Anh - Viện Nghiên cứu Thương mại
33. Một số giải pháp phát triển bền vững xuất khẩu đối với mặt hàng cao
su……………………
Ths. Hoàng Thị Hương Lan - Viện Nghiên cứu Thương mại
34. Các giải pháp nâng cao giá trị gia tăng cho mặt hàng cà phê Việt
Nam 348
Ths. Lê Huy Khôi - Viện Nghiên cứu Thương mại
BÀI PHÁT BIỂU ĐỀ DẪN
10
10
của PGS. TS. Lê Danh Vĩnh, Thứ trưởng Thường trực Bộ Công Thương, Chủ tịch Hội
đồng Khoa học Bộ Công Thương tại Hội thảo khoa học quốc gia “Chính sách thương mại
nhằm phát triển bền vững ở Việt Nam thời kỳ 2011-2020”, tổ chức ngày 14 tháng 6 năm
2011 tại Hà Nội.
Kính thưa đồng chí Vũ Khoan, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ
Kính thưa đồng chí Trương Đình Tuyển, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại
Kính thưa các nhà khoa học Thưa
các quý vị đại beau!
Trước hết, cho phép tôi, thay mặt Lãnh đạo Bộ Công Thương và Ban tổ chức Hội thảo
nhiệt liệt chào mừng và cảm ơn các vị khách quý, các đồng chí lãnh đạo, nguyên là lãnh đạo,
các nhà khoa học đại diện các viện nghiên cứu, các trường đại học, các cơ quan Bộ, ngành
Trung ương và địa phương, các cơ quan thông tấn, báo chí đã về dự Hội thảo khoa học quốc
gia với chủ đề: “Chính sách thương mại nhằm phát triển bền vững ở Việt Nam thời kỳ
2011-2020”. Xin kính chúc Hội thảo thành công thiết thực. Xin kính chúc toàn thể quý vị
mạnh khỏe, hạnh phúc và thành đạt.
Kính thưa các quý vị đại biểu!
Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XI đề ra mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế -
xã hội nước ta giai đoạn 2011-2020 là phát triển nhanh đi đôi với phát triển bền vững, đảm
bảo ổn định kinh tế vĩ mô, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa nhịp độ và chất lượng tăng
trưởng, ổn định xã hội, bảo vệ tốt môi trường. Sự phát triển bền vững của nền kinh tế đòi hỏi
sự phát triển bền vững ở tất cả các ngành, lĩnh vực, trong đó có ngành thương mại nói chung
và lĩnh vực xuất, nhập khẩu nói riêng, là một trong những ngành, lĩnh vực quan trọng tạo nên
sự bền vững đó.
Trong những năm qua, sự phát triển xuất, nhập khẩu của Việt Nam đã có những đóng góp
to lớn vào công cuộc đổi mới của đất nước. Xuất khẩu đã được thừa nhận là một trong những
11
11
động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế, góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập, góp
phần vào công cuộc xóa đói, giảm nghèo. Trong điều kiện trình độ phát triển kinh tế, công
nghệ nước ta còn thấp, chính sách nhập khẩu trong thời gian qua đã tạo thuận lợi để Việt Nam
có điều kiện về vốn và kinh nghiệm quản lý để tiếp cận công nghệ tiên tiến, giải quyết sự thiếu
hụt về nguyên, nhiên liệu, máy móc thiết bị. Nhập khẩu đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng xuất
khẩu, cải thiện trình độ công nghệ của nền kinh tế, ổn định đời sống nhân dân, giúp người tiêu
dùng tiếp cận hàng hóa và dịch vụ có chất lượng hơn, rẻ hơn và tiện lợi hơn…
Mặt khác, sự phát triển của lĩnh vực xuất, nhập khẩu của Việt Nam trong giai đoạn vừa qua
còn tồn tại một số mặt yếu kém, chưa thật sự góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững của
nền kinh tế - xã hội của đất nước. Những thiếu sót của lĩnh vực xuất, nhập khẩu hiện nay thể
hiện ở chỗ:
Một là, giá trị gia tăng của hàng hóa xuất khẩu còn thấp do chủ yếu dựa vào khai thác các yếu
tố sẵn có về điều kiện tự nhiên và nguồn lao động rẻ.
Hai là, chính sách phát triển xuất khẩu quá chú trọng đến chỉ tiêu số lượng, mà chưa thật sự
quan tâm đúng mức đến chất lượng và hiệu quả xuất khẩu.
Ba là, chúng ta chưa khai thác một cách hiệu quả lợi thế cạnh tranh xuất khẩu dựa vào
công nghệ, trình độ lao động, quản lý để tạo ra các nhóm hàng xuất khẩu có khả năng cạnh
tranh cao, có nhiều hàm lượng khoa học, công nghệ, có khả năng thích ứng nhanh với sự biến
đổi của môi trường kinh doanh quốc tế.
Bốn là, nhập siêu còn ở mức độ lớn và kéo dài, nhập khẩu công nghệ trung gian, hàng tiêu
dùng xa xỉ còn chiếm tỷ trọng đáng kể, chưa có biện pháp dài hạn để kiềm chế nhập siêu.
Năm là, việc mở rộng xuất khẩu một số sản phẩm đang có nguy cơ làm cạn kiệt tài nguyên
thiên nhiên, suy giảm đa dạng sinh học và ô nhiễm môi trường, sử dụng ngày càng nhiều các
yếu tố đầu vào làm gia tăng áp lực gây ô nhiễm. Nhập khẩu chưa được quản lý tốt đã góp
phần làm tăng nguy cơ ô nhiễm và suy thoái môi trường. Tình trạng nhập khẩu hàng hóa
không đảm bảo các quy định an toàn và môi trường còn khá phổ biến. Tình trạng nhập khẩu
thiết bị lạc hậu, thực phẩm kém chất lượng, hóa chất độc hại chưa được ngăn chặn kịp thời.
Sáu là, một số vấn đề xã hội nảy sinh từ những mặt trái của hoạt động xuất, nhập khẩu
chưa được chúng ta xử lý bằng cơ chế, chính sách có hiệu quả. Cần có chính sách chia sẻ lợi
ích từ xuất khẩu hợp lý, đặc biệt là lợi ích thu được từ các nhóm hàng xuất khẩu có nguồn
gốc thiên nhiên, nhất là những tài nguyên không thể tái tạo được. Cần có chính sách giảm sự
12
12
gia tăng về khoảng cách giàu nghèo trong quá trình tự do hóa thương mại. Nhà nước cần có
chính sách giải quyết thỏa đáng cơ hội về thu nhập và việc làm đối với nhóm xã hội dễ bị tổn
thương là người có thu nhập thấp, khu vực nông nghiệp trong quá trình tham gia hoạt động
xuất, nhập khẩu.
Nguyên nhân của tình trạng nói trên là do chúng ta chưa thật sự quan tâm đúng mức đến
chất lượng tăng trưởng, mới chú trọng về chỉ tiêu số lượng, chưa coi trọng những ảnh hưởng
tiêu cực của xuất, nhập khẩu đối với xã hội và môi trường, duy trì quá lâu mô hình tăng
trưởng theo chiều rộng, chưa chú trọng đúng mức việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo
chiều sâu.
Kính thưa các quý vị đại biểu!
Yêu cầu phát triển xuất, nhập khẩu phục vụ phát triển bền vững đặt ra hết sức cấp bách đối
với nước ta trong giai đoạn 2011-2020, giai đoạn tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Yêu
cầu đó càng trở nên cấp bách hơn trong bối cảnh nước ta hội nhập ngày càng sâu hơn với nền
kinh tế thế giới, đặc biệt hiện nay chúng ta là thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại
Thế giới (WTO) và đang thực hiện các cam kết FTA ở mức độ rộng hơn và cao hơn.
Việc phát triển xuất, nhập khẩu theo yêu cầu phát triển bền vững đòi hỏi chúng ta cần có
những chính sách đúng đắn và phù hợp, được xây dựng trên cơ sở khoa học, có tính đến một
cách hài hòa giữa mục tiêu kinh tế, xã hội, môi trường. Chính vì vậy, cần có các tiêu chí khoa
học để định hướng, xây dựng, kiểm định, làm căn cứ cho các chính sách xuất, nhập khẩu theo
hướng phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.
Xuất phát từ những lý do nêu trên, hôm nay, Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo khoa học
quốc gia “Chính sách thương mại nhằm phát triển bền vững ở Việt Nam thời kỳ 2011-
2020”. Mục đích hội thảo là làm rõ cơ sở khoa học để xây dựng và hoàn thiện chính sách
phát triển xuất, nhập khẩu phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế nhanh và bền vững ở nước ta
thời kỳ 2011-2020. Các vấn đề cần được tập trung thảo luận là làm thế nào để nâng cao chất
lượng tăng trưởng xuất khẩu, kiểm soát nhập khẩu, hạn chế nhập siêu, gắn phát triển xuất,
nhập khẩu với yêu cầu bảo vệ môi trường và giải quyết các vấn đề xã hội.
Kính thưa các quý vị đại biểu!
Ban tổ chức Hội thảo đã nhận được 33 bài tham luận của các nhà khoa học, các nhà quản
lý. Đây là những bài viết khá toàn diện và sâu sắc về các vấn đề liên quan đến chủ đề Hội
13
13
thảo. Qua nghiên cứu bước đầu, chúng tôi xin khái quát các vấn đề được các nhà khoa học đề
cập đến như sau:
Thứ nhất, về lý thuyết phát triển bền vững, cơ sở lý luận xây dựng chính sách xuất, nhập
khẩu theo hướng phục vụ yêu cầu phát triển bền vững ở Việt Nam thời kỳ 2011-2020: Đã có
nhiều bài viết tập trung làm rõ nội dung, tiêu chí, mô hình phát triển bền vững và áp dụng đối
với lĩnh vực xuất, nhập khẩu. Các nội dung mới được đề cập đến như kinh tế sinh thái, xuất
khẩu bền vững, yêu cầu của chính sách xuất, nhập khẩu nhằm thực hiện mục tiêu phát triển
bền vững của Đảng ở nước ta
Thứ hai, về đánh giá thực trạng xuất, nhập khẩu theo các tiêu chí phát triển bền vững: Các
bài tham luận đã làm rõ thực trạng xuất, nhập khẩu nước ta trong 10 năm qua gắn với mục
tiêu phát triển bền vững. Các báo cáo đều thống nhất nhận định rằng, trong 10 năm qua, hoạt
động xuất, nhập khẩu đã có những đóng góp quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, giải
quyết các vấn đề xã hội, môi trường. Tuy nhiên, phát triển xuất, nhập khẩu của nước ta trong
giai đoạn vừa qua chưa bền vững: chất lượng tăng trưởng xuất khẩu chưa cao; nhập siêu ở
mức độ còn lớn và kéo dài; nhập khẩu công nghệ tiên tiến chưa đáng kể; hoạt động xuất,
nhập khẩu chứa đựng nhiều nguy cơ làm suy thoái và ô nhiễm môi trường, nảy sinh các vấn
đề xã hội phức tạp
Thứ ba, về quan điểm, định hướng, giải pháp và chính sách lớn phát triển xuất, nhập khẩu
phục vụ yêu cầu phát triển bền vững: Các tham luận đã đưa ra các quan điểm, định hướng
phát triển xuất, nhập khẩu phục vụ yêu cầu phát triển bền vững như: nâng cao chất lượng xuất
khẩu trên cơ sở thay đổi mô hình tăng trưởng dựa vào các yếu tố làm tăng năng suất, chất
lượng, nâng cao giá trị hàng xuất khẩu; nhập khẩu công nghệ tiên tiến, hạn chế nhập khẩu các
mặt hàng trong nước sản xuất được, phát triển sản xuất những hàng hóa thay thế nhập khẩu;
phát triển xuất, nhập khẩu theo hướng hạn chế khai thác tài nguyên, hạn chế ô nhiễm môi
trường, có cơ chế hợp lý trong chia sẻ lợi ích từ hoạt động xuất, nhập khẩu. Các giải pháp và
chính sách lớn được đề cập là tái cấu trúc nền kinh tế, tăng đầu tư cho việc chuyển dịch cơ
cấu xuất khẩu, phát triển khoa học, công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh hội nhập
kinh tế quốc tế, đảm bảo ổn định chính trị, xã hội
Thứ tư, về chính sách phát triển mặt hàng và thị trường xuất, nhập khẩu: Các tham luận đã
đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng tăng trưởng các nhóm hàng xuất khẩu nước ta có
lợi thế như gạo, cao su, cà phê, điện tử, dệt may Cụ thể là nâng cao khả năng tham gia của
hàng hóa xuất khẩu Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu, là khâu tạo ra nhiều giá trị nhất.
14
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét