Thứ Bảy, 8 tháng 2, 2014

Công ty bánh kẹo Hải Châu

- Năm 1995 Công ty triển khai phơng án kinh doanh, tìm đối tác kinh doanh
với Bỉ sản xuất kẹo sôcôla. Hiện nay sản phẩm này đang chiếm u thế tren thị trờng
trong và ngoài nớc (số sản phẩm xuất khẩu là 70%), năm 1998 đã chuyển thành
100% vốn nớc ngoài.
- Năm1996, Công ty đã phát triển sản phẩm truyền thống là bột canh, Công
ty đã nghiên cứu đa ra công nghệ bột canh iốt vào sản xuất. Ngoài sự tài trợ của
chơng trình quốc gia PCRLI, và đợc sự tài trợ của AUSTRAYLIA trong chơng
trình phòng chống rối loạn tiêu hoá do thiếu iốt, Công ty đã đầu t thiết bị trên 500
trđ vì vậy mà đã nâng cao sản lợng sản xuất bột canh lên gấp hai lần so với năm
1995. Cuối năm 1996 đầu năm 1997 Công ty đầu t lắp đặt 2 dây chuyền sản xuất
kẹo của CHLB Đức, trong đó có 1 dây chuyền sản xuất kẹo cứng với công suất
2.400 kg/ca và 1 dây chuyền sản xuất kẹo mềm với công suất 3.000 kg/ca. Khi
Công ty lắp đặt xong 2 dây chuyền sản xuất kẹo này, thì tổng giá trị tài sản của
Công ty lên tới 85 tỷ đồng.
- Năm 1998 Công ty đầu t mở rộng dây chuyền sản xuất bánh Hải Châu với
công suất là 4 tấn/ca.
- Giữa năm 2001, nhận thấy sự thành công trên thị trờng bánh kem xốp và
mức sống dân c ngày càng cao, nhu cầu ngày càng phong phú, Công ty đầu t thêm
1 dây chuyền sản xuất bánh kem xốp của CHLB Đức với công suất thiết kế là 1,6
tấn.ca để nâng gấp đôi dây chuyền sản xuất bánh kem xốp.
Cuối năm này Công ty đầu t thêm một dây chuyền sản xuất sôcôla với công
suất 2000 kg/h, dây chuyền này hiện đang chạy thử với công suất 10 tấn cha
nghiệm thu.
Trong những năm qua có sự lãnh đạo của Đảng bộ, sự đoàn kết nhất trí và
quyết tâm cao của tâp thể CBCNV đã phấn đấu khắc phục mọi khó khăn trớc tình
hình khó khăn của nền kinh tế thị trờng và những biến động của sản xuất về vật t,
NVL, giá cả tăng để vơn lên bằng nỗ lực cố gắng, hoàn thành tốt nhiệm vụ theo
quy định của Đảng đề ra, Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp ngân sách Nhà nớc, tạo
việc làm ổn định và nâng cao đời sống thu nhập của nhân dân lao động.
* Những thành tích chung của tập thể trong những năm qua.
- Thời kỳ 1965-1990:
+ Huân chơng kháng chiến hạng II năm 1973.
+ Hai huân chơng lao động hạng III năm 1979-1981.
+ Huân chơng lao động hạng III cho tổ sấy mỳ ca A năm 1980.
+ Lãng hoa của Chủ tịch Tôn Đức Thắng năn 1979.
+ Bằng khen của Chính Phủ năm 1989.
- Thời kỳ 1991 - 2000:
+ Hai huân chơng chiến công hạng II và thành tích của lực lợng bảo vệ, tự
vệ Công ty năm 1995-1996.
+ Huân chơng lao động hạng III về thàhh tích thơng binh liệt sỹ, phong trào
đền ơn đáp nghĩa năm 1997.
+ Huân chơng lao động hạng II năm 1998 về thành tích sản xuất kinh doanh
từ 1993-1998.
+ Huân chơng Chiến công hạng II về thành tích lực lợng tự vệ 1995-1999,
năm 2000.
+ Cờ thi đua xuất sắc của Chính phủ năm 1999.
+ Cờ thi đua xuất sắc của Tổng LĐLĐ các năm 1994, 1998 và năm 1999.
+ Cờ thi đua luân lu: Phong trào bảo vệ An ninh Tổ quốc năm 1998-2000.
+ Cờ thi đua xuất sắc của Bộ NN và PTNT năm 1996,1997 ,1998 và cờ 10
năm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ sản xuất kinh doanh năm 1998-1999.
+ Danh hiệu Đảng bộ trong sạch v ững mạnh 5 năm 1995-2000 về thành
tích nộp thuế, DN tiêu biểu TPHN.
+ Tổ chức Công đoàn và TN đạt danh hiệu vững mạnh xuất sắc đã đợc các
cấp các ngành từ TW đến địa phơng khen thởng.
Hiện nay Công ty đã lập đề nghị Nhà nớc tặng các huân chơng cao quý
khác.
II. Chức năng và đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của
Công ty.
1. Chức năng
- Kinh doanh các sản phẩm bánh kẹo.
- Kinh doanh các sản phẩm mì ăn liền, bột canh các loại.
- Kinh doanh các sản phẩm nớc giải khát có cồn và không có cồn.
- Kinh doanh các vật t, nguyên liệu, bao bì ngành công nghiêp thực phẩm.
- Xuất nhập khẩu trực tiếp với nớc ngoài những mặt hàng Công ty kinh
doanh.
2. Đặc điểm về hoạt động sản xuất kinh doanh:
- Công ty BKHC thuộc loại hình doanh nghiệp công nghiệp thực hiện hoạt
động sản xuất chế biến thực phẩm, nguyên liệu chủ yếu mà Công ty sử dụng là các
loại nông sản nh bột mì, đờng, muối ăn và các hơng liệu khác. Sản phẩm sản xuất
ra là các loại thực phẩm khô đợc bao gói theo các mẫu mã nhất định.
Do đặc điểm của sản phẩm nên bộ máy sản xuất của Công ty BKHC đợc
chia làm 5 PX. Mỗi phân xởng thực hiện một quy trình công nghệ khép kín với
chu kỳ sản xuất ngắn. Các dây chuyền sản xuất đều là bán tự động máy móc kết
hợp với thủ công. Với sản phẩm sản xuất ra có các bớc công nghệ tơng đối ngắn
nên cuối tháng công ty không có sản phẩm dở dang, sản phẩm cũng chính là thành
phẩm.
III. Tổ chức bộ máy quản lý và sản xuất của công ty.
1. Bộ máy quản lý
1.1 Sơ đồ bộ máy quản lý.
Nhìn vào sơ đồ trên ta thấy tổ chức quản lý công ty gồm 2 cấp là cấp chơng
trình và cấp phân xởng. ở cấp công ty, cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị đợc bố trí
theo kiểu trực tuyến chức năng. Do u điểm của mô hình này là phù hợp với công ty
có quy mô vừa và nhỏ, đồng thời nó kết hợp đợc u điểm của cơ cấu trực tuyến và
cơ cấu chức năng với nhau.
Trong hệ thống trực tuyến, chức năng đờng quản trị trên xuống dới vẫn tồn
tại nhng ở các cấp doanh nghiệp ngời ta bố trí xây dựng thêm các điểm chức năng
theo các lĩnh vực công tác.
1.2. Nhiệm vụ của các phòng ban:
* Ban Giám Đốc:
- Giám Đốc: phụ trách chung và phụ trách các mặt công tác cụ thể sau:
Giám đốc
Phó giám đốc
kỹ thuật
Phó giám đốc
kinh doanh
Phòng
kỹ
thuật
Ban
XDCB
Phòng
Hành
chính
Phòng
Bảo vệ
Phòng
Tổ
chức
Phòng
KH -
VT
Phòng
kế toán
Phân xởng cơ
điện
Phân xởng
Bánh II
Phân xởng
Bánh I
Phân xởng kẹo
Phân xởng Bột
canh
+ Công tác tổ chức cán bộ, lao động tiền lơng (phòng tổ chức lao động).
+ Công tác kế toán - vật t tiêu thụ (phòng KH-VT)
+ Công tác tài chính - thống kê - kế toán (phòng TC-TK-KT).
+ Tiến bộ kỹ thuật và đầu t (phòng KT và Ban XDCB)
- Phó GĐ kỹ thuật sản xuất: giúp việc cho Giám Đốc phụ trách công tác:
+ Công tác kỹ thuật (phòng KT).
+ Công tác bồi dỡng nâng cao trình độ công nhân, công tác bảo hộ lao động
(phòng TCLĐ).
+ Điều hành kế hoạch tác nghiệp của các phân xởng.
- Phó Đ kinh doanh: giúp việc cho Giám Đốc phụ trách công tác:
+ Công tác kinh doanh tiêu thụ sản phẩm (phòng KH-VT).
+ Công tác hành chính quản trị và bảo vệ (Phòng HC và ban XDCB).
* Phòng tổ chức;
- Công tác tổ chức sản xuất và cán bộ: Nghiên cứu xây dựng cơ cấu bộ máy
quản lý, quy chế hoạt động, chức năng, nhiệm vụ, nội dung phân cấp quản lý xây
dựng kế hoạch, quy hoạch cán bộ ngắn và dài hạn. Tổ chức kiểm điểm, nhận xét,
đánh giá năng lực cán bộ định kỳ hàng năm.
- Công tác dân sự và chế độ: Bổ xung, quản lý hồ sơ, giải quyết chế độ
chính sách liên quan đến quyền lợi của ngời lao động. Kiểm tra, giải quyết xác
minh, chứng nhận lý lịch CBCNV.
- Công tác quản lý và sử dụng lao động: xác định các mức lao động tổ chức
sắp xếp, điều động lao động và đáp ứng nhiệm vụ sản xuất. Xây dựng các quy chế
quản lý lao động, các biện pháp nhằm tăng cờng kỷ luật lao động. Quản lý sử
dụng và điều động lao động kịp thời.
- Công tác tiền lơng: xây dựng và trình duyệt kế hoạch lao động tiền lơng,
Quy chế tiền lơng số: HC/TC ngày.
- Công tác đào tạo: Lập kế hoạch đào tạo, thực hiện quy trình đào tạo theo
quy chế đào tạo.
- Công tác bảo hộ lao động: Lập và chỉ đạo thực hiện kế hoạch BHLĐ. Thực
hiện quy chế BHLĐ số 271 HC/TC ngày 15/8/2001.
* Ban Bảo vệ - Tự vệ - thi đua:
- Tổ chức các phong trào thi đua
+ Tổ chức các đợt thi đua, sản xuất, thi đua lao động và các phong trào thi
đua khác.
+ Tham gia đánh giá thành tích của cá nhân, đơn vị, phân loại ABC làm cơ
sở tiền lơng hàng tháng.
+ Tham gia xét duyệt sáng kiến và ca chính sách danh hiệu thi đua.
- Công tác bảo vệ - tự vệ.
+ Xây dựng và tổ chức thực hiện bảo vệ kỹ thuật kế hoạch bảo vệ bí mật
Nhà nớc, bảo vệ tài sản và trật tự an ninh trong công ty.
+ Xây dựng nội quy và quy chế bảo vệ, màng lới cơ sở để phòng ngừa ngăn
chặn các loại tội phạm.
+ Hớng dẫn nghiệp vụ cho nhân viên, thờng xuyên sơ kết rút kinh nghiệm
nhằm thực hiện tốt công tác tuần tra canh gác.
+ Nắm và giải quyết các vụ vi phạm tài sản, kỷ luật của công ty.
+ Tổ chức huấn luyện lực lợng PCCC, lực lợng tự vệ.
+ Thực hiện nghĩa vụ quân sự địa phơng và các phơng án quan sự.
* Phòng kỹ thuật:
- Quản lý kỹ thuật: Quản lý toàn bộ thiết bị kỹ thuật, lý lịch máy, thiết kế
kỹ thuật và các thông số của kỹ thuật sản xuất, quy trình công nghệ. hệ thống
động lực, hơi, điện, nhiệt, ánh sáng
- Xây dựng kế hoạch tiến bộ kỹ thuật và các bo thực hiện: Tổng hợp các
kiến nghị, sáng kiến cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất.
- Quản lý quy trình công nghệ: Xây dựng và quản lý dây chuyền sản xuất
quy trình công nghệ. Theo dõi kiểm tra và hớng dẫn quy trình quy phạm đã đề ra.
- Nghiên cứu sản phẩm mới: Nghiên cứu chế độ tạo sản phẩm mới cải tiến
quy cách mẫu mã, bao bì sản phẩm. Tận dụng NVL có và phế liệu làm ra sản
phẩm phụ.
- Xây dựng nội quy, quy trình quy phạm: Vận hành máy móc thiết bị và
thực hiện các biện pháp kỹ thuật an toàn.
- Giải quyết các sự cố trong sản xuất: Nh sự cố kỹ thuật, sự cố công nghệ,
trong điều kiện có thể đề ra các biện pháp khắc phục, sửa chữa.
- Quản lý và kiểm tra chất lợng sản phẩm, xây dựng phẩm cấp sản phẩm và
tổ chức kiểm tra đánh giá chất lợng NVL, sản phẩm nhập kho, xuất kho, phục vụ
cho sản xuất và chuyên ngành.
- Phối hợp với phòng tổ chức đào tạo huấn luyện CNV, quy trình kỹ thuật
sản xuất, bổ túc nâng cao trình độ tay nghề và nâng bậc hàng năm.
- Phối hợp xây dựng tiêu chuẩn cấp bâcông tác kỹ cho các sản phẩm và định
mức kinh tế kỹ thuật trong sản xuất.
- Nghiệm thu đánh giá chất lợng các công trình đầu t đổi mới thiết bị sản
xuất và phối hợp thu hồi thanh lý vật t thiết bị.
* Phòng kế hoạch - Vật t.
- Xây dựng kế hoạch tổng hợp về sản xuất kinh doanh ngắn và dài hạn gồm:
+ Kế hoạch sản xuất, kế hoạch giá thành.
+ kế hoạch cung ứng vật t, kế hoạch tiêu thụ sản phẩm, kế hoạch xây dựng
cơ bản.
- Phân bổ kế hoạch và lập kế hoạch tác nghiệp hàng tháng, quý, năm.
+ Để điều hành tổ chức sản xuất.
+ Để điều độ sản xuất theo kế hoạch xây dựng và xử lý các yêu cầu phát
sinh trong sản xuất hàng ngày, tháng, quý, năm.
- Lập và triển khai thực hiện kế hoạch cung ứng vật t, gia công thiết bị, phụ
tùng, phơng tiện, dụng cụ sản xuất.
- Tổ chức các nghiệp vụ về tiêu thụ sản phẩm bao gồm: Phơng thức tiêu thụ,
giá cả, thị trờng, khách hàng Marketing và quảng cáo, giới thiệu sản phẩm.
- Soạn thảo các nội dung ký kết hợp đồng kinh tế trong lĩnh vực cung ứng
vật t, tiêu thụ sản phẩm và theo dõi việc thực hiện, thanh lý hợp đồng.
- Xây dựng kế hoạch giá thành và giám sát việc thực hiện các định mức
kinh tế kỹ thuật.
- Quản lý vật t, kho tàng, phơng tiện vận tải và xuất nhập hàng hoá.
- Xây dựng kế hoạch đầu t, đổi mới máy móc, thiết bị, và sửa chữa lớn, vừa,
nhỏ cùng XDCB.
- Cấp phát vật t, trang thiết bị, dụng cụ sản xuất, thu hồi phế liệu, thanh lý
tài sản, thiết bị sản xuất.
* Phòng kế toán thống kê - tài chính (tài vụ).
- Lập và tổ chức thực hiện các kế hoạch về kế toán, thống kê tài chính.
- Theo dõi kịp thời, liên tục và có hệ thống các số liệu về sản lợng, tài sản,
tiền vốn và các quỹ về xí nghiệp.
- Tính toán các khoản chi phí sản xuất để lập biểu giá thành thực hiện tính
toán lỗ lãi, các khoản thanh toán với ngân sách theo chế độ kế toán thống kê và
thông tin kinh tế của Nhà nớc.
Phân tích hoạt động kinh tế từng kỳ:
- Lập kế hoạch giao dịch với Ngân hàng để cung ứng tiền mặt: Nh tiền lơng,
tiền thởng, BHXH từng kỳ.
- Thu chi tiền mặt, thu chi tài chính và hạch toán kinh tế.
- Quyết toán tài chính và lập báo cáo hàng kỳ theo quy định của Nhà nớc.
* Phòng Hành chính - Đời sống:
- Công tác hành chính quản trị: Gồm công tác văn th, lu trữ, đánh máy, cấp
phát văn phòng phẩm.
+ Tiếp khách đến làm việc, giao dịch với công ty.
+ Sắp xếp nơi làm việc, hội họp, tiếp tân.
+ Mua sắm và cấp phát vật rẻ tiền, văn phòng, vệ sinh nơi làn việc.
- Tổ chức nhà ăn tập thể: Thu chi tiền ăn cơm ca, cơm khách và tổ chức nấu
ăn cho CBCNV.
+ Tổ chức bồi dỡng bằng tiền mặt theo chế độ cho CNV.
+ Tổ chức chăn nuôi, tăng gia, cải thiện đời sống của CBCNV.
- Nhà trẻ mẫu giáo: Tổ chức việc trông, dậy và nấu ăn cho các cháu. Thực
hiện các quy định và giải quyết chế độ do ngành GD-ĐT và UBBB thiếu nhi, nhi
đòng.
- Y tế công ty: Quản lý sức khoẻ, tổ chức, khám chữa bệnh cho CBCNV,
làm các thủ tục đi khám chữa bệnh ở bệnh viện. Giải quyết thủ tục nghỉ ốm, thai
sản (nghỉ đẻ) TNLĐ cho CBCNV.
2. Tổ chức sản xuất:
* Sơ đồ quy tình công nghệ:
- Công ty BKHC có 5 P.X, gồm 4 PXSX chính và 1 phân xởng phù trợ.
- Phân xởng bánh I sản xuất các loại bánh quy: Hơng thảo, Hải Châu, Hớng
dơng, Lơng khô, Qui bơ, Quy hoa quả, Quy kem.
+ Phân xởng bánh II sản xuất các loại bánh kem xốp: Kem xốp thờng, kem
xốp thỏi và kem xốp phủ sôcô la.
- Quy trình sản xuất bánh:
+ Phân xởng kẹo gồm 2 dây chuyền sản xuất tất cả các loại kẹo của công ty
sản phẩm của công ty gồm có: Kẹo cứng, kẹo mềm sôcôla, kẹo cứng nhân sôcôla,
kẹo trái cây, kẹo sữa dừa. Quy trình sản xuất kẹo đợc thông qua các giai đoạn sau:
Sơ đồ:Quy trình sản xuất kẹo:
+ Phân xởng bột canh sản xuất bột canh thờng và bột canh iốt. Hai dây
chuyền sản xuất bột canh có công nghệ đơn giản, máy móc thô sơ, các công đoạn
chủ yếu là thủ công. Quy trình sản xuất nh sau:
Phối liệu Trộn
Cán Thành hình
Bao gói
Chọn bánh
Phân loại
Gạt bánh
Phối liệu Trộn
Nấu Làm nguội
Bao gói
Chọn bánh
Dập viên
Lăn côn
Sơ đồ: Quy trình sản xuất bột canh:
IV. Tình hình chung về công tác kế toán tại công ty BKHC
1. Tổ chức bộ máy kế toán
1.1. Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán:
1.2. Chức năng nhiệm vụ của từng ngời:
- Kế toán trởng: Chịu trách nhiệm cao nhất về hoạt động kế toán của công
ty. Tổ chức điều hành bộ máy kế toán, kiểm tra và thực hiện ghi chép luân chuyển
chứng từ. Ngoài ra kế toán trởng còn hớng dẫn, chỉ đạo việc lu giữ tài liệu, sổ sách
kế toán, lựa chọn và cải tiến hình thức kế toán cho phù hợp với tình hình sản xuất
kinh doanh của công ty. Chức năng quan trọng nhất của kế toán trởng là tham mu
cho ban giám đốc, giúp giám đốc đa ra những quyết định đúng đắn trong hoạt
động sản xuất kinh doanh của đơn vị.
- Phó phòng tài vụ kiêm kế toán giá thành: Chịu trách nhiệm theo dõi tập
hợp chi phí và giá thành để quyết định giá thành sản phẩm.
- Phó phòng kế toán kiêm kế toán TSCĐ; theo dõi sự biến động tăng giảm
của tài sản cố định, tiến hành trích và phân bổ khấu hai cho các đối tợng sử dụng.
Rang muối
Phối liệu
Trộn
Bao gói
Kế toán trưởng
Trưởng phòng tài vụ
Phó phòng tài vụ kế toán
kiêm tính giá thành
Phó phòng tài vụ kiêm kế
toán TSCĐ
Phó phòng tài vụ kiêm kế
toán tiêu thụ
Kế toán
tiền mặt
Kế toán
TGNH
Kế toán
TL & BH
Kế toán
công nợ
Kế toán
NVL
Kế toán
Tổng hợp
Thủ quỹ

Áp dụng các giải pháp kỹ thuật nghiệp vụ để phát triển thủy sản của Việt Nam

Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học



ÁP DỤNG CÁC GIẢI PHÁP KỸ THUẬT NGHIỆP VỤ ĐỂ PHÁT
TRIỂN THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM
APPLY THE TECHNICAL-PROFESSIONAL SOLUTIONS TO
DEVELOP THE EXPORT OF THE AQUATIC PRODUCTS OF
VIETNAM

Nguyễn Văn Tài – Đỗ Thanh Thủy – Trần Đức Ba

Khoa Điện lạnh, Trường Đại học Dân lập Văn Lang, Tp Hồ Chí Minh, Việt Nam


TÓM TẮT

Việt Nam có tiềm năng lớn về xuất khẩu thủy sản và thực trạng xuất khẩu thủy sãn
của Việt Nam qua 30 năm đã không ngừng phát triển từ 30 triệu USD năm 1974, đã lên
tới 305 triệu UDS năm 1992, lên 2.400 triệu USD năm 2004 và đang phấn đấu đạt 5.000
triệu USD năm 2010.
Chúng tôi đã tham gia nghiên cứu các giải pháp chiến lược về xuất khẩu thủy sản,
nghiên cứu về những đặc điểm của thị trường cộng đồng châu Âu về chế độ quản lý nhập
khẩu của EU để phát triển thuận lợi hơn xuất khẩu thủy sản Việt Nam vào thị trường
trọng điểm này.
Về thứ hai quan trọng của xuất khẩu thủy sản Việt Nam là trang bị cơ sở vật chất
kỹ thuật cho khai thác bảo quản, chế biến thủy sản để đảm bảo yêu cầu rất khắt khe về
phẩm chất hàng thủy sản xuất khẩu. Chúng tôi cũng đã góp phần không nhỏ vào công tác
quy hoạch, xây dựng các nhà máy chế biến, các đoàn tàu đánh bắt xa bờ, trang bị qui mô
ngày càng hiện đại, áp dụng công nghệ mới, công nghệ chế biến thủy sản đạt phẩm chất
không ngừng nâng cao, không ngừng phát triển các mặt hàng mới đáp ứng yêu cầu và thị
hiếu của thị trường thế giới và thị trường trọng điểm EU.

ABSTRACT

Vietnam has a large potentiality in the export of the aquatic products of Vietnam through
30 years that haven’t ceased to develop that from USD 30 millions in 1974 and reach to
USD 305 million in 1992 and USD 2,400 million in 2004, and it is striving to reach USD
5,000 million in 2010.
We participated to study the stragetical solutions about the export of the aquatic
products, about the features of the market of the Europe Community, about the regime to
manage the export of EU to develop that be more favourable for the Vietnam aquatic
products export to this main point market.
The importand 2
nd
hand of the export of the aquatic products of Vietnam that is
equipped the technical and material facilities for exploiting, maintenance, process the
aquatic products to guarantee the requirements that are very strict for the quality of the
exported aquatic products.
Trang
1
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học



We have contributed to something that don’t be small in the mission of scale,
construct the plant to processing plant, the ship teams to catch fish offshore that equip
that be more and more modern, apply the new technology, reach to the quality that don’t
cease to raise, don’t cease to develop the new products to satisfy the requirements and
tastes of the international market and the EU main point market


1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Đẩy mạnh xuất khẩu là chủ
trương kinh tế của Đảng và Nhà nước
Việt Nam. Chủ trương này đã được
khẳng định trong văn kiện Đại hội đại
biểu toàn quốc lần thứ VIII và trong nghị
quyết 01 NQ/TW của bộ chính trị, với
mục tiêu chuyển dịch kinh tế theo hướng
công nghiệp hoá, hiện đại hoá hướng
xuất khẩu. để thực hiện chủ trương của
Đảng, cùng với việc đẩy mạnh tiến trình
công nghiệp hoá, hiện đại hoá, chúng ta
cần phải tăng cường mở rộng thị trường
xuất khẩu. Đây là việc làm cần thiết và
cấp bách hiện nay.
Đất nước Việt Nam có chiều dài
bờ biển 3260 km, với 112 cửa sông, lạch
có vùng nội thuỷ và lãnh hải rộng
226.000km2, vùng biển đặc quyền kinh
tế khoảng 1.000.000 km2, với 4.000 hòn
đảo lớn nhỏ tạo nên nhiều eo, vùng vịnh,
đầm phá và nhiều ngư trường với trữ
lượng hải sản gần 3.000.000 tấn. hàng
năm Việt Nam có thể khai thác 1,2 – 1,4
triệu tấn hải sản mà không làm ảnh
hưởng đến tiềm năng nguồn lợi, cho nên
Việt Nam có tiềm năng lớn về xuất khẩu
thủy sản và thực trạng xuất khẩu thủy
sản của Việt Nam qua 30 năm không
ngừng phát triển. Từ nguồn nguyên liệu
thủy sản khai thác và nuôi trồng khoảng
1.000.000 tấn một năm, đến 2.000.000
tấn một năm và đang cố gắng phấn đấu
chỉ tiêu đạt mức 3.000.000 tấn một năm,

riêng với tôm đạt mức 300.000 tấn một
năm
Để trở thành xuất khẩu thủy sản
hàng đầu Châu Á, từ kim ngạch xuất
khẩu thủy sản vào năm 1974 là
30.000.000 USD, đến năm 1987 đã tăng
lên 70.000.000 USD, năm 1992 đã tăng
lên 305.000.000 USD, năm 2000 đã tăng
lên 1.100.000.000 USD, đến năm 2004
đã tăng lên 2.400.000.000 USD, và đang
trên đà phát triển phấn đấu kim ngạch
xuất khẩu thủy sản 5.000.000.000 USD
vào năm 2010.
Việt Nam có sự phát triển nhanh
đội tàu thuyền theo hướng hiện đại hoá
để đánh bắt xa bờ, cảng cá, các nhà máy
chế biến lạnh thủy sản xuất khẩu vào
năm 1975 cả nước Việt Nam chỉ có 34
cơ sở chế biến lạnh thủy sản cho đến
ngày hôm nay đã lên đến 260 nhà máy
chế biến thủy sản, những đóng góp đó
đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của
ngành thủy sản Việt Nam.
Chúng tôi cũng không hề đứng
ngoài công cuộc chung sức của sự phát
triển ngành thủy sản, mà tích cực tham
gia hết sức mình vào các giải pháp kỹ
thuật – nghiệp vụ để phát triển xuất khẩu
thủy sản của Việt Nam



Trang
2
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học



2. CÁC GIẢI PHÁP CHIẾN LƯỢC,
KỸ THUẬT- NGHIỆP VỤ TĂNG
HIỆU QUẢ XUẤT KHẨU THỦY
SẢN VIỆT NAM

2.1- Giải pháp đầu tiên là vững nghiệp
vụ xuất khẩu thủy sản:
Phải tìm hiểu, nghiên cứu nắm
vững lý thuyết thương mại quốc tế trong
chiến lược hướng về xuất khẩu. Mô hình
cổ điển trong xuất khẩu là lợi thế so
sánh để khẳng định một nước sẽ chuyên
môn hoá xuất khẩu những sản phẩm nào
mà nước đó sản xuất được với chi phí
tương đối thấp: Adam Smith lại với lý
thuyết lợi thế tuyệt đối để đẩy mạnh
phân công lao động giữa các quốc gia
với nhau để trao đổi các sản phẩm cho
nhau sẽ có lợi hơn là mình sản xuất tất
cả các sản phẩm. Theo Paul Sam
Muelson, nguyên tắt lợi thế so sánh cho
phép mỗi nước sẽ có lợi thế nếu chuyên
môn hoá sản xuất và xuất khẩu các mặt
hàng hoá mình có thể sản xuất với chi
phí tương đối thấp, ngược lại, mỗi nước
sẽ có lợi nếu nhập khẩu những hàng hoá
mà mình sản xuất với giá thành tương
đối cao. Heck Scher và Ohlin – hai nhà
kinh tế Thuỵ Điển nêu lợi thế so sánh về
các nguồn lực sản xuất có vốn chủ yếu là
đất đai, lao động và vốn khi chuyên môn
hoá quốc tế. Việt Nam ta thuộc nước
đang phát triển ở Châu Á nên vận dụng
học thuyết lợi thế so sánh của Ricardo
phải có xác lập nguồn gốc của lợi thế so
sánh chính là sự ưu đãi về các yếu tố sản
xuất – nguồn lực sản xuất để thông qua
con đường thương mại quốc tế sao cho
hợp lý và hiệu quả nhất trong từng giai
đoạn phát triển của đất nước.
Đã gần 10 năm qua chúng tôi đã
tham gia một phần nhỏ về nghiệp vụ
xuất khẩu thủy sản qua hoạt động tư vấn
và giảng dạy ở các trường đại học và
trung học công nghiệp.
2.2- Hiểu biết rõ về thị trường cộng
đồng Châu Á- EU:
EU là một tổ chức kinh tế thương
mại lớn nhất trên thế giơi với GDP năm
1998 đạt 8.482 tỷ USD, chiếm 19,8%
GDP toàn cầu, đồng thời cũng là một
trung tâm thương mại- tổ chức khổng lồ
được hình thành và hoạt động trong phát
triển thương mại thế giới nói chung và
cho Việt nam nói riêng. Tuy nhiên để
duy trì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu và
giữ uy tín thương hiệu cho sản phẩm
thủy sản Việt Nam trên thị trường EU,
thì các doanh nghiệp cần nắm vững
những quy chế cơ bản của thị trường
này.
− Thuế nhập khẩu đánh vào mặt
hàng thủy sản, căn cứ vào nguồn gốc,
xuất xứ của thủy sản và căn cứ vào tính
nhạy cảm của sản phẩm thủy sản nhập
khẩu vào Châu Âu: Cần chú ý thuế xuất
nhập khẩu vào EU còn phụ thuộc vào
mùa ( vụ ) và mức độ chế biến sản
phẩm.
−
Chế độ quản lý nhập khẩu của
EU:
EU quản lý nhập khẩu theo 2
nhóm :nhóm 1 có cơ chế kinh tế thực tế
và nhóm 2 có nền thương nghiệp quốc
doanh trong đó có Việt Nam. EU xem
nước ta là nước có nền thương nghiệp
quốc doanh nên phân biệt đối xử hàng
hoá của Việt Nam với hàng của các nước
Trang
3
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học



kinh tế thị trường khi điều tra và thi hành
các biện pháp chống bán phá giá
−
Các biện pháp mang tính kỹ
thuật:
* Quy định về vệ sinh : xuất xứ
các thủy sản
* Chứng thư của cơ quan chức
năng của nước xuất khẩu chứng nhận
thủy sản và sản phẩm của chúng đáp ứng
các yêu cầu của EU
* Quy định về chất lượng và an
toàn thực phẩm
* Quy định về giám sát theo tiêu
chuẩn HACCP là nội dung đã không
tách rời lĩnh vực hoạt động về tư vấn và
bồi dưỡng chuyên đề của chúng tôi, đã
không hề tách rời thị trường cộng đồng
Châu Á – EU này.
2.3- Thực trạng hoạt động xuất khẩu
thủy sản của Việt nam vào thị trưồng EU
:
Kim ngạch xuất khẩu của Việt
Nam sang EU, trong đó thủy sản chiếm
tỉ trọng cao đã liên tục từ năm 1993.
Thực tế cho thấy thị trường EU đã chấp
nhận hàng thủy sản Việt Nam và triển
vọng sẽ còn tăng nhanh hơn nữa với đà
phát triển của Việt Nam.
2.4- Phát triển nguồn nguyên liệu thủy
sản:
Bộ thủy sản và các địa phương
có nhiều chương trình ra biển, đánh bắt
xa bờ và nuôi trồng cao sản để đạt 3
triệu tấn thủy sản / năm và 300.000 tấn
tôm /năm. đạt mức độ này thì Việt Nam
sẽ thành nước xuất khẩu thủy sản hàng
đầu Châu Á.
2.5 - Phát triển cơ sở chế biến lạnh
thủy sản xuất khẩu:
Song song với phát triển khai
thác nguồn nguyên liệu thủy sản từ đánh
bắt, nuôi trồng, Việt Nam đã phát triển
mạnh việc xây dựng hệ thống các nhà
máy chế biến – bảo quản lạnh thủy sản
với trang thiết bị và qui mô hiện đại,
hoàn chỉnh từ cảng cá đánh bắt, trang
trại nuôi trồng đến các cơ sở chế biến
lạnh, kho bảo quản lạnh và đến kho lạnh
tập trung cho xuất khẩu.















Trang
4
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học



Mạng lưới các cơ sở chế biến lạnh thủy sản ở Việt Nam

Địa điểm xây lắp
Số cơ sở
Năm 2005
Bắc Giang 5
Việt Trì 4
Quảng Ninh 4
Hà Nội 10
Hải Phòng 12
Hải Dương 3
Thái Bình 6
Nam Định 5
Hà Sơn Bình 4
Thanh Hóa 2
Nghệ An 5
Quảng Bình 2
Quảng Trị 2
Bình Trị Thiên 2
Quảng Nam Đà Nẵng 8
Quảng Ngãi 5
Bình Định 6
Phú Yên 4
Khánh Hòa 6
Bình Thuận 4
Ninh Thuận 4
Đồng Nai 2
TP.Hồ Chí Minh 58
Vũng Tàu – Côn Đảo 8
Tiền Giang 8
Đồng Tháp 6
Long An 3
An Giang 6
Cần Thơ 6
Kiên Giang 20
Bến Tre 6
Trà Vinh 3
Vĩnh Long 2
Bạc Liêu 6
Sóc Trăng 4
Cà Mau 32


262

Từ chỗ năm 1975 ở Việt Nam chỉ
có 34 nhà máy gồm 30 nhà máy tôm
đông lạnh ở Sài Gòn, 1 nhà máy VIFICO
ở Vũng Tàu, 1 nhà máy đông lạnh thủy
sản ở Rạch Giá và 2 nhà máy đông lạnh
thủy sản ở Hải Phòng, mà nay đã có tới
hơn 260 nhà máy chế biến thủy sản đông
lạnh xuất khẩu. Riêng tỉnh Cà Mau từ số
không nhà máy năm 1975, mà nay đã
xây lắp hơn 30 nhà máy chế biến lạnh
thủy sản hiện đại. Chúng tôi đã tham
gia với Nhà nước trong quy hoạch
mạng lưới này sao cho tương đối hoàn
chỉnh là nhà máy chế biến gắn liền với
vùng nguyên liệu như nhà máy chế biến
tôm ở vùng “Mỏ Tôm Năm Căn”, nhà
máy chế biến cá ở “Vựa Cá Sông Ông
Đốc” Có những nhà máy mà chúng
Trang
5
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học



tôi đã tham gia từ A
→
Z, từ quy hoạch,
thiết kế, thi công xây lắp, đào tạo, đưa
vào sản xuất thử, sản xuất ổn định như
Xí nghiệp Đông lạnh thủy sản Đồng Nai
ở Bà Rịa, Nhà máy Đông lạnh thủy sản
Bạc Liêu thuộc Unimex Bạc Liêu, Nhà
máy Đông lạnh An Phú,
Từ chỗ trang bị cho nhà máy đạt
mức xuất khẩu trung bình, nay đã đưa
lên trang bị hiện đại phù hợp với yêu
cầu, thị hiếu của khách hàng Âu Mỹ.
Thời kỳ đầu trang bị chỉ tủ cấp đông
kiểu thổi gió, kiểu sơ-mi contact freezer,
kiểu contact freezer với thời gian đông
lạnh T
đl
= 5 – 6 giờ/mẻ, nay đã rút ngắn
T
đl
= 3 giờ/mẻ để đạt tiêu chuẩn đông
lạnh nhanh. Các sản phẩm đông lạnh ở
dạng block được bao bọc nước đá xung
quanh trước đây, nay đã lạnh đông dạng
rời IQF (Individual Queek Frozen) mà
vẫn được mạ áo băng bên ngoài cho từng
con tôm. Chúng tôi đã đóng góp vào sự
nghiệp nâng cấp này bằng cung cấp tài
liệu, bằng các lớp bồi dưỡng chuyên đề
lạnh đông chậm, lạnh đông nhanh, bằng
các Hội thảo kỹ thuật, bằng những
chuyến tham quan có mục góp ý cho các
cơ sở chế biến lạnh thủy sản. Nhiều cơ
sở chế biến lạnh thủy sản xuất khẩu của
Việt Nam hiện nay đã bắt kịp, hòa nhập
với trình độ của thế giới phát triển như
Quốc doanh Chế biến hàng xuất khẩu
Cầu Tre, như Incomfist Khu công
nghiệp Vĩnh Lộc, như Công ty TNHH
Kim Anh ở Tỉnh Sóc Trăng, Công ty
TNHH Minh Phú ở Tỉnh Cà Mau,
2.6 - Phát triển kỹ thuật công nghệ và
nghiên cứu mặt hàng mới của thủy
sản:
Các trường đại học, các viện
nghiên cứu, các doanh nghiệp chế biến
lạnh thủy sản luôn luôn quan tâm đến
vấn đề áp dụng kỹ thuật công nghệ mới
để không ngừng nâng cao phẩm chất
hàng thủy sản đông lạnh, đáp ứng được
thị hiếu của các thị trường ngày càng
khắt khe về phẩm chất, nhất là thị trường
Âu Mỹ. Chất lượng sản phẩm và hàng
hóa là chỉ tiêu pháp lệnh trong kế hoạch
sản xuất kinh doanh đã được quy định rõ
ràng ở điều lệ kiểm tra chất lượng sản
phẩm và hàng hóa của Việt Nam, ban
hành kèm theo Nghị định 62/CP ngày
12/04/1976. Công nghệ chế biến lạnh
thủy sản Việt Nam đã thực hiện nghiên
cứu việc kiểm tra chất lượng sản phẩm
(KCS) theo sơ đồ quy trình kiểm tra các
công đoạn sản xuất mà chúng tôi đã
tham gia xây dựng. Việt Nam cũng đã
nhanh chóng triển khai chương trình
HACCP và đã xây dựng tiêu chuẩn ISO
9000. Nhờ đó mà các doanh nghiệp chế
biến lạnh thủy sản Việt Nam thường
xuyên ngăn ngừa và xử lý kịp thời
những mối nguy đáng kể xâm nhập vào
sản phẩm từ khâu nguyên liệu tới sản
phẩm cuối cùng là hàng hóa xuất khẩu.
Ngành thủy sản Việt Nam đã và
đang xây dựng tiêu chuẩn ISO 9000 để
giúp cho các doanh nghiệp chế biến lạnh
thủy sản vượt qua những rào cản kỹ thuật
trong hoạt động kinh doanh quốc tế, giúp
cho các doanh nghiệp thỏa mãn tốt hơn
các nhu cầu của khách hàng, tăng được
uy tín thương hiệu, tăng được thị phần,
quản lý doanh nghiệp có hiệu quả hơn,
giảm được chi phí kinh doanh thủy sản và
tăng cao được sức cạnh tranh. Mối quan
hệ giữa HACCP với ISO 9000, tạo nên
Trang
6
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học



chất lượng cao cho thủy sản đông lạnh
xuất khẩu của Việt Nam, để ngành thủy
sản Việt Nam ngày càng tăng nhanh hiệu
quả kinh doanh xuất khẩu. Chúng tôi đã
nhiều năm không thể đứng ngoài công
cuộc chung sức xây dựng chương trình
nâng cao chất lượng sản phẩm này.
Nghiên cứu phát triển mặt hàng
mới: Nghiên cứu phát triển mặt hàng
mới cũng chính là nghiên cứu phát triển
phẩm chất sản phẩm của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp có mặt hàng mới là có sản
phẩm tốt, là có phát triển, là không đứng
yên tại chỗ. Đó chính là động lực cho
chúng tôi đi vào nghiên cứu các mặt
hàng mới phục vụ cho phát triển xuất
khẩu thủy sản Việt Nam.
Bạch tuộc tên khoa học là
Octopus Valgar Lamark, là họ hàng của
mực-loài nhuyễn thể không xương sống,
thuộc nhóm chân đầu. Bạch tuộc có
nhiều ở biển Việt Nam, nhất là ở Kiên
Giang, Vũng Tàu và vùng biển miền
Trung. Bạch tuộc rất quý vì có giá trị
dinh dưỡng rất cao.

BẠCH TUỘC ĐÃ PHẪU THUẬT

Qua bảng phân tích hóa học cho
thấy bạch tuộc có rất nhiều vitamin,
lipid, muối khoáng và axít amin. Bạch
tuộc còn có giá trị chữa bệnh tim, huyết
hư, mụn nhọt, lở loét, v.v
Chúng tôi đã tham gia nghiên
cứu hoàn thiện qui trình chế biến lạnh
bạch tuộc theo từng loại như : bạch tuộc
nguyên con, bạch tuộc lột da, bạch tuộc
cắt sợi, bạch tuộc cắt khúc, đầu bạch
tuộc, bạch tuộc xiên que, bạch tuộc xếp
hoa. Cả 7 dạng này nhưng bằng chế biến
sấy thăng hoa thì thành đặc sản dinh
dưỡng cao cấp nhất.

2.7 - Nghiên cứu phân loại sản phẩm
trong chế biến lạnh cua để nâng
cao gấp ba hiệu quả kinh tế qua 4
nhóm sản phẩm từ cua:
Càng cua tách võ còn đủ 2 ngoe;
thịt càng cua đốt 2&3; thịt chân cua và
thịt trắng từ thân cua. Chúng tôi đã xây
dựng quy trình chế biến cua xuất khẩu ở
nhiều xí nghiệp đông lạnh thủy sản.
2.8- Hoàn thiện quy trình chế biến xuất
khẩu bạch tuộc:

Trang
7
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học





1- Màng da; 2- Cánh tay (xúc tu); 3- Phễu mở; 4- Phễu; 5- Mắt; 6-Hậu môn;
7- Phi-lê; 8- Màng treo ruột; 9- Mang; 10- Khe hở thận; 11- Mặt cắt phi-lê;
12. Tuyến nhánh; 13-Tim nhánh; 14- Phi-lê; 15- Khối nội tạng; 16- Tĩnh mạch nhánh;
17- Bộ phận sinh dục đực; 18- Bộ phận sinh dục mở; 19- Cơ khép phễu; 20- Ruột.



BẢNG GIÁ TRỊ DINH DƯỠNG CỦA BẠCH TUỘC TÍNH TRÊN 3 OZ
Nutrient
Nutrient
Prximates
Units
3oz/85g
Lipid
Units
3oz/85g
Water g 51.425 8:0 g 0.000
Energy kcal 139.400 10:0 g 0.000
Energy kj 583.100 12:0 g 0.000
Protein g 25.347 14:0 g 0.043
Total lipid (fat0 g 1.768 16:0 g 0.252
Adh g 2.720 18:0 g 0.085
Carbohydrate, by
difference)
g 3.740 Fattyacids,
total monunsaturated
g 0.275
Fiber, total dietary g 0.000 16:1 undifferentiated g 0.112
Minerals
18:1 undifferentiated g 0.105
Calcium, Ca mg 90.100 20:1 g 0.041
Trang
8
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học



Iron, Fe mg 8.109 22:1 undifferentiated g 0.017
Magnesium, Mg mg 51.000 Fatty acids,
total polyunsaturated
g 0.405
Phosphorus, P mg 237.150 18:2 undifferentiated g 0.015
Potasium, K mg 535.500 18: 3 undifferentiated g 0.000
Spdium, Na mg 391.000 18: 4 g 0.048
Zinc, Zn mg 2.856 20:4 undifferentiated g 0.066
Copper, Cu mg 0.628 20:5 n – 3 g 0.129
Manganese, Mn mg 0.040 22:5 n – 3 g 0.010
Selenium, Se mcg 76.160 20:6 n – 3 g 0.138

Cholesterol mg 81.600
Vitamin

Amino acids

Vitamin C, total ascorbic acid mg 6.800 Tryprophan g 0.284
Thiamin mg 0.048 Threonine g 1.091
Riboflavin mg 0.065 Isoleucine g 1.103
Niacin mg 3.213 Leucine g 1.784
Pantothenic acid mg 0.765 Lysine g 1.894
Vitamin B-6 mg 0.551 Methionine g 0.572
Folate, total mcg 20.400 Cystine g 0.332
Folic acid mcg 0.000 Phenylatanine g 0.909
Folate, food mcg 20.400 Tyrosine g 0.811
Flate, DFE Mcg-DFE 20.400 Valine g 1.108
Vitamin B-12 mcg 30.600 Arginine g 1.850
Vitamin A, IU IU 229.500 Histidine g 0.487
Retinol mcg 68.850 Alanine g 1.533
Vitamin A, RAE Mcg.RAE 68.850 Aspartic acid g 2.445
Vitamin E Mg ATE 1.020 Glutamic acid g 3.448
Lipids

Fatty acids, totan saturated g 0.385 Glycine g 1.586
4:0 g 0.000 Pronine g 1.034
6:0 g 0.000 Serine g 1.136
Nguồn: USDA National Nutrient Database for Standard Reference, Release 15 (August 2002)

Trang
9
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học




Trang
10
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học




2.9- Tham gia hoàn thiện quy trình
công nghệ chế biến lạnh tôm - Sản
phẩm xuất khẩu chủ lực của thủy sản
Việt Nam:
Tôm là nguồn thủy sản xuất khẩu dồi
dào và là mặt hàng xuất khẩu chiến lược
của nước ta. Chúng tôi đã nhiều năm
tham gia hoàn thiện quy trình chế biến
lạnh tôm xuất khẩu
2.10- Nghiên cứu chế biến lạnh nghêu
có hàm lượng khoa học cao để tăng
hiệu quả trong tiêu dùng và xuất khẩu:
* Ước tính trữ lượng nghêu:

Hiện tại diện tích nuôi nghêu ở
các tỉnh đồng bằng Sông Cửu Long bao
gồm: bãi Tân Thành (Gò Công Đông)
1850 ha, bãi Trà Vinh 1200 ha và bãi
Bến Tre. Tổng cộng có trên 3.000 ha đất
nuôi nghêu với trung bình 16 tấn/ha,
riêng Gò Công với diện tích trên thì trữ
lượng nghêu ước tính hơn 30.000 tấn
nghêu/năm, nên đây là nguồn lợi rất lớn
của tỉnh Tiền Giang.



NGHÊU LUỘC NGUYÊN CON
Từ đầu thập kỷ đến nay nhiều
nơi ở miền Nam như Hà Tiên, Rạch
Giá, Bình Thuận và ở miền Bắc cũng
đã phát triển nuôi nghêu cho nên nghêu
sẽ là nguồn lợi thủy sản rất lớn cho xuất
khẩu của Việt Nam.
Đặc biệt chúng tôi đã nghiên
cứu sấy thăng hoa nghêu, tôm bằng máy
sấy thăng hoa do chúng tôi tự chế tạo để
làm món ăn cao cấp và để nâng cao
phẩm chất của các món ăn nhanh như
cháo nghêu ăn liền, mì nghêu ăn liền,
cháo thập cẩm ăn liền (có nghêu, tôm
kèm rau gia vị). Phát triển nghêu, tôm
sấy thăng hoa là sản phẩm chế biến lạnh
cao cấp nhất hiện nay để dần dần nâng
cao tỷ lệ sản phẩm xuất khẩu giàu hàm
lượng chế biến thay vì lâu nay ta chỉ
xuất tôm, nghêu, nguyên liệu đông lạnh
là chủ yếu.

TÔM NGHÊU SẤY THĂNG HOA
2.11 - Nghiên cứu chế biến lạnh thủy
sản chín xuất khẩu:
Trang
11
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học



Từ 30 năm nay thức ăn thủy sản
chín xuất khẩu của Việt Nam đã rất hấp
dẫn thị trường Âu Mỹ, đó là đặc điểm
mạnh của nước ta, vì thế cho nên chúng tôi
không ngừng nghiên cứu các mặt hàng mới
để ngày càng phát triển hơn số lượng và
thương hiệu hàng đặc sản xuất khẩu của
thủy sản Việt Nam.
2.11.1 Chạo tôm bắp non:
Mặt hàng chạo tôm mía (Công ty
Seaprodex) bắt đầu xuất khẩu đầu tháng
01/1986 cho Công ty Lobana (Úc) và rất
hấp dẫn tới nay đối với các thị trường Âu
Mỹ. Nhưng chúng tôi thấy mặt hàng này
còn nhiều điểm bất cập về dinh dưỡng,
cồng kềnh và không tiện lợi cho lúc ăn cho
nên chúng tôi đã tổ chức chế biến mặt hàng
mới là chạo tôm bắp non.
a) Ưu điểm so với “chạo tôm mía”:
9 Ngon miệng hơn không dễ ngán.
9 Không lãng phí phần ăn được.
9 Dinh dưỡng cao hơn.
9 Tiện lợi trong lúc ăn.
9 Ít choán chỗ.
b) So sánh với sản phẩm cùng nhóm.
Chúng tôi cùng với các chuyên viên
kỹ thuật của xí nghiệp chế biến hàng xuất
khẩu Cầu Tre đã tổ chức đánh giá tổng hợp
các mặt hàng của các sản phẩm liên quan
họ hàng nhau như chạo tôm mía, bò bía,
bông cải xanh cuốn chả và sản phẩm
nghiên cứu mới là chạo tôm bắp non.
CÁC SẢN PHẨM LIÊN QUAN ĐỂ SO
SÁNH
TT
Tên
sản
phẩm
Kết
quả
tổng
hợp
(điểm)
TT
Tên
sản
phẩm
Kết
quả
tổng
hợp
(điểm)
1 Chạo
tôm
bắp
non
98 3 Chạo
tôm
mía
70
2 Bông
cải
xanh
cuốn
chả
82 4 Bò bía 50

Qua bảng đánh giá tổng hợp các
mặt của bốn sản phẩm cùng nhóm,
chúng ta thấy rằng mặt hàng “chạo tôm
mía” đứng thứ ba mà lâu nay đã được
thị trường trong nước và quốc tế ưa
chuộng, vậy thì chúng ta đưa mặt hàng
chủ bài là “chạo tôm bắp non” và “bông
cải xanh cuốn chả” ra thị trường để tăng
mặt hàng đặc sản mới, góp phần phát
triển kinh tế cho đất nước
c). Bàn luận:
Do thị trường xuất khẩu thủy
sản của ta chủ yếu là thị trường Âu Mỹ
và Nhật. Đây là các nước phát triển,
người tiêu dùng có cuộc sống công
nghiệp rất tất bật, nên họ sử dụng phần
lớn là thức ăn đã chế biến sẵn, chỉ cần
hâm nóng 3 ÷ 5 phút trong lò viba là ăn
được. Để đáp ứng nhu cầu đó và làm
phong phú hơn các mặt hàng xuất khẩu,
chúng tôi đã nghiên cứu sản phẩm mới
“chạo tôm bắp non”, là mặt hàng xuất
khẩu rất được thị trường Âu Mỹ ưa
Trang
12
Hội Nghị Khoa Học & Công Nghệ lần 9 Phân ban Công nghệ Thực phẩm – Sinh học



chuộng, vì sản phẩm “chạo tôm bắp non”
có nhiều ưu điểm hơn như có thể ăn được
hết, tiện lợi trong lúc ăn, đặc biệt ngon
miệng hơn, không ngán vì có mặt của bắp
non (rau quả), và cung cấp thêm nhiều dinh
dưỡng hơn. Về kinh tế, với sản phẩm (1kg)
chạo tôm bắp non, người tiêu dùng có thể
ăn hết, trong khi đó với 1kg chạo tôm mía
chỉ ăn được 40% mà vẫn với giá trên thị
trường hiện nay gần như nhau.
Mặt hàng tôm bắp non đã qua đánh
giá cảm quan của PTN cảm quan trường
ĐHBK TP.HCM, qua phân tích dinh
dưỡng ở trung tâm sắc ký TP.HCM và đã
sản xuất mang nhãn hiệu hàng hoá Cty
TNHH Kim Anh – Sóc Trăng.
2.11.2. Nghiên cứu sản phẩm Farci:
Các món ăn mực dồi thịt (stuffed),
cua farci, ghẹ farci, đông lạnh xuất khẩu rất
được thị trường Âu Mỹ hấp dẫn, Chúng tôi
nghiên cứu biến đổi phần dồi thịt bằng cách
thay vào 20% thịt trái bơ chín để cho món ăn
giàu chất béo thực vật (trong thịt trái bơ chín
có tới 25 ÷ 30 lipid, lipid này không có
cholesterol), thêm nhiều chất khoáng và
vitamin. Món ăn Farci vừa có hương vị đặc
trưng của rau quả, vừa tăng độ calori và
giảm bớt hàm lượng đạm sẽ thích hợp hơn
cho người tiêu dùng ở xứ lạnh Châu Âu.


Máy sấy thăng hoa




Trang
13

Hoàn thiện công tác tổ chức hạch toán NVL tại công ty dụng cụ cắt và đo lường

- Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: bao gồm các vật liệu và thiết bị (cần lắp,
không cần lắp, công cụ, khí cụ )
- Phế liệu: là những vật liệu thu đợc trong quá trình sản xuất, thanh lý tài sản, có
thể đợc sử dụng hoặc bán ra ngoài nh: vải vụn, gỗ vụn
- Vật liệu khác: bao gồm các loại vật liệu còn lại nh: vật t đặc chủng vật đóng
gói
Do quá trình sản xuất kinh doanh cụ thể đợc tiến hành ở các doanh nghiệp khác
nhau nên việc phân loại này cũng chỉ mang tính tơng đối. Có loại vật liệu ở doanh
nghiệp này đợc coi là chính nhng ở doanh nghiệp khác chỉ đợc coi là phụ mà thôi
và ngợc lại. Lại có vật liệu trong một doanh nghiệp vừa đợc coi là chính vừa coi là
phụ đối với từng sản phẩm sản xuất.
Việc phân loại này giúp doanh nghiệp tổ chức các tài khoản chi tiết, theo dõi
một cách chính xác và thuận tiện từng loại vật lệu, từng thứ vật liệu, xác định tầm
quan trọng của chúng đối với doanh nghiệp, đó là cơ sở để tính giá thành sản phẩm
sản xuất ra.
b. Một số cách phân loại khác.
Ngoài cách trên, có thể phân loại theo các cách nh sau:
- Phân loại theo nguồn hình thành:
+ NVLdo mua ngoài
+NVL do doanh nghiệp tự sản xuất
+NVL do từ các nguồn khác: nhận cấp phát, biếu tặng, liên doanh liên kết
- Phân loại theo chức năng:
+ NVL dùng cho sản xuất
+ NVL dùng cho bán hàng
+ NVLdùng cho quản lý doanh nghiệp
Tuy thế, việc phân loại theo 2 cách này không thuận tiện cho việc tổ chức tài
khoảnvà theo dõi trực tiếp, gây khó khăn cho viẹc tính giá thành.
Trên cơ sở phân loại các NVL, doanh nghiệp cần xây dựng Sổ danh điểm vật
liệu để thống nhất tên gọi, ký hiệu, mã hiệu, quy cách để tiết kiệm thời gian trong
việc đối chiếu giữa kho và tìm kiếm thông tin về một loại vật liệu nào đó đặc biệt là
trong điều kiện cơ giới hoá, tự động hoá công tác tính toán ở doanh nghiệp
2.Tính giá NVL
Tính giá NVL là dùng thớc đo tiền tệ để biểu hiện giá trị của NVL theo những
nguyên tắc nhất định đảm bảo yêu cầu chân thực và thống nhất. Tính giá có chính
xác thì mới đảm bảo cho biệc quản lý NVL chặt chẽ và có hiệu quả.
Về nguyên tắc, NVL là tài sản dự trữ sản xuất thuộc loại tài sản lu động nên đợc
đánh theo giá thực tế đã đợc mua sắm, gia công chế biến tức là giá trị của NVL đợc
phản ánh trên sổ kế toán. Tuỳ theo việc áp dụng các phơng pháp tính thuế GTGT
của từng doanh nghiệp mà trong giá trị thực tế có thể có VAT(nếu tính VAT theo


5
phơng pháp trực tiếp) hay không có VAT (nếu tính VAT theo phơng pháp khấu
trừ).
*/Đối với NVL nhập kho .
Trên thực tế, NVL có thể đợc nhập từ nhiều nguồn khác nhau do đó giá vốn
thực tế cũng đợc đánh giá khác nhau.
- Đối với NVL mua ngoài:
+Nếu doanh nghiệp tính VAT theo phơng pháp trực tiếp:

Giá thực tế của
hàng nhập kho
= Giá trị hàng mua
theo hoá đơn (cả VAT)
+ Chi phí
thu
mua
+ Thuế nhập
khẩu (nếu
có)
+ Nếu doanh nghiệp tính VAT theo phơng pháp khấu trừ:
Giá thực tế
của
hàng nhập
kho
= Giá mua ghi trên
hoá
đơn(không có
VAT)
+ Chi phí
thu
mua thực
tế
+ Thuế nhập
khẩu(nếu
có)
Đối với NVL thuê ngoài gia công chế biến:
Giá thực tế
của
hàng nhập
kho
= Giá thực tế của
hàng
xuất kho chế biến
+ Chi phí thuê
ngoài chế
biến
+ Chi phí
liên
quan khác
- Đối với NVL
Giá thực tế của
hàng nhập kho
= Giá thực tế của hàng
xuất kho chế biến
+ Chi phí chế biến
thực tế
- Đối với NVL nhận góp vốn liên doanh:
Giá thực tế của hàng
nhập kho (giá trị vốn)
= Giá thoả thuận giữa
các bên liên doanh
+ Chi phí liên
quan (nếu
có)


6
- Đối với NVL đợc tặng thởng viện trợ
Giá thực tế của hàng
nhập kho
= Giá mua của vật liệu đang bán trên
thị trờng
- Đối với phế liệu thu hồi từ sản phẩm hỏng, tài sản định thanh lý thì giá nhập kho
là giá có thể sử dụng, giá có thể bán đợc hoặc ớc tính.
*/ Đối với NVL xuất kho.
a. Tính theo giá thực tế:
Mỗi một doanh nghiệp sản xuất, khi xuất dùng NVL cũng đều phải tính toán chính
xác thực tế hàng xuất kho cho các nhu cầu và đối tợng khác nhau. Tuỳ vào đặc
điểm của từng hoạt động, yêu cầu quản lý và trình độ của kế toán mà có thể áp
dụng các cách tính khác nhau nh sau:
. Phơng pháp nhập trớc-xuất trớc(FIFO).
Phơng pháp này NVL đợc tính giá thc tế xuất kho trên cơ sở giả định là lô nào
nhập kho trớc sẽ đợc xuất dùng trớc, vì vậy NVL xuất kho thuộc lần nhập nào thì
tính theo giá thực tế của lần nhập đó
Với phơng pháp này, việc tính toán đơn giản, dễ làm và tơng đối hợp lý. Song
khối lợng công việc hạch toán nhiều, phụ thuộc vào xu thế giá cả trên thị trờng.
Nh vậy, phơng pháp này phù hợp với doanh nghiệp ít danh điểm NVL
. Phơng pháp nhập sau xuất trớc(LIFO).
Phơng pháp này NVL đợc tính giá thc tế xuất kho trên cơ sở giả định là lô nào
nhập kho sau sẽ đợc xuất dùng trớc, vì vậy việc tính giá xuất của NVL đợc làm ng-
ợc lại với phơng pháp nhập trớc xuất trớc
. Phơng pháp bình quân cả kỳ dự trữ:
Phơng pháp này thích hợp với những doanh nghiệp có ít danh điểm NVL nhng số
lần nhập , xuất của mỗi danh điểm nhiều. Theo phơng pháp này , căn cứ vào giá
thực tế của NVL tồn đầu kỳvà nhập trong kỳ kế toán xác định đợc giá bình quân
của 1 đơn vị NVL.Căn cứ vào lợng NVL xuất trong kỳ và giá đơn vị bình quân để
xác định giá thực tế xuất trong kỳ.


7
Giá thực tế
NVLxuất dùng
= Số lợng
NVLxuất dùng
x Giá đơn vị
bình quân
Giá thực tế bình
quân
= Giá thực tế tồn
đầu kỳ
+ Giá thực tế nhập
trong kỳ
Số lợng tồn
đầu kỳ
+ Số lợng nhập
trong kỳ
Nh vậy, giá trị thực tế của NVL phụ thuộc vào số nhập trong kỳ và tồn đầu kỳ.
Chúng ta chỉ tính đợc giá này ở thời điểm cuối kỳ. Do đó, trong kỳ NVL sẽ đợc ghi
theo giá tạm tính và cuối kỳ điều chỉnh.
Phơng pháp này tơng đối chính xác. Tuy nhiên, do chỉ tiến hành vào cuối kỳ nên
công việc bị dồn dập, ảnh hởng đến quyết toán cuối kỳ, lại không phản ánh đợc sự
biến động của giá cả. Phù hợp với doanh nghiệp ít danh điểm NVL, tần suất nhập-
xuất lớn.
. Phơng pháp bình quân sau mỗi lần nhập:
Giá bình quân
sau mỗi lần
nhập
= Giá tồn trớc khi nhập + Giá thực tế nhập kho
Số lợng tồn trớc khi nhập + Số lợng nhập kho
Với phơng pháp này khi xuất kho đã biết giá trị của NVL do vậy cuối kỳ không
phải điều chỉnh. Độ chính xác cao, phản ánh kịp thời sự biến động của giá cả. Song
lại mất nhiều công sức, thời gian. Phơng pháp này chỉ phù hợp với các doanh
nghiệp có quy mô nhỏ, vật liệu ít.
. Phơng pháp bình quân cuối kỳ trớc.
Giá bình quân cuối kỳ
trớc
= Giá thực tế tồn kho cuối kỳ
trớc ( đầu kỳ này )
Lợng tồn kho cuối kỳ trớc
(đầu kỳ này )
Đây là phơng pháp dễ làm, đơn giản nhng độ chính xác không cao và không tính
đến sự biến động của giá cả kỳ này.
. Phơng pháp trị giá thực tế theo giá mua lần cuối.


8
Với các phơng pháp kể trên, để tính đợc giá NVL thì phải căn cứ vào chứng từ
xuất. Tuy nhiên, có nnhững doanh nghiệp do có nnhiều chủng loại, mẫu mã khác
nhau nên không có đièu kiện kiểm tra từng nghiệp vụ xuất kho hoặc với các doanh
nghiệp áp dụng kiểm kê định kỳ. Do đó tiến hành tính theo phơng pháp trị giá thực
tế theo giá mua lần cuối.
Giá thực tế NVL
tồn cuối kỳ
= Số lợng NVL
tồn cuối kỳ
x Đơn giá NVL
nhập lần cuối
. Phơng pháp tính giá thực tế đích danh.
Trong trờng hợp có thể nhận diện đợc từng thứ, từng nhóm hoặc từng loại NVL
với từng lần nhập kho và giá thực tế của nó thì có thể định giá hàng tồn kho theo
giá thực tế đích danh. Nghĩa là, NVL nhập kho theo giá nào thì xuất kho theo giá
ấy.
Phơng pháp này khá chính xác, thuận lợi cho kế toán trong việc tính giá NVL
song lại đòi hỏi phải hạch toán tỉ mỉ, chi tiết. Nó thích hợp với doanh nghiệp có
những loại vật liệu có đặc điểm riêng, giá trị lớn, có điều kiện bảo quản riêng.
b. Tính theo giá hạch toán.
Thực tế cho thấy rằng, gía cả NVL luôn biến động nên việc tính giá NVL theo
giá thực tế là rất phức tạp, khó khăn và mất nhiều công sức. Do vậy, ngời ta sử
dụng giá hạch toán. Đây là loại giá ổn định đợc xác định ngay ở đầu kỳ hạch toán
dựa trên giá thực tế của kỳ trớc hay giá kế hoạch của kỳ này. Cuối kỳ, kế toán sẽ
tiến hành điều chỉnh sang giá thực tế bằng công thức:
-
Giá thực tế
NVL xuất dùng
= Giá hạch toán
NVL xuất
dùng
x Hệ số giá
NVL
Hệ số giá
NVL
= Giá thực tế NVL
tồn đầu kỳ
+ Nhập trong
kỳ
Giá hạch toán NVL
tồn đầu kỳ
+ Nhập trong
kỳ
Hệ số giá có thể tính cho từng loại hay nhóm NVL tuỳ theo yêu cầu quản lý hay
trình độ nghiệp vụ kế toán.
Mỗi một phơng pháp tính giá có u, nhợc điểm riêng, trên cơ sở đặc điểm hoạt
động của mình mà mỗi doanh nghiệp nên chọn cho mình một phơng pháp tính giá
thích hợp nhất để đem lại hiệu quả kinh tế cao.


9

III/ Tổ chức hạch toán NVL
1. Tổ chức hạch toán chi tiết.
Hạch toán chi tiết NVL là một công việc có khối lợng lớn, nó đòi hỏi phải phản
ánh tình hình biến động vật t cả về số lợng, chất lợng và giá trị theo chủng loại và
theo từng kho.
Công tác kế toán thực tế ở nớc ta hiện nay đang áp dụng 3 phơng pháp hạch
toán chi tiết vật t: phơng pháp thẻ song song; phơng pháp số đối chiếu luân chuyển
và phơng pháp sổ số d. Tuỳ thuộc vào từng doanh nghiệp, trình độ kế toán và quản
lýmà doanh nghiệp lựa chọn phơng pháp hạch toán cho phù hợp.
1.1 Phơng pháp thẻ song song.
Đây là phơng pháp thờng đợc áp dụng với những doanh nghiệp có ít chủng loại
vật t và phần lớn đợc lu chuyển qua kho, mật độ nhập-xuất dày đặc, có hệ thống
kho tàng tập trung, thuận lợi cho việc đối chiếu và kiểm tra.
Theo phơng pháp này thủ kho căn cứ vào các chứng từ nhập xuất NVL để tiến
hành ghi thẻ kho (Mở theo từng danh điểm trong từng kho). Kế toán NVL cũng
dựa trên chứng từ nhập xuất NVL để ghi số lợng và tính thành tiền NVL nhập xuất
vào Thẻ kế toán chi tiết vật liệu. Cuối kỳ kế toán tiến hành đối chiếu số liệu trên
Thẻ kế toán chi tiết vật liệu với thẻ kho tơng ứng do thủ kho chuyển đến, đồng
thời từ Sổ kế toán chi tiết vật liệu kế toán lấy số liệu để ghi vào Bảng tổng hợp
nhập xuất- tồn vật liệu theo từng loại NVL để đối chiếu với số liệu kế toán
tổng hợp nhập, xuất vật liệu.
Phơng pháp thẻ song song ghi chép đơn giản, dễ làm, dễ kiểm tra, đối chiếu.
Tuy nhiên, việc ghi chép giữa kho và phòng kế toán còn nhiều trùng lặp nên tốn
nhiều công sức.
Ta có sơ đồ hạch toán chi tiết NVL theo phơng pháp thẻ song song nh sau ( Sơ
đồ 1.1 )
Sơ đồ 1.1. Sơ đồ hạch toán chi tiết NVL
Theo phơng pháp thẻ song song.


10
Chứng từ xuất
Sổ tổng
hợp
Tổng
hợp chi
tiết vật
tư
Sổ thẻ chi
tiết vật tư
Thẻ kho
Chứng từ nhập kho
1.2. Phơng pháp sổ đối chiếu luân chuyển.
- Tại kho: Theo phơng pháp này, tại kho vẫn phải mở thẻ kho để theo dõi về mặt số
lợng đối với từng loại danh điểm NVL nh phơng pháp thẻ song song.
- Tại phòng kế toán: Để tiện cho việc theo dõi, kế toán sử dụng sổ đối chiếu luân
chuyển để hạch toán số lợng và giá trị của từng danh điểm vật t theo từng kho. Sổ
này ghi mỗi tháng một lần vào cuối tháng trên cơ sở tổng hợp các chứng từ nhập,
xuất phát sinh trong tháng của từng vật t, mỗi thứ chỉ đợc ghi một dòng sổ.
Cuối tháng đối chiếu số lợng NVL trên sổ đối chiếu luân chuyển với thẻ kho,
đối chiếu số tiền với kế toán tổng hợp.
Phơng pháp này đơn giản, dễ làm, giảm nhẹ công việc hơn so với phơng pháp
thẻ song song. Tuy thế, việc ghi chép còn trùng lặp, công việc đều dồn về cuối
tháng nên việc cung cấp thông tin chậm. Nó thích ứng với các doanh nghiệp có
chủng loại vật t phong phú, mật độ nhập-xuất lớn, hệ thống kho tàng phân tán,
quản lý tổng hợp, không đối chiếu thờng xuyên.
Sơ đồ 1.2 Sơ đồ hạch toán chi tiết NVL
Theo phơng pháp sổ đối chiếu luân chuyển
Chứng từ
nhập
Ghi chú: Ghi hàng ngày; Ghi cuối tháng; Đối chiếu
1.3. Phơng pháp sổ số d.
Đặc điểm của phơng pháp này là kết hợp chặt chẽ việc hạch toán nghiệp vụ của
thủ kho với việc ghi chép ở phòng kế toán. ở kho chỉ hạch toán về số lợng còn ở
phòng kế toán chỉ hạch toán về giá trị vật t tạo điều kiện đối chiếu thờng xuyên,
xoá bỏ sự ghi chép trùng lắp giữa kho và phòng kế toán. Công việc đợc tiến hành
cụ thể nh sau:


11
Thẻ kho
Chứng từ xuất
Bảng kê nhập
Sổ đối chiếu luân chuyển
Bảng kê xuất
Sổ
tổng
hợp
- Tại kho: Vẫn sử dụng thẻ kho để theo dõi số lợng vật t nhập kho, xuất kho vvà tồn
kho giống nh các phơng pháp trên.
Theo định kỳ, thủ kho tiến hành tập hợp toàn bộ chứng từ nhập, xuất theo từng
nhóm vật t và lập phiếu giao nhận chứng từ, rồi nộp cho kế toán kèm theo chứng từ
gốc.
- Tại phòng kế toán:Hàng ngày hoặc định kỳ (3-5 ngày) nhân viên kế toán phải
xuống kho để hớng dẫn và kiểm tra việc ghi chép thẻ kho của thủ kho và thu nhận
chứng từ. Khi nhận đợc chứng từ, kế toán kiểm tra và tính giá trị, tổng cộng số tiền
và ghi vào cột số tiền của phiếu giao nhận chứng từ. Từ đó, kế toán tiến hành ghi
vào Bảng luỹ kế nhập-xuất-tồn vật t . Bảng này đợc mở cho từng kho, mỗi kho
một tờ và mỗi danh điểm vật t đợc ghi một dòng.
Cuối tháng, kế toán tính ra số tồn kho cuối kỳ bằng số tiền của từng loại vật t
trên bảng luỹ kế. Số tồn kho này đợc dùng để đối chiếu với sổ số d và đối chiếu
với kế toán tổng hợp.
Sơ dồ 1.3 Sơ đồ hạch toán chi tiết NVL
Theo phơng pháp sổ số d
Ghi chú: Ghi hàng ngày; Ghi cuối tháng ; Đối chiếu
IV/ Tổ chức hạch toán tổng hợp NVL
Hạch toán tổng hợp NVL là sự ghi chép sự biến động về
mặt giá trị của NVL trên các sổ kế toán tổng hợp.

Trong hệ thống kế toán hiện hành, NVL thuộc nhóm hàng tồn kho. Do đó, chúng
ddợc hạch toán theo một trong hai phơng pháp hạch toán hàng tồn kho sau:


12
Chứng từ nhập
Thẻ kho
Chứng từ xuất
Phiếu giao nhận chứng từ nhập
Sổ số dư Bảng luỹ kế N-X-T
Phiếu giao nhận chứng từ xuất
Sổ
tổng
hợp
1. Phơng pháp kê khai thờng xuyên.
Là phơng pháp theo dõi và phản ánh tình hình hiện có, biến động tăng, giảm
NVL một cách thờng xuyên, liên tục trên các tài khoản kế toán. Vì vậy, tại bất kỳ
thời điểm nào trong kỳ kế toán ta cũng xác định đợc giá trị NVLTuy hạch toán
phức tạp, mất nhiều thời gian, công sức và ghi chép nhiều sổ sách nhng phơng pháp
này có độ chính xác cao, cung cấp thông tin về hàng tồn kho một cách kịp thời. Và
thờng áp dụng phơng pháp này cho các đơn vị sản xuất, các đơn vị thơng nghiệp
kinh doanh các mặt hàng có giá trị lớn nh: máy móc, thiết bị, hàng có kỹ thuật,
chất lợng cao
a/ Tài khoản sử dụng.
Để theo dõi tổng quát tình hình biến động NVL kế toán sử dụng các tài khoản
sau:
- Tài khoản 152 Nguyên vật liệu.
Bên Nợ : + Trị giá thực tế của NVL nhập kho do mua ngoài, tự chế, thuê ngoài gia
công, nhận cấp
+ Trị giá NVL thừa phát hiện khi kiểm kê.
Bên Có : + Trị giá thực tế của NVL xuất kho để sản xuất, để bán, thuê ngoài gia
công chế biến, góp vốn liên doanh
+ Trị giá NVL thiếu khi kiểm kê.
Số d bên Nợ : Trị giá thực tế của NVL tồn kho.
Tài khoản 152 không quy định các tài khoản cấp 2. Tuy vậy, theo yêu cầu quản
lý và phân loại NVL của từng doanh nghiệp, có thể quy định tài khoản chi tiết cho
từng tài khoản theo từng nhóm, từng thứ NVL
- Tài khoản 151 Hàng mua đi đờng:
Tài khoản này dùng để theo dõi các loại NVL, hàng hoá mà doanh nghiệp đã
thu mua hay chấp nhận mua nhng cuối tháng cha về nhập kho.
Bên Nợ : Phản ánh giá trị hàng đi đờng tăng.
Bên Có : Phản ánh giá trị hàng đi đờng kỳ trớc đã nhập kho hay chuyển giao cho
các bộ phận sử dụng hoặc giao cho khách hàng.
D Nợ : Giá trị hàng đang đi đờng ( đầu kỳ và cuối kỳ ).
b/ Ph ơng pháp hạch toán .
Sự biến động của NVL đợc tổng hợp thông qua sơ đồ 1.4 và sơ đồ 1.5. Các sơ
đồ này phản ánh sự tăng, giảm của NVL và thể hiện rõ nguyên nhân của các sự
biến động đó.


13
Sơ đồ hạch toán tăng NVL
( Theo phơng pháp KKTX )
TK 111,112 TK 152
Trị giá nhập kho
Tổng giá thanh toán
TK 133
VAT đầu vào
TK 331 TK 151
Trả tiền Hàng mua đang đi đờng Hàng đi đờng tháng
trớc về nhập kho
TK 154
Chi phí gia công chế biến
TK 152
NVL xuất để chế biến NVL chế biến nhập kho
TK 411 Nhập kho NVL do nhận góp vốn liên doanh, viện trợ

TK 154,621
NVL không dùng hết nhập lại kho
TK 128,222
Nhận lại vốn góp liên doanh bằng NVL
TK 3381 Phát hiện thừa khi kiểm kê
Chênh lệch do đánh giá tăng
TK3333
Thuế nhập khẩu tính vào giá trị NVL


14

Sản xuất chế phẩm diệt ruồi nhà theo công nghệ sạch sử dụng hóa chất Imidacloprid

TÓM TẮT

Ruồi là một loại côn trùng không chỉ gây khó chịu mà còn là vật trung gian lây truyền
rất nhiều loại bệnh cho ngƣời, động vật và cây trồng. Trong những năm gần đây, có những địa
phƣơng bị dịch ruồi hoành hành rất nặng nề, làm ảnh hƣởng đến cuộc sống cũng nhƣ gây thiệt
hại về kinh tế cho nhân dân. Tuy nhiên, những loại thuốc diệt ruồi hiện nay thƣờng có giá
thành cao, có nguồn gốc từ hóa chất và thƣờng đƣợc sử dụng dƣới dạng phun xịt nên dễ gây ô
nhiễm môi trƣờng và ảnh hƣởng đến sức khỏe ngƣời sử dụng. Vì thế, chúng tôi tiến hành
nghiên cứu sản xuất chế phẩm diệt ruồi nhà theo công nghệ sạch nhằm tạo ra một loại chế
phẩm diệt ruồi hiệu quả nhƣng vẫn đảm bảo an toàn với sức khỏe con ngƣời và thân thiện với
môi trƣờng.
Thành phần chính trong chế phẩm là rỉ đƣờng – là chất nền để dẫn dụ ruồi. Chúng tôi
đã tiến hành những nghiên cứu nhằm chọn ra tỉ lệ bổ sung phụ gia thích hợp nhất để sấy rỉ
đƣờng thành dạng bột khô; đồng thời xác định đƣợc chế độ sấy đạt hiệu quả cao nhất. Bên
cạnh đó, chúng tôi đã bƣớc đầu khảo sát hiệu quả diệt ruồi của chế phẩm vừa sản xuất so với
một sản phẩm đang lƣu hành trên thị trƣờng là Quick Bayt của công ty Bayer.
Những kết quả đạt đƣợc:
 Chọn đƣợc tỉ lệ pha trộn phụ gia thích hợp
Rỉ đƣờng: Maltodextrin: Cát = 1: 2,1: 2
 Chọn đƣợc nhiệt độ sấy có hiệu quả nhất: 75
0
C.
 Sản xuất đƣợc chế phẩm có hiệu quả diệt ruồi tƣơng đƣơng sản phẩm đang bán trên thị
trƣờng nhƣng có giá thành rẻ hơn.
 Góp phần giải quyết vấn đề phế phẩm của ngành công nghiệp mía đƣờng.
 Bƣớc đầu ứng dụng phƣơng pháp tập trung ruồi để diệt và quản lý đƣợc độc tố không
để phân tán vào môi trƣờng.
 Đề tài đã nêu ra đƣợc quy trình sấy rỉ đƣờng thành dạng bột để trên cơ sở đó tiến hành
các nghiên cứu khác nhằm hoàn thiện chế phẩm diệt ruồi và mở rộng hơn những ứng
dụng của nguyên liệu rỉ đƣờng.

MỤC LỤC

CHƢƠNG TRANG
Trang tựa
Lời cảm tạ iii
Tóm tắt iv
Mục lục v
Danh sách các hình viii
Danh sách các bảng ix

1. MỞ ĐẦU 1
1.1. Đặt vấn đề 1
1.2. Mục đích 1
2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
2.1. Kiến thức về côn trùng 3
2.1.1. Đặc điểm chung 3
2.1.2. Phân loại 5
2.2. Công nghệ sạch 9
2.3. Thành phần hóa học và giá trị dinh dƣỡng của rỉ mật 10
2.4. Kiến thức cơ bản về chất độc dùng trong bảo vệ thực vật 10
2.4.1. Khái niệm về chất độc 10
2.4.2. Yêu cầu của một chất độc dùng làm thuốc BVTV 12
2.4.3. Phân loại thuốc BVTV 12
2.4.4. Con đƣờng mất đi của thuốc BVTV trong môi trƣờng 13
2.4.5. Một số loại độc tố có thể sử dụng để diệt ruồi 13
A – Độc tố sinh học 13
a) Beauveria bassiana 13
b) Azadirachtin 14
B – Độc tố hóa học 15
a) Imidachlorid 15
b) Cypermethrin 16
c) Deltamethrin 17


2.5. Công nghệ sấy 18
2.5.1. Khái niệm 18
2.5.2. Mục đích của quá trình sấy 18
2.5.3. Bản chất của quá trình sấy 19
2.5.4. Các dạng liên kết trong vật liệu ẩm 20
2.5.5. Các giai đoạn của quá trình sấy 20
2.5.6. Đƣờng cong sấy 21
2.5.7. Những biến đổi của vật liệu trong quá trình sấy 22
2.5.8. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quá trình sấy 24
2.6. Giới thiệu máy sấy 24
2.6.1. Sơ đồ cấu tạo máy sấy SRQ – 1 24
2.6.2. Nguyên tắc hoạt động 24
2.6.3. Đặc tính kỹ thuật của máy sấy 25
2.6.4. Thao tác vận hành 25
3. VẬT LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 26
3.1. Thời gian thực hiện đề tài 26
3.2. Địa điểm 26
3.3. Vật liệu 26
3.3.1. Rỉ đƣờng 26
3.3.2. Phụ gia 26
3.3.3. Độc tố 26
3.4. Dụng cụ thí nghiệm 26
3.5. Phƣơng pháp thí nghiệm 27
3.5.1. Thiết kế thí nghiệm 27
A – Sản xuất chế phẩm 27
B – Đánh giá thử nghiệm sinh học 31
3.5.2. Phƣơng pháp đo đạc 33
3.6. Phƣơng pháp xử lý số liệu 33
4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 34
4.1. Ảnh hƣởng của nhiệt độ sấy lên chất lƣợng sản phẩm sấy 34
4.1.1. Đƣờng cong sấy các nhiệt độ 65
0
C và 75
0
C 35
4.1.2. Đƣờng cong sấy tổng hợp các nhiệt độ 38
4.1.3. Ẩm độ sau cùng của sản phẩm sấy 39


4.2. Thử nghiệm khả năng hấp dẫn ruồi của bột nguyên liệu 41
4.3. Kết quả đánh giá thử nghiệm sinh học 41
5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 46
6. TÀI LIỆU THAM KHẢO 47
7. PHỤ LỤC 48
7.1. Giới thiệu thuốc đối chứng Quick Bayt 48
7.2. Số liệu sấy ở 65
0
C lần 1 theo khối lƣợng và ẩm độ 49
7.3. Số liệu sấy ở 65
0
C lần 2 theo khối lƣợng và ẩm độ 50
7.4. Số liệu sấy ở 65
0
C lần 3 theo khối lƣợng và ẩm độ 51
7.5. Số liệu sấy ở 75
0
C lần 1 theo khối lƣợng và ẩm độ 52
7.6. Số liệu sấy ở 75
0
C lần 2 theo khối lƣợng và ẩm độ 53
7.7. Số liệu sấy ở 75
0
C lần 3 theo khối lƣợng và ẩm độ 54
7.8. Bảng ANOVA xử lý số liệu bảng 4.1 55
7.9. Bảng ANOVA xử lý số liệu bảng 4.2 56
7.10. Xử lý số liệu bảng 4.3 57
7.11. Xử lý số liệu bảng 4.4 58
7.12. Xử lý số liệu bảng 4.5 59
7.13. Xử lý số liệu bảng 4.6 60
7.14. Xử lý số liệu bảng 4.7 61
7.15. Xử lý số liệu bảng 4.8 62
7.16. Xử lý số liệu bảng 4.9 63
7.17. Xử lý số liệu bảng 4.10 64
7.18. Các mẫu A, B, C, D, E, F sau khi sấy 65
7.19. Các mẫu A, B, C, D, E, F 66
7.20. Các hình ảnh về thử nghiệm diệt ruồi 67
7.21. Dự tính sơ bộ giá thành sản phẩm 69







DANH SÁCH CÁC HÌNH

HÌNH TRANG
Hình 2.1. Vòng đời của ruồi 5
Hình 2.2. Một số ruồi đốt và gây khó chịu quan trọng trong thú y 6
Hình 2.3. Ruồi gây bệnh dòi 8
Hình 2.4. Đƣờng cong sấy vật liệu 21
Hình 2.5. Cấu tạo máy sấy khay SRQ – 1 22
Hình 3.1. Sơ đồ mô tả thí nghiệm 1 31
Hình 3.2. Sơ đồ mô tả thí nghiệm 2 32
Hình 3.3. Sơ đồ mô tả thí nghiệm 3 32
Hình 4.1. Mẫu bột trƣớc khi sấy 34
Hình 4.2. Mẫu bột sau khi sấy 34
Hình 4.3. Đƣờng cong sấy 6 mẫu ở 65
0
C lần 1 35
Hình 4.4. Đƣờng cong sấy 6 mẫu ở 65
0
C lần 2 36
Hình 4.5. Đƣờng cong sấy 6 mẫu ở 65
0
C lần 3 36
Hình 4.6. Đƣờng cong sấy 6 mẫu ở 75
0
C lần 1 37
Hình 4.7. Đƣờng cong sấy 6 mẫu ở 75
0
C lần 2 37
Hình 4.8. Đƣờng cong sấy 6 mẫu ở 75
0
C lần 3 38
Hình 4.9. Đƣờng cong tổng hợp các nhiệt độ 39
Hình 4.10. Đồ thị biểu diễn ẩm độ sau cùng của 6 mẫu sấy ở 65
0
C và 75
0
C 40
Hình 4.11. Các mẫu bột A, B, C, D, E, F 42
Hình 4.12. Mẫu D đƣợc sản xuất với số lƣợng lớn 42
Hình 4.13. Bột sau khi đã gia công thuốc và đóng gói trong túi giấy 42
Hính 4.14. Thử nghiệm diệt ruồi khi để thuốc trong đĩa petri 42
Hình 4.15. Thử nghiệm diệt ruồi khi đổ thuốc trên giấy 42
Hình 4.16. Thử nghiệm diệt ruồi bằng cách bỏ thuốc trong túi giấy 42
Hình 7.1. Thuốc đối chứng Quick Bayt 68






DANH SÁCH CÁC BẢNG

BẢNG TRANG
Bảng 2.1. Ruồi hút máu và ruồi gây khó chịu 7
Bảng 2.2. Những ruồi sinh ra bệnh dòi 8
Bảng 2.3. Thành phần hóa học và giá trị dinh dƣỡng của rỉ mật 10
Bảng 2.4. Đặc tính kỹ thuật của máy sấy SRQ – 1 24
Bảng 3.1. Tỉ lệ phối trộn mẫu 1 28
Bảng 3.2. Tỉ lệ phối trộn mẫu 2 28
Bảng 3.3. Tỉ lệ phối trộn mẫu 3 28
Bảng 3.4. Các tỉ lệ phối trộn (tính theo khối lƣợng chất khô) 29
Bảng 3.5. Tỉ lệ phối trộn mẫu A 29
Bảng 3.6. Tỉ lệ phối trộn mẫu B 29
Bảng 3.7. Tỉ lệ phối trộn mẫu C 30
Bảng 3.8. Tỉ lệ phối trộn mẫu D 30
Bảng 3.9. Tỉ lệ phối trộn mẫu E 30
Bảng 3.10. Tỉ lệ phối trộn mẫu F 30
Bảng 4.1. Ẩm độ sau cùng của 6 mẫu khi sấy ở 65
0
C và 75
0
C 40
Bảng 4.2. Số ruồi đậu vào các mẫu bột qua 3 lần lặp lại thí nghiệm 41
Bảng 4.3. Kết quả thí nghiệm diệt ruồi khi bỏ thuốc trong đĩa petri (ĐĐ 1) 43
Bảng 4.4. Kết quả thí nghiệm diệt ruồi khi đổ thuốc trên giấy (ĐĐ 1) 43
Bảng 4.5. Kết quả thí nghiệm diệt ruồi khi bỏ thuốc trong túi giấy (ĐĐ 1) 43
Bảng 4.6. So sánh số ruồi đậu vào bịch thuốc và số ruồi chết trong thau (ĐĐ1) 43
Bảng 4.7. Kết quả thí nghiệm diệt ruồi khi bỏ thuốc trong đĩa petri (ĐĐ 2) 44
Bảng 4.8. Kết quả thí nghiệm diệt ruồi khi đổ thuốc trên giấy (ĐĐ 2) 44
Bảng 4.9. Kết quả thí nghiệm diệt ruồi khi bỏ thuốc trong túi giấy (ĐĐ 2) 44
Bảng 4.10. So sánh số ruồi đậu vào bịch thuốc và số ruồi chết trong thau (ĐĐ2) 44




Chƣơng 1 MỞ ĐẦU

1.1 Đặt vấn đề
Các loại côn trùng nhƣ ruồi, muỗi, kiến, gián…không chỉ đốt và gây khó
chịu mà còn là vật trung gian lây truyền rất nhiều loại bệnh cho ngƣời và động vật.
Đặc biệt, ruồi chính là tác nhân chính gây lây nhiễm các bệnh qua thực phẩm nhƣ tiêu
chảy, lị, giun, dịch tả, thƣơng hàn… Trong đó có những bệnh rất nguy hiểm nhƣ bệnh
ngủ, bệnh sốt vàng da ở châu Phi. Không những thế, còn có những loài ruồi đục lá, đục
trái phá hoại mùa màng và gây thiệt hại về kinh tế cho nông dân. Trong những năm
gần đây, có những địa phƣơng bị dịch ruồi hoành hành rất nặng nề, có nơi mật độ lên
đến 25 – 30 con/m
2
nhƣ quận Sơn Trà – TP.Đà Nẵng, Củ Chi…do đây là những khu
dân cƣ nằm gần vùng rau chuyên canh hoặc gần nơi tập trung xử lý rác của thành phố.
Dịch ruồi đã ảnh hƣởng nghiêm trọng đến sức khỏe và cuộc sống của ngƣời dân.
Để chống và diệt ruồi, ngƣời ta phải dùng đủ mọi cách nhƣ giăng mùng, đậy
lồng bàn, dùng quạt điện, nhang, phổ biến nhất là dùng thuốc diệt côn trùng…Tuy
nhiên, các loại thuốc này thƣờng có nguồn gốc từ hoá chất và đƣợc sử dụng dƣới dạng
phun xịt. Việc này có thể gây ô nhiễm môi trƣờng và ảnh hƣởng đến sức khoẻ con
ngƣời do thuốc rất dễ khuếch tán trong không gian và ngƣời sử dụng dễ hít phải. Vì
thế, việc nghiên cứu để tạo ra một loại chế phẩm diệt ruồi hiệu quả nhƣng vẫn đảm bảo
an toàn cho sức khoẻ con ngƣời và thân thiện môi trƣờng rất cần đƣợc tiến hành.
Tuy nhiên, do hạn chế về thời gian và điều kiện thử nghiệm thực tế nên đối
tƣợng côn trùng đựợc chọn nghiên cứu chính ở đây là ruồi nhà.
Xuất phát từ những yêu cầu trên và đƣợc sự chấp thuận của Khoa Công
Nghệ Sinh Học, dƣới sự hƣớng dẫn của thầy Trƣơng Vĩnh, chúng tôi tiến hành thực
hiện đề tài Sản xuất chế phẩm diệt ruồi nhà theo công nghệ sạch.
1.2 Mục đích
- Sản xuất đƣợc chế phẩm diệt ruồi hiệu quả mà không gây độc đối với con ngƣời
và thân thiện với môi trƣờng.
- Dùng công nghệ sấy để tạo ra chế phẩm dạng bột thuận tiện cho việc sử dụng.
- Xác định chế độ sấy thích hợp.
- Xác định hàm lƣợng chất phụ gia (Maltodextrin) cần thiết thêm vào để đạt hiệu
quả tốt nhất.
- Xác định đƣợc nồng độ độc tố có thể tiêu diệt đƣợc côn trùng.
- Đánh giá đƣợc khả năng dẫn dụ côn trùng của chất thải rẻ tiền mà ở đây là rỉ
đƣờng.
- Kiểm soát đƣợc độc tố của chế phẩm ra môi trƣờng (Dạng công nghệ sạch).


























Chƣơng 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Kiến thức về côn trùng
2.1.1 Đặc điểm chung
Ruồi là động vật chân đốt thuộc nhóm côn trùng (ruồi, chấy rận và bọ chét).
Côn trùng điển hình có đầu, ngực, bụng và ba đôi chân gắn với ngực. Nhiều côn trùng
có cánh và có thể bay. Vòng đời gồm các giai đoạn khác nhau gọi là biến thái. Sau khi
giao phối, con cái trƣởng thành đẻ trứng, trứng nở thành ấu trùng, ví dụ dòi của ruồi,
trong đó có thể có một số giai đoạn trƣớc khi làm kén, cuối cùng từ kén ruồi trƣởng
thành chui ra. Một số loài đẻ con và đẻ ấu trùng thay bằng đẻ trứng.
Ruồi sinh sản và hoạt động khi điều kiện phù hợp với chúng. Ở vùng ôn đới,
đó thƣờng là các tháng ấm áp trong năm, ở vùng nhiệt đới và á nhiệt đới là mùa mƣa.
Các yếu tố địa phƣơng nhƣ vùng đầm lầy có thể có điều kiện phù hợp cho ruồi sinh
sản quanh năm, đặc biệt ở vùng nhiệt đới. Các biện pháp khống chế đòi hỏi hiểu biết ở
địa phƣơng về mùa hoạt động, nơi sinh sản và cƣ trú và có thể cần có hƣớng dẫn của
chuyên ngành côn trùng.
Khoa học biết đƣợc có 300.000 giống ruồi trên hành tinh. Và dù nhiều loài
ruồi nhƣ vậy song họ ruồi có những đặc tính chung rất điển hình nhƣ sau:
 Ruồi có khả năng đề kháng các chất độc rất cao. Những gì con ngƣời
dùng để tiêu diệt ruồi nhƣ chất độc (hóa chất và chất độc có trong động
thực vật), kể cả thủy ngân, DDT không có tác dụng lâu dài ở ruồi.
Những chất độc thuộc loại độc nhất cũng trở thành vô hiệu đối với ruồi
sau 5 đến 6 thế hệ, nghĩa là sau khoảng 3 tháng.
 Dƣới lớp vỏ cứng bọc thân ruồi tích nhiều chất béo hơn mọi loại côn
trùng khác và vì vậy thuốc trừ sâu khó có khả năng “xuyên qua” lớp
chất béo khá dày ấy để gây hại cho ruồi.
 Ruồi sinh trƣởng không nhanh bằng một số côn trùng khác. Mỗi con
ruồi cái chỉ đẻ khoảng 70 trứng. Khi đã bắt cặp với ruồi đực thì ruồi cái
thải toàn bộ trứng vào nơi ẩm ƣớt, có thể vào chuồng phân heo, phân bò
và cũng có thể vào các thùng rác và ngày hôm sau trứng đã nở thành con
ngài. Chúng ăn các loại vi sinh vật có trong môi trƣờng xung quanh. Sau
từ 8 đến 10 ngày ra đời một con ruồi hoàn chỉnh. Sau nửa giờ từ vỏ bọc
chui ra con ruồi đã trƣởng thành và bay đi bình thƣờng.
 So với các loại côn trùng khác thì ruồi và chuồn chuồn có đôi mắt to
nhất và tinh tƣờng nhất. Một con mắt ruồi có tới 3.000 con mắt nhỏ ghép
lại với nhau. Vì lẽ đó ruồi có thể nhìn tứ phía một cách dễ dàng. Nhờ đôi
mắt tinh tƣờng cho nên ruồi không vấp bất cứ chƣớng ngại nào khi bay.
 Ruồi có bộ cánh rất cứng và dai, cơ lƣng rất khỏe. Đôi cánh ruồi có thể
đập 330 lần trong 1 giây.
 Ruồi nghe bằng chân, ngửi bằng vòi và “thƣởng thức thức ăn” bằng
chân. Vòi ruồi chỉ dùng để hút những gì lỏng và mềm. Gặp vật gì chúng
tiết nƣớc bọt ra làm cho nơi đó mềm ra để hút.
 Ruồi có thể chịu đƣợc nhiệt độ khá lạnh và khá nóng. Nó “chung sống”
với ngƣời cho nên nơi nào có ngƣời nơi đó có ruồi dù là ở Bắc hay Nam
cực.
 Ruồi truyền virus qua việc dùng vòi hút thức ăn, qua những cái chân bẩn
đổ lên thực phẩm. Theo các chuyên gia y học thì ruồi hút thức ăn từ nấm
tƣơi thƣờng để lại nhiều vi sinh vật và virus gây bệnh nhất, bởi vì nấm
mềm cho nên vòi ruồi hút sâu, làm cho nấm rỗng và do đó vi khuẩn và
virus có đủ không gian để phát triển nhanh chóng.
 Ngày trƣớc ruồi bị coi là vật trung gian truyền các loại bệnh dịch làm
chết ngƣời hàng loạt, đặc biệt là dịch tả, lị và thƣơng hàn. Rất dễ hiểu là
khi chúng đổ vào phân ngƣời thì nguy cơ lây lan bệnh là rất cao.
Nói tổng thể thì ruồi là kẻ thù của con ngƣời. Ngoài các loại ruồi mang
virus và các loại vi khuẩn đến thức ăn của ngƣời, ở châu Phi ruồi Tsetse (Glossima)
còn truyền bệnh Trypanosomia (bệnh ngủ) và loại ruồi vàng châu Phi còn truyền bệnh
vàng da gây tử vong rất cao. Ở châu Phi loại bệnh sốt vàng da do ruồi đốt gây ra đã và
đang là vấn đề nhức nhối ở nhiều vùng.
(Nguồn: Tân Uyên, Tạp chí khoa học phổ thông – Theo Stern)

Hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty xây dựng và thương mại Bắc Nam

PHẦN I
NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ HẠCH TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT
VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI CÔNG TY XÂY
DỰNG VÀ THƯƠNG MẠI BẮC NAM
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
XÂY LẮP
1.1. Đặc điểm, nội dung hoạt động xây lắp có ảnh hưởng đến hạch
toán kế toán
Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất mang tính công nghiệp
nhằm tạo ra cơ sở vật chất quan trọng cho nền kinh tế quốc dân. Có các đặc
điểm sau.
- Sản phẩm xây lắp là các công trình, vật kiến trúc có qui mô lớn, kết
cấu phức tạp mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất dài, ảnh hưởng lớn đến
môi trường sinh thái. Đặc điểm này làm cho việc hạch toán rất khác biệt so
với các ngành khác. Sản phẩm xây lắp phải theo điều lệ quản lý và đầu tư do
Nhà nước qui định. Quá trình thi công được so sánh với dự toán làm thước
đo.
- Sản phẩm xây lắp được tiêu thụ theo giá dự toán trừ đi giá thanh toán
với bên chủ đầu tư (hoặc theo giá thoả thuận với bên chủ đầu tư)
- Sản phẩm xây lắp thì cố định tại nên sản xuất, còn các điều kiện sản
xuất như: máy thi công, người lao động… di chuyển theo địa điểm. Đặc điểm
này làm cho công tác hạch toán chi phí sản xuất phức tạp vì chịu ảnh hưởng
của tác động môi trường.
- Việc tổ chức quản lý và hạch toán tiến hành chặt chẽ đảm bảo cho
công trình phù hợp dự toán thiết kế.
1.2. Đặc điểm hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản
phẩm xây lắp
5
- Hạch toán chi phí nhất thiết được phân theo từng khoản mục chi phí,
từng hạng mục công trình cụ thể. Qua đó thường xuyên so sánh, kiểm tra thực
hiện dự toán chi phí, xem xét nguyên nhân vượt, hụt dự toán và đánh giá
hiệu quả kinh doanh.
- Việc lập dự toán chi phí và tính giá thành phải theo từng khoản mục
hay giai đoạn của hạng mục.
- Giá thành công trình lắp đặt không bao gồm giá trị bản thân thiết bị do
chủ đầu tư đưa vào lắp đặt, mà chỉ bao gồm những chi phí do doanh nghiệp
xây lắp bỏ ra có liên quan đến xây lắp công trình. Vì vậy khi nhận thiết bị do
được chủ đầu tư bàn giao để lắp đặt, giá các thiết bị được ghi vào bên nợ TK
002 " Vật tư hàng hoá nhận giữ hộ, nhận gia công"
- Giá thành xây dựng và xây lắp đặt kết cấu bao gồm giá trị vật kết cấu
vàgiá trị thiết bị kèm theo như thiết bị vệ sinh, thông gió…
2. KHÁI NIỆM, BẢN CHẤT, PHÂN LOẠI CHI PHÍ SẢN XUẤT
2.1. Khái niệm, bản chất chi phí sản xuất
Chi phí sản xuất của doanh nghiệp xây lắp là toàn bộ các chi phí về lao
động sống và lao động vật hoá phát sinh trong quá trình sản xuất và cấu thành
nên giá thành xây lắp.
Các chi phí này được biểu hiện bằng tiền. Chi phí gắn với một kỳ sản
xuất kinh doanh nhất định và phải chịu chi phí thực.
2.2. Phân loại chi phí sản xuất
a. Theo yếu tố chi phí: có 7 yếu tố
- Nguyên liệu, vật liệu: bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính,
vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ, dụng cụ sử dụng vào sản xuất thi
công xây lắp ( loại trừ vật liệu dùng không kết nhập lại kho, và phí liệu thu
hồi)
- Nhiên liệu, động lực:
- Tiền lương và các khoản phụ cấp theo lương phải trả cho công nhân
xây lắp và người quản lý.
6
- Khấu hao TSCĐ: (tài sản cố định): tổng số khấu hao TSCĐ trong kỳ
của tất cả TSCĐ sử dụng trong kỳ.
- Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn: tính theo tỷ lệ qui
định trên tổng số lương và phụ cấp theo lương.
- Chi phí dịch vụ mua ngoài dùng cho việc sản xuất kinh doanh .
- Chi phí khác bằng tiền chưa được phản ánh ở các yếu tố trên.
b. Theo lĩnh vực hoạt động kinh doanh: 3 loại
- Chi phí kinh doanh: là chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất, tiêu
thụ, quản lý.
- Chi phí hoạt động tài chính: là chi phí liên quan đến hoạt động về vốn.
- Chi phí khác: gồm chi phí ngoài dự kiến do chủ quan hay khách quan
đưa tới.
c) Theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Toàn bộ chi phí NVL chính, phụ,
nhiên liệu… tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất thi công, xây lắp chế
tạo sản phẩm hay thực hiện lao vụ dịch vụ.
- Chi phí nhân công trực tiếp: bao gồm các tiền lương, phụ cấp theo
lương, các khoản trích theo lương BHXH, BHYT, KPCĐ.
- Chi phí sử dụng máy thi công: là chi phí vật liệu, tiền lương và các
khoản phụ cấp theo lương, tiền lương của công nhân trực tiếp điều khiển máy,
chi phí bảo dưỡng, sửa chữa máy thi công.
- Chi phí sản xuất chung: là chi phí phát sinh trong phạm vi phân xưởng
sản xuất.
d) Theo mối quan hệ với khối lượng công việc, sản phẩm hoàn thành
- Biểu phí: là những khoản mục chi phí có quan hệ tỷ lệ thuận với mức
độ hoạt động biểu chi phí khi tính cho 1 đơn vị sản phẩm thì ổn định, không
thay đổi. Biểu phí bằng 0 khi không có hoạt động.
- Định phí: là những chi phí không thay đổi khi mức độ hoạt động thay
đổi. Định phí 1 đơn vị sản phẩm không thay đổi khi sản lượng thay đổi.
7
- Chi phí hỗn hợp: là những chi phí bao gồm các yếu tố biến phí lẫn
định phí như: chi phí điện nước… ở mức độ hoạt động căn bản.
e) Theo cách thức kết chuyển chi phí: thì toàn bộ chi phí kinh doanh
được chia thành chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ. Chi phí sản phẩm là chi
phí gắn liền với sản phẩm đưỡc ra, được mua. Chi phí thời kỳ là chi phí làm
giảm lợi tức một thời kỳ nào đó. Nó không phải là một phần giá trị sản xuất
được sản xuất ra hoặc được mua vào nên được xem là phí tổn dần được khấu
trừ ra từ lợi nhuận của thời kỳ mà chí phí phát sinh.
3. KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP
3.1. Khái niệm: Giá thành sản phẩm xây lắp là biểu hiện bằng tiền của
toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hoá để hoàn thành khối
lượng sản phẩm xây lắp theo qui định. Sản phẩm xây lắp có thể là công trình,
hạng mục công trình 1 giai đoạn thi công xây lắp có thiết kế và tính dự toán
riêng.
3.2. Phân loại sản phẩm trong xây lắp
a) Theo cơ sở số liệu và thời điểm tính giá thành
- Giá thành dự toán: là tổng số các chi phí dự toán để hoàn thành một
khối lượng sản phẩm xây lắp. Giá trị dự toán dựa trên các định mức theo thiết
kế được duyệt và khung giá qui định đơn giá xây dựng áp dụng cho từng
vùng, địa phương do cấp có thẩm quyền ban hành.
Công thức:
Giá thành dự toán = Giá trị dự toán - Lợi nhuận định mức.
- Giá thành kế hoạch: được xác định xuất phát từ những điều kiện cụ
thể ở một xí nghiệp xây lắp nhất định trên cơ sở: biện pháp thi công, các định
mức và đơn giá áp dụng trong xí nghiệp.
Công thức:
= - +
- Giá thành thực tế: Phản ánh toàn bộ giá thành thực tế để hoàn thành
bàn giao khối lượng xây lắp mà xí nghiệp nhận thầu.
8
b) Theo phạm vi phát sinh chi phí:
- Giá thành sản xuất: là chỉ tiêu phản ánh tất cả những chi phí phát sinh
liên quan đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân xưởng sản
xuất.
- Giá thành tiêu thụ: phản ánh chỉ tiêu các chi phí phát sinh có liên quan
đến việc sản xuất tiêu thụ sản phẩm.
Công thức:
= + -
4. MỐI QUAN HỆ GIỮA CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY
LẮP
Giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm có mối quan hệ chặt chẽ
với nhau, quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm, chi phí biểu hiện hao phí, còn
giá thành biểu hiện mặt kết quả của sản xuất.
Chúng giống nhau về chất: giá thành và chi phí đều bao gồm các chi phí
về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp bỏ ra trong quá trình
chế tạo sản phẩm. Tuy nhiên chúng có sự khác nhau về lưọng.
- Chi phí sản xuất biểu hiện chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để sản xuất,
nó không liên quan đến chi phí đó hay không. Giá thành sản phẩm là chi phí
sản xuất tính cho một công trình, hạng mục công trình hay khối lượng công
việc xây lắp hoàn thành theo qui định. Giá thành sản phẩm có thể bao gồm chi
phí khối lượng xây lắp dở dang cuối kỳ được kết chuyển sang kỳ sau.
- Chi phí là cái để tính giá thành sản phẩm lao vụ, công việc hoàn thành.
- Mức tiết kiệm hay lãng phí trong chi phí sẽ ảnh hưỏng đến kết quả tài
chính khi thi công công trình.
- Tính giá thành sản phẩm xây lắp dựa trên hạch toán chi phí sản xuất
xây lắp
- Quản lý tốt giá thành trên cơ sở thực hiện tốt quản lý chi phí sản xuất.
= + -
9
Tuy nhiên, hạch toán chi phí sản xuất chưa phải là mục tiêu tính giá
thành. Nó chỉ là phương tiện, cơ sở của giá thành.
Giá thành sản phẩm không bao gồm chi phí cho khối lượng cuối kỳ,
những chi phí không liên quan đến hoạt động sản xuất, những chi phí chi ra
nhưng chờ phân bổ cho kỳ sau nhưng nó lại gồm những chi phí sản xuất cuối
kỳ trước chuyển sang phân bổ cho kỳ này.
5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP HẠCH TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH
GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP
5.1. Đối tượng hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản
phẩm xây lắp
a) Đối tượng hạch toán
Đối tượng hạch toán chi phí sản xuất là phạm vi, giới hạn mà các chi
phí sản xuất phát sinh được tập hợp theo phạm vi giới hạn có.
Đối tượng tập hợp chi phí trong từng doanh nghiệp cụ thể có thể được
xác định là từng sản phẩm, loại sản phẩm, chi tiết công trình, hạng mục công
trình, đơn đặt hàng.
b) Đối tượng tính, giá thành
Các doanh nghiệp xây lắp, đối tượng tính giá thành là từng công trình,
hạng mục công trình hoàn thành hoặc từng khối lượng công việc xâylắp có
thiết kế riêng.
Đồng thời với việc xác định đối tượng tính giá thành thì phải xác định
được kỳ tính giá thành. Kỳ tính giá thành là thời kỳ được xác định như sau:
- Nếu đối tượng tính giá thành là công trình, hạng mục công trình hoàn
thành hoặc theo đơn đặt hàng thì thời điểm tính giá thành là khi công trình
hoàn thành.
- Nếu đối tượng tính giá thành là các hạng mục công trình được qui
định thanh toán theo giai đoạn xây dựng thì kỳ tính giá thành là theo giai đoạn
xây dựng hoàn thành.
10
- Nếu đối tượng tính giá thành và hạng mục công trình được qui định
thanh toán định kỳ theo khối tượng từng loại công việc trên cơ sở dự toán kỳ
tính giá thành là theo tháng (quý).
5.2. Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tình giá thành sản
phẩm xây lắp
a) Hạch toán chi phí sản xuất theo phương pháp kê khai thường xuyên
* Hạch toán chi phí sản xuất theo phương pháp kiểm kê định kỳ
Tóm tắt sơ đồ hạch toán chi phí sản xuất theo phương pháp kiểm kê
định kỳ.
* Hạch toán chi phí sản xuất theo phương pháp kê khai thường xuyên
- Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (NVLTT)
Chi phí NVL trực tiếp bao gồm chi phí về các NVL chính, nửa thành
phẩm, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ lao động thuộc TSLĐ. Để phản
ánh chi phí NVL trực tiếp, kế toán phản ánh tổng hợp trên TK 621 "Chi phí
NVL trực tiếp".
Bên Nợ: Giá thực tế NVL xuất dùng trực tiếp cho sản xuất
11
TK621
TK631
TK154
TK622
TK632
TK627
Kết chuyển CP NVL trực tiếp
Kết chuyển CP NC trực tiếp
Kết chuyển (hoặc phân bổ)
CP sản xuất chung
Tổng giá thành sản xuất của sản
phẩm dịch vụ hoàn thành
Giá trị dịch vụ dở dang cuối kỳ
Kết chuyển giá trị sản phẩm
dịch vụ dở dang cuối kỳ
Bên Có: + Kết chuyển vào TK 154 "Chi phí SXKD dở dang"
+ Giá thực tế NVL sử dụng không hết nhập lại kho.
Cuối kỳ không có số dư, TK này có thể mở chi tiết cho từng đối tượng
tập hợp chi phí.
+ Khi xuất kho NVL sử dụng trực tiếp cho hoạt động sản xuất xây lắp:
Nợ TK 621: Chi phí NVLTT
Có TK 152: NVL
+ Mua NVL không về nhập kho và xuất dùng trực tiếp
Nợ TK 621: Chi phí NVL TT
Có TK 133: Thuế GTGT được khấu trừ
Có TK 331, 112, 111: Vật liệu mua ngoài
+ Cuối kỳ kiểm kê xác định NVL dùng không hết nhập lại kho
Nợ TK 152: NVL
Có TK 621: CP NVL
+ Cuối kỳ kiểm kê xác định nguyên vật liệu sử dụng cho từng đối tượng
hạch toán chi phí.
= + - -
Nợ TK 154: CP SXKD dở dang
Có TK 621: CP NVL trực tiếp
- Hạch toán chi phí nhân công trực tiếp (CP NC trực tiếp)
Chi phí nhân công trực tiếp trong giá thành xây lắp bao gồm: tiền lương
công nhân trực tiếp tham gia xây dựng công trình và các khoản BHXH,
BHYT, KPCĐ. Toàn bộ chi phí trên được hạch toán vào TK 622 "CP NCTT".
Bên Nợ: Chi phí nhân công trực tiếp trong kỳ
Bên Có: Kết chuyển chi phí nhân công trực tiếp vào TK154
Cuối kỳ không có số dư, được mở chi tiết cho từng đối tượng tập hợp
chi phí.
+ Hàng tháng, căn cứ bảng tính lương, tiền công phải trả cho nhân công
trực tiếp sản xuất xây lắp.
12
Nợ TK 622: Chi phí nhân công trực tiếp
Có TK 141: Tạm ứng
+ Cuối kỳ kết chuyển chi phí nhân công trực tiếp
Nợ TK 154: Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang.
Có TK 622: Chi phí nhân công trực tiếp.
- Hạch toán chi phí sử dụng máy thi công thuê ngoài
Chi phí sử dụng máy thi công thuê ngoài gồm toàn bộ các chi phí về vật
tư, lao động, khấu hao, chi phí bằng tiền trực tiếp cho quá trình sử dụng máy
thi công. Chi phí sử dụng máy thi công phản ánh vào TK623 "chi phí sử dụng
máy thi công".
Bên Nợ: Các chi phí liên quan đến hoạt động máy thi công.
Bên Có: Kết chuyển chi phí sử dụng máy thi công.
TK 623 không có số dư cuối kỳ.
+ Toàn bộ chi phí thuê máy thi công tập hợp vào TK 623
Nợ TK 623 (6237: giá thuê chưa thuế
Nợ TK 133.1: Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
Có TK 331, 111,112: Tổng giá thuê ngoài
+ Cuối kỳ kết chuyển vào TK 154 theo từng đối tượng
Nợ TK 154: CP SXKD dở dang
Có TK 632.7: Chi phí dịch vụ mua ngoài.
- Hạch toán chi phí sản xuất chung: Là chi phí liên quan đến quản lý
công trình trong phạm vi đội sản xuất thi công xây lắp gồm: chi phí tiền công
và các khoản chi phí khác cho nhân viên quản lý phân xưởng, chi phí VLCC
phục vụ cho quản lý công trường.
Hạch toán chi phí sản xuất và phân bổ chi phí SXC, sử dụng TK 627
"CP SXC"
Bên Nợ: Tập hợp chi phí sản xuất chung trong kỳ
Bên Có: - Kết chuyển vào TK 154
- Các khoản ghi giảm chi phí sản xuất chung.
13
TK 627 không có số dư cuối kỳ
+ Khi tính tiền lương, các khoản phụ cấp trả cho nhân viên đội
Nợ TK 627: Chi phí nhân viên phân xưởng đội
Có TK 334: Phải trả công nhân viên.
+ Trích BHXH, BHYT, KPCĐ theo tỷ lệ quy định hiện hành trên tiền
lương phair trả cho công nhân trực tiếp xây lắp, nhân viên quản lý đội.
Nợ TK627 (6271): Chi phí nhân viên phân xưởng
Có K 338 (338.2, 338.3, 338.4): CP phải trả khác.
+ Hạch toán chi phí NVL, CCDC cho đội xây dựng:
Nợ TK 627 (627.2, 627.3): CP Vật liệu, CCDC
Có TK 152, 153: NVL, CCDC
+ Khấu hao máy móc, thiết bị sử dụng thuộc đội xây dựng
Nợ TK 627 (627.4): Chi phí khấu hao TSCĐ
Có TK 214: Hao mòn TSCĐ
Đồng thời ghi đơn TK009: nguồn vốn khấu hao cơ bản
+ Chi phí điện nước, điện thoại thuộc đội xây dựng:
Nợ TK 627 (627.8): Chi phí khác
Nợ TK 133: Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có)
Có K 111, 112, 335: Các khoản phải trả
+ Căn cứ vào chi phí sản xuất chung, tập hợp cuối kỳ phân bổ, kết
chuyển cho từng công trình, hạng mục công trình
= x
Nợ TK 154: CP SXKD dở dang
Có TK 627: Chi phí sản xuất chung
b) Phương pháp tính giá thành sản phẩm xây lắp
- Phương pháp tính giá thành trực tiếp: Tức là giá thành công trình hoàn
thành bàn giao được xác định trên tổng cộng chi phi sản xuất phát sinh từ khi
khởi công đến khi hoàn thành bàn giao. Nếu khối lượng công trình hoàn thành
theo giai đoạn xây dựng thì:
14

Hoàn thiện các hình thức trả lương tại nhà máy xi măng Lam Thạch – Công ty cổ phần xi măng và xây dựng Quảng Ninh

Trong nền kinh tế thị trờng: Tiền lơng là giá cả sức lao động đợc hình thành
thông qua sự thoả thuận giữa ngời lao động và ngời sử dụng lao động, phù hợp với
quan hệ cung cầu sức lao động trong nền kinh tế thị trờng, đợc trả theo năng suất
lao động, chất lợng và hiệu quả công việc. Tiền lơng là một bộ phận của thu nhập
quốc dân, là giá trị mới sáng tạo ra mà ngời sử dụng lao động trả cho ngời lao
động phù hợp với giá trị sức lao động đã hao phí trong quá trình sản xuất. Nh vậy,
tiền lơng là một bộ phận của giá trị hàng hoá, phản ánh giá trị sức lao động, đợc
thể hiện trong giá cả hàng hoá thực hiện.
Theo quan điểm này thì tiền lơng đã đợc tiền tệ hoá, nó không còn mang
nặng tính bao cấp, không còn mang tính bình quân, nhờ đó nó đã khắc phục đợc
nhợc điểm của tiền lơng trong thời kỳ kế hoạch hoá tập trung. Giờ đây tiền lơng đã
trở thành đòn bẩy kích thích ngời lao động hăng say lao động và học tập nâng cao
trình độ lao động.
Ngoài ra các nhà kinh tế học phơng Tây còn đa ra một số khái niệm khác về
tiền lơng nh:
Tiền lơng danh nghĩa: đợc hiểu là số tiền mà ngời sử dụng lao động trả cho
ngời lao động. Số tiền này nhiều hay ít phụ thuộc vào năng xuất lao động, hiệu quả
làm việc của ngời lao động.
Trên thực tế mọi mức lơng trả cho ngời lao động đều là tiền lơng danh
nghĩa. Song bản thân tiền lơng danh nghĩa lại không phản ánh đợc đầy đủ về mức
trả công lao động thực tế cho ngời lao động. Lợi ích mà ngời lao động nhận đợc
không chỉ phụ thuộc vào tiền lơng danh nghĩa, mà nó còn phụ thuộc vào giá cả của
hàng hoá dịch vụ ở các vùng khác nhau vào những thời điểm khác nhau, thuế thu
nhập và các khoản phải nộp khác theo quy định.
Tiền lơng thực tế: đợc hiểu là số lợng các loại hàng hoá tiêu dùng và các
loại dịch vụ cần thiết mà ngời lao động hởng lơng có thể mua đợc bằng tiền lơng
danh nghiã của họ.
Nh vậy tiền lơng thực tế phụ thuộc vào số tiền lơng danh nghĩa mà ngời lao
động nhận đợc và giá cả các loại hàng hoá tiêu và dịch vụ tiêu dùng cần thiết mà
họ muốn và có thể mua đợc.
Mối quan hệ của tiền lơng danh nghĩa và tiền lơng thực tế thể hiện ở công
thức sau:
I
TLTT
= L
tldn
/ I
gc
Trong đó:
I
tltt
: Chỉ số tiền lơng thực tế
I
tldn
: Chỉ số tiền lơng danh nghĩa
I
gc
: chỉ số giá cả.
Nh vậy nếu tiền lơng danh nghĩa tăng lên nhng tăng chậm hơn so với mức
tăng của giá cả hàng hoá thì tiền lơng thực tế lại giảm xuống.
Trong xã hội, tiền lơng thực tế mới là mục đích lao động trực tiếp của ngời
lao động hởng lơng và đó cũng là đối tợng quản lý trực tiếp trong các chính sách
về thu nhập tiền lơng và đời sống.
1.2. Bản chất của tiền lơng:
Để tiến hành quá trình sản xuất kinh doanh, bất kỳ doanh nghiệp nào cũng
cần phải có các yếu tố cơ bản nh: Lao động, t liệu lao động và đối tợng lao động.
Trong đó lao động luôn luôn là yếu tố chính và có tính chất quyết định nhất.
Tiền lơng là một phạm trù gắn liền với với phạm trù lao động. Song lao
động là một phạm trù vĩnh viễn còn tiền lơng là một phạm trù lịch sử. Tiền lơng là
hình thức trả công lao động. Để đo lờng hao phí lao động trong sản xuất kinh
doanh ngời ta chỉ có thể sử dụng thớc đo giá trị thông qua tiền tệ vì vậy khi trả
công cho ngời lao động ngời ta sử dụng hình thức tiền lơng.
Tiền lơng là giá cả sức lao động đợc hình thành trên cơ sở giá trị sức lao
động, nó chịu sự chi phối bởi rất nhiều quy luật kinh tế nh quy luật cung - cầu sức
lao động, quy luật giá trị Nếu cung lao động lớn hơn cầu lao động thì tiền lơng
sẽ giảm xuống và ngợc lại nếu cầu lao động lớn hơn cung lao động thì tiền lơng sẽ
tăng lên.
Theo C . Mác: '' giá trị sức lao động bằng ( bao gồm ) giá trị t liệu sinh hoạt
cần thiết để phù đắp lại sức lao động đã hao phí trong quá trình sản xuất cộng với
giá trị của những chi phí nuôi dỡng con ngời trớc và sau tuổi có khả năng lao động
và giá trị chi phí học hành. '' Những chi phí này không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu
tự nhiên và sinh lý của con ngời mà nó còn phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh
tế - xã hội và trình độ văn minh đạt đợc. Chính vì vậy khi xác định chính sách tiền
lơng cần phải xuất phát từ những yêu cầu sau đây:
Một là, tiền lơng phải đợc giải quyết trong phạm vi toàn bộ nền kinh tế
quốc dân cho tất cả các thành phần kinh tế theo yêu cầu của nền kinh tế thị trờng.
Hai là, trong sản xuất kinh doanh phải xem xét tiền lơng trên hai phơng
diện: Tiền lơng là sự biểu hiện bằng tiền của chi phí sản xuất kinh doanh do đó
phải tính đúng, tính đủ các yếu tố hợp thành tiền lơng có nh vậy mới tính đúng giá
thành sản xuất kinh doanh và góp phần củng cố chế độ hạch toán kinh doanh. Mặt
khác tiền lơng là bộ phận thu nhập của doanh nghiệp phân phối cho ngời lao động
bởi vậy nguồn tiền lơng phải do chính doanh nghiệp tự tạo ra từ kết quả hoạt động
kinh doanh và việc trả lơng phải kết hợp hài hoà 3 lợi ích:
Đảm bảo cho doanh nghiệp hoàn thành các nghĩa vụ đối với Nhà nớc.
Đảm bảo duy trì và phát triển doanh nghiệp. Bảo toàn đợc vốn và tái tạo tài
sản cố định.
Đảm bảo đời sống cho ngời lao động và gia đình của họ.
Tiền lơng đợc hình thành thông qua sự thoả thuận giữa ngời có sức lao động
và ngời sử dụng lao động về yếu tố sức lao động trên cơ sở pháp luật và các quy
định của Nhà nớc , là thu nhập chủ yếu của ngời sở hữu sức lao động. Với quan
điểm này thì tiền lơng đo lờng số lợng và chất lợng sức lao động cung ứng trên thị
trờng đồng thời xác định khả năng tối đa của tái sản xuất sức lao động ở mỗi quy
trình sản xuất kinh doanh. Nếu trìu tợng hoá các quan hệ khác trên thị trờng lao
động thì tiền lơng cao hay thấp tuỳ thuộc vào số lợng và chất lợng của nguồn nhân
lực đó.
Tiền lơng là một chính sách kinh tế - xã hội lớn của quốc gia. Tiền lơng là
bộ phận trọng yếu của phân phối thu nhập quốc dân, chi phối trực tiếp vấn đề công
bằng về xã hội giữa các tầng lớp dân c, là tiêu điểm cho các chính sách kinh tế - xã
hội khác của Nhà nớc. Do đó nó là công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nớc.
2.Các chức năng của tiền lơng:
2.1. Chức năng thớc đo giá trị:
Do tiền lơng là giá cả sức lao động, là sự biểu hiện bằng tiền của giá trị sức
lao động đợc hình thành trên cơ sở giá trị sức lao động nên nó phản ánh đợc giá trị
sức lao động. Nhờ khả năng phản ánh này mà tiền lơng có chức năng thớc đo giá
trị sức lao động, nó dùng làm căn cứ xác định mức tiền trả công cho các loại lao
động và đơn giá tiền lơng đồng thời là cơ sở để điều chỉnh giá cả sức lao động khi
giá cả t liệu sinh hoạt có sự biến động.
2.2. Chức năng tái sản xuất sức lao động:
Trong nền kinh tế hàng hoá: sức lao động là một trong những yếu tố thuộc
chi phí đầu vào của sản xuất kinh doanh. Muốn cho tái sản xuất sức lao động xã
hội đợc diễn ra bình thờng thì cần phải khôi phục và tăng cờng sức lao động cá
nhân để bù đắp sức lao động đã hao phí trong quá trình sản xuất, ngoài ra còn phải
đảm bảo tái sản xuất mở rộng sức lao động. Tiền lơng là một trong những tiền đề
vật chất có khả năng đảm bảo tái sản xuất sức lao động trên cơ sở đảm bảo bù đắp
lại sức lao động hao phí thông qua việc thoả mãn nhu cầu tiêu dùng cho ngời lao
động. Vì vậy các yếu tố cấu thành tiền lơng phải đảm bảo đợc yêu cầu là không
ngừng nâng cao đời sống cho ngời lao động và gia đình của họ.
2.3. Chức năng kích thích lợi ích vất chất đối với ngời lao động:
Tiền lơng là bộ phận thu nhập chính của ngời lao động nhằm thoả mãn
phần lớn nhu cầu vật chất và tinh thần của ngời lao động. Do đó sử dụng các mức
tiền lơng khác nhau sẽ là đòn bẩy kinh tế quan trọng để định hớng sự quan tâm và
động cơ trong lao động của ngời lao động trên cơ sở lợi ích cá nhân và tiền lơng có
khả năng tạo động lực vật chất trong lao động. Vì vậy khi ngời lao động làm việc
có hiệu quả cao thì phải trả lơng cao hơn. Những ngời làm công việc đòi hỏi trình
độ chuyên môn cao hơn, phức tạp hơn, trong điều kiện khó khăn, nặng nhọc, độc
hại hơn thì phải đợc trả mức lơng cao hơn.
Đối với ngời lao động: nhận đợc tiền lơng thoả đáng sẽ tạo động lực, kích
thích năng lực sáng tạo để làm tăng năng suất lao động. Khi năng suất lao động
cao thì lợi nhuận doanh nghiệp sẽ tăng lên do đó nguồn phúc lợi của doanh nghiệp
mà ngời lao động nhận đợc cũng sẽ tăng lên và nó là phần bổ sung thêm cho tiền
lơng, làm tăng thu nhập và tăng lợi ích cho ngời cung ứng sức lao động. Hơn nữa
khi lợi ích của ngời lao động đợc đảm bảo thì nó sẽ tạo ra sự gắn kết cộng đồng
giữa ngời lao động với mục tiêu và lợi ích của doanh nghiệp, xoá bỏ sự ngăn cách
giữa ngời sử dụng lao động và ngời lao động, làm cho ngời lao động có trách
nhiêm hơn, tự giác hơn với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Chính vì vậy tiền lơng là động lực kích thích để ngời lao động không ngừng nâng
cao kiến thức và tay nghề.
2.4. Chức năng bảo hiểm tích luỹ:
Chức năng này đợc thể hiện ở chỗ: tiền lơng không những giúp ngời lao
động duy trì đợc cuộc sống hàng ngày trong thời gian còn khả năng lao động và
đang làm việc mà nó còn đợc trích ra một phần để dự phòng cho cuộc sống sau
này khi họ hết khả năng lao động hoặc chẳng may gặp phải rủi ro bất trắc trong
cuộc sống. Có nghĩa là trong quá trình lao động ngời lao động phải trích một phần
tiền lơng để mua bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế thông qua hệ thống chính thức
(bảo hiểm của các công ty bảo hiểm) hoặc hệ thống không chính thức (tự bảo
hiểm).
2.5. Chức năng xã hội:
Tiền lơng gắn liền với hiệu quả sản xuất kinh doanh của ngời lao động do
đó sẽ thúc đẩy các mối quan hệ hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau và nâng cao hiệu quả
cạnh tranh của doanh nghiệp, tạo tiền đề cho sự phát triển toàn diện của con ngời
thúc đẩy xã hội phát triển theo hớng dân chủ văn minh.
Chức năng xã hội còn đợc biểu hiện ở góc độ điều phối thu nhập trong nền
kinh tế quốc dân, tạo ra sự công bằng xã hội trong việc trả lơng cho ngời lao động
trong cùng một ngành nghề, một khu vực và giữa các ngành nghề và khu vực khác
nhau.
3.Những nguyên tắc cơ bản của tổ chức tiền lơng
Để xây dựng đợc một cơ chế trả lơng, quản lý tiền lơng và chính sách thu
nhập thích hợp trong cơ chế thị trờng hiện nay thì ta cần đảm bảo những nguyên
tắc sau:
- Trả lơng ngang nhau cho những lao động nh nhau.
Đây là một nguyên tắc rất quan trọng vì nó đảm bảo đợc sự công bằng, đảm
sự bình đẳng trong trả lơng. Nó đợc dùng nh là một thớc đo đánh giá, so sánh và
thực hiện trả lơng. Điều này sẽ có tác dụng khuyến khích rất lớn đối với ngời lao
động
- Đảm bảo tăng năng suất lao động tăng nhanh hơn tiền lơng bình quân.
Năng xuất lao động không ngừng tăng lên đó là một quy luật. Đồng thời
tiền lơng của ngời lao động tăng lên không ngừng. Giữa tăng năng suất lao động
và tăng tiền lơng có liên quan chặt chẽ với nhau qua công thức sau:
Z =
I
tlbq
I
w
- 1
Theo công thức trên khi tiền lơng bình quân tăng thì dẫn đến chi phí tăng,
tăng năng xuất lao động lại giảm chi phí. Khi năng xuất lao động tăng nhanh hơn
tiền lơng bình quân thì chi phí cũng không tăng và ngợc lại.
- Đảm bảo mối quan hệ hợp lý về tiền lơng giữa những ngời lao động làm
các nghề khác nhau trong nền kinh tế quốc dân.
Đảm bảo mối quan hệ hợp lý về tiền lơng giữa những ngời lao động làm
việc trong các ngành nghề khác nhau nhằm tạo sự công bằng, bình đẳng trong sự
trả lơng cho ngời lao động. Nguyên tắc này dựa trên: Trình độ lành nghề bình
quân của ngời lao động ở mỗi ngành, điều kiện lao động, ý nghĩa kinh tế của
ngành trong nền kinh tế quốc dân và sự phân bố trong khu vực sản xuất.
4. Quỹ tiền lơng, các hình thức trả lơng và các loại tiền thởng:
4.1 Quỹ tiền lơng trong doanh nghiệp.
Căn cứ vào kết quả thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, đơn giá do cơ
quan có thẩm quyền theo phân cấp quản lý thẩm định. Các doanh nghiệp xác định
nguồn quỹ lơng tơng ứng để trả cho ngời lao động. Nguồn này bao gồm:
- Quỹ tiền lơng theo đơn giá tiền lơng đợc giao
- Quỹ tiền lơng bổ xung theo chế độ quy định của Nhà nớc.
- Quỹ các khoản phụ cấp lơng và các khảon trợ cấp khác nếu có.
- Quỹ tiền lơng từ các hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ khác ngoài đơn giá
tiền lơng đợc giao.
- Quỹ tiền lơng dự phòng từ năm trớc chuyển sang.
Là tổng quỹ tiền lơng.
Nh vậy cán bộ công nhân viên sẽ đợc nhận tiền lơng phụ cấp từ quỹ tiền l-
ơng của doanh nghiệp. Trong doanh nghiệp việc quản lý quỹ lơng đòi hỏi phải hết
sức chặt chẽ, hợp lý, hiệu quả và việc cấp phát lơng phải đảm bảo nguyên tắc phân
phối theo lao động, tốc độ tăng xuất lao động phải nhanh hơn tốc độ tăng tiền lơng
bình quân nhằm tăng năng suất lao động và hạ giá thành sản phẩm. Quản lý và
kiểm tra việc thực hiện quỹ lơng ở các doanh nghiệp phải do cơ quan chủ quản của
doanh nghiệp tiến hành trên cơ sở đối chiếu, so sánh thờng xuyên quỹ lơng thực
hiện với quỹ lơng kế hoạch của doanh nghiệp, kiểm soát việc chi trả quỹ lơng
trong mối quan hệ với việc thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp. Mặt khác, thực hiện việc quản lý tiền lơng là xác định mối quan hệ giữa
ngời sử dụng lao động với ngời lao động và Nhà nớc. Việc xác định giá trị hao phí
sức lao động cho một đơn vị sản phẩm, cho 1 đơn vị doanh thu hay lợi nhuận là
hết sức quan trọng và cần thiết. Đó là chi phí đợc tính trong giá thành, là công cụ
để Nhà nớc quản lý tiền lơng và thu nhập trong các doanh nghiệp. Cụ thể, Nhà nớc
quyết định đơn giá tiền lơng của các sản phẩm trọng yếu, đặc thù, các sản phẩm
còn lại thì doanh nghiệp tự tính giá tiền lơng theo hớng dẫn chung (Thông t số 05/
TT-BLĐTBXH ban hành ngày 29/01/2001). Doanh nghiệp sẽ tự quyết định đơn
giá tiền lơng nhng phải đăng ký với cơ quan chủ quản. Việc xác định đơn giá tiền
lơng có thể dựa trên các chỉ tiêu sau:
- Tổng sản phẩm (kể cả sản phẩm quy đổi) bằng hiện vật.
- Tổng doanh thu.
- Tổng thu trừ tổng chi trong tổng chi khôngcó lơng
- Lợi nhuận.
Doanh nghiệp sẽ xác định đơn giá tiền lơng căn cứ vào tính chất, đặc điểm
hoạt động sản xuất kinh doanh, cơ cấu tổ chức và chỉ tiêu kinh tế gắn với việc trả
lơng có hiệu quả của doanh nghiệp.
Sử dụng tổng quỹ tiền lơng: Để đảm bảo quỹ tiền lơng không vợt chi so với
quỹ tiền lơng đợc hởng, dồn chi quỹ tiền lơng vào các tháng cuối năm hoặc để dự
phòng quỹ tiền lơng quá lớn cho năm sau, có thể quy định phân chia tổng quỹ tiền
lơng theo các quỹ sau:
- Quỹ tiền lơng trả trực tiếp cho ngời lao động theo lơng khoán, lơng sản
phẩm, lơng thời gian: ít nhất bằng 76% tổng quỹ lơng.
- Quỹ khen thởng từ quỹ lơng đối với ngời lao động có năng suất chất l-
ợng cao, có thành tích tốt trong công tác tối đa không quá 10% tổng quỹ
tiền lơng.
- Quỹ khuyến khích ngời lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao,
tay nghề giỏi: tối đa không quá 2% tổng quỹ tiền lơng.
- Quỹ dự phòng cho các năm sau: tối đa không vợt quá 12% tổng quỹ lơng
4.2 Các hình thức trả lơng.
Hiện nay trong các doanh nghiệp sản xuất và hành chính sự nghiệp ngời ta
thờng áp dụng hai hình thức trả lơng chủ yếu sau:
4.2.1. Trả lơng theo thời gian.
Hình thức tiền lơng theo thời gian là hình thức tiền lơng mà số tiền trả cho
ngời lao động căn cứ vào thời gian làm việc và tiền lơng của một đơn vị thời gian (
giờ hoặc ngày). Nh vậy tiền lơng theo thời gian phụ thuộc vào 2 yếu tố:
- Mức tiền lơng trong một đợn vị sản phẩm.
- Thời gian đã làm việc.
Tiền lơng trả theo thời gian chủ yếu áp dụng đối với những ngời làm công
tác quản lý, còn đối với công nhân sản xuất chỉ nên áp dụng ở những bộ phận
không thể tiến hành định mức một cách chặt chẽ và chính xác hoặc vì tính chất
hạn chế do việc trả công theo sản phẩm sẽ không đảm bảo đợc chất lợng sản
phẩm, không đem lại hiệu quả thiết thực. Tuỳ theo yêu cầu và đặc thù sản xuất
việc tính và trả lơng theo thời gian có thể thực hiện theo hai cách:
a. Trả lơng theo thời gian giản đơn: ( giờ, ngày, tháng )
Chế độ trả lơng theo thời gian giản đơn là chế độ trả lơng mà tiền lơng nhận
đợc của mỗi ngời công nhân do mức lơng cấp bậc cao hay thấp và thời gian làm
việc thực tế ít hay nhiều quyết định.
Tiền lơng trả cho ngời lao động đợc tính theo công thức:
L = L
CB
x T
Trong đó:
L: Lơng nhận đợc.
L
CB
: Lơng cấp bậc.
T: Thời gian làm việc thực tế.
Chế độ trả lơng này chỉ áp dụng ở những nơi khó định mức lao động, khó
đánh giá công việc một cách chính xác. Có 3 loại tiền lơng theo thời gian đơn
giản:
- Lơng giờ: Tính theo mức lơng cấp bậc và số giờ làm việc.
- Lơng ngày: Tính theo mức lơng cấp bậc và số ngày làm việc thực tế.
- Lơng tháng: Tính theo mức lơng cấp bậc tháng.
+ Ưu điểm của hình thức này là: Đơn giản, dễ tính toán. Hơn nữa ngời công
nhân có thể tự tính đợc tiền công mà mình đợc lĩnh.
+ Nhợc điểm là: Bên cạnh những u điểm, hình thức trả lơng này còn mang
tính chất bình quân nên không khuyến khích việc sử dụng hợp lý thời gian làm
việc, tiết kiệm nguyên vật liệu, không tập trung công suất của máy móc thiết bị để
tăng năng suất lao động.
b. Trả lơng theo thời gian có thởng:
Theo hình thức này thì tiền lơng ngời lao động nhận đợc gồm tiền lơng thời
gian giản đơn và một khoản tiền thởng khi đạt đợc những chỉ tiêu về số lợng hoặc
chất lợng đã quy định nh: nâng cao năng suất lao động, chất lợng sản phẩm, tiết
kiệm vật t hoặc hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đợc giao
Hình thức này chủ yếu áp dụng đối vói công nhân phụ, làm việc phục vụ
nh công nhân sửa chữa, điều chỉnh thiết bị Ngoài ra còn áp dụng cho công nhân
chính làm việc ở những khâu sản xuất có trình độ cơ khí hoá cao, tự động hoá
hoặc những công việc tuyệt đối phải đảm bảo chất lợng.
Chế độ trả lơng này phản ánh trình độ thành tích công tác thông qua các chỉ
tiêu xét thởng đã đạt đợc. Do vậy nó khuyến khích ngời lao động quan tâm đến
trách nhiệm và kết quả công tác của mình. Do đó cùng với ảnh hởng của tiến bộ
khoa học kỹ thuật chế độ tiền lơng này ngày càng đợc mở rộng hơn.
4.2.2. Trả lơng theo sản phẩm.
Do có sự khác nhau về đặc điểm sản xuất kinh doanh, công đoạn chế biến
nên các doanh nghiệp đã áp dụng rộng rãi các hình thức tiền lơng theo sản phẩm
với nhiều chế độ linh hoạt. Đây là hình thức tiền lơng mà số tiền ngời lao động
nhận đợc căn cứ vào đơn giá tiền lơng, số lợng, chất lợng sản phẩm hoàn thành và
đợc tính theo công thức:
Lsp

=

=
n
i 1
( Qi x Đ
g
i)
Trong đó:
Lsp: Lơng theo sản phẩm.
Qi: Khối lợng sản phẩm i sản xuất ra.
Đ
g
i: Đơn giá tiền lơng một sản phẩm loại i.
i: Số loại sản phẩm i.
+ Ưu điểm: Tiền lơng tính theo sản phẩm căn cứ trực tiếp vào kết quả lao
động sản xuất của mỗi ngời. Nếu họ làm đợc nhiều sản phẩm hoặc sản phẩm làm