Thứ Hai, 20 tháng 1, 2014

CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG 118.DOC


1 Xây dựng cầu, cống và đờng ô tô cấp IV, V miền
núi
Mặt đờng cấp phối đá dăm, mặt đờng thấm nhập
nhựa
theo tiêu chuẩn Việt Nam.
21

2 Xây dựng đờng ô tô cấp cao mặt thảm bê tông
asphal
theo tiêu chuẩn AASHTO

14

3 Xây dựng cầu, cống và đờng ô tô cấp II, III đồng
bằng
Mặt đờng thấm nhập nhựa theo tiêu chuẩn Việt
Nam
21

4 Xây dựng cầu và đờng sắt khổ 1m, 1.2m 15
5
Xây dựng cầu nhỏ và trung- đờng ô tô cấp II, III
đồng
bằng, mặt đờng thảm bê tông asphalt
15
6
Xây dựng, san lấp mặt bằng khu dân c, khu công
nghiệp

21
7
Xây dựng các công trình dân dụng

7

Bảng kê khai cán bộ
khoa học kỹ thuật doanh nghiệp
5



Nội dung thực tập

TT Danh mục nghề Số lợng Ghi chú
Trình độ đại học
1 Kỹ s đờng sắt,bộ 106
2 Kỹ s cầu 40
3 Kỹ s cơ khí 15
4 Kỹ s chế tạo máy 7
5 Kỹ s cơ điện 5
6 Kỹ s kinh tế xây dựng 10
7 Cử nhân kinh tế tài chính 9
8 Kỹ s xây dựng dân dụng 5
Trình độ cao đẳng
1 Cao đẳng giao thông đờng sắt,bộ 15
Trình độ trung cấp
1 Trung cấp cơ khí 11
2 Trung cấp cầu đờng 20
6
Phần I: Công tác khảo sát thiết kế
1. Mục đích của các bớc khảo sát thiết kế:
a) Khảo sát thiết kế lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi là thu thập
những tài liệu cần thiết để sơ bộ đánh giá sự cần thiết phải đầu t
công trình, các thuận lợi và khó khăn, sơ bộ xác định vị trí, quy mô
công trình và ớc đoán tổng mức đầu t, chọn hình thức đầu t cũng nh
sơ bộ đánh giá hiệu quả về mặt kinh tế, xã hội của dự án.
b) Khảo sát lập báo cáo nghiên cứu khả thi là thu thập những tài liệu
xác định sự cần thiết phải đầu t công trình, lựa chọn hình thức đầu t,
xác định vị trí cụ thể, qui mô công trình, lựa chọn phơng án công
trình tối u, đề xuất các giải pháp hợp lí, tính tổng mức đầu t và đánh
giá hiệu quả đầu t về mặt kinh tế và xã hội của dự án.
c) Khảo sát lập thiết kế kỹ thuật là thu thập những tài liệu cần thiết
trên phơng án công trình đã đợc cấp có thẩm quyền phê duyệt để lập
hồ sơ thiết kế kĩ thuật và dự toán công trình, cũng nh lập hồ sơ đấu
thầu phục vụ cho công tác đấu thầu hay chỉ định thầu.
d) Khảo sát thiết kế lập bản vẽ thi công đợc thực hiện để phục vụ cho
thi công công trình cầu, đờng theo các phơng án công trình đã đợc
duyệt khi thiết kế kỹ thuật và đấu thầu xây dựng. Thiết kế lập bản vẽ
thi công thờng do nhà thầu lập
2. Trình tự tiến hành các bớc khảo sát thiết kế công trình xây dựng giao
thông
Khi nhận nhiệm vụ tiến hành khảo sát lập báo cáo NCTKT,NCKT hay TKKT
một công trình các đơn vị t vấn phải tiến hành công việc theo các bớc sau đây:
* Lập đề cơng nghiên cứu .
Đề cơng lập bao gồm nội dung sau đây:
- Tên dự án: theo quyết định cho phép tiến hành chuẩn bị đầu t.
- Tên chủ đầu t.
- Tên đơn vị t vấn.
- Địa điểm công trình
- Phạm vi nghiên cứu của tong đối tợng thiết kế trong dự án.
- Mức độ nghiên cứu các công trình đơn vị, các hạng mục công trình.
- Phạm vi điều tra, thu thập, khảo sát các thông tin cần thiết phục vụ cho
từng đối tợng thiết kế trong dự án, mức độ tơng ứng với NCTKT,
NCKT hay TKKT và phù hợp với đặc trng đơn giản hay phức tạp của
đối tợng thiết kế.
- Dự kiến hoàn thành các dự thảo báo cáo hay hồ sơ.
- Các dự kiến khác có liên quan.
Chủ đầu t có trách nhiệm xem xét đề cơng và phê duyệt đề cơng để t vấn
tiến
7
hành các bớc tiếp theo.
* Nghiên cứu thu thập số liệu
Đơn vị t vấn căn cứ vào đề cơng đã đợc duyệt tiến hành các bớc nghiên cứu
trong phòng, nghiên cứu thực địa để có các số liệu cần thiết phục vụ cho lập báo
cáo hay thiết kế công trình
* Lập báo cáo hay thiết kế công trình
Căn cứ vào các số liệu đã thu thập đợc, tiến hành lập báo cáo NCTKT, NCKT hay
TKKT công trình theo các hồ sơ mẫu hiện hành
3. Nội dung công tác thiết kế ở bớc lập dự án tiền khả thi.
* Điều tra, thu thập , khảo sát các số liệu kinh tế xã hội
Mục đích của việc điều tra thu thập, khảo sát các số liệu về kinh tế xã hội
nhằm cung cấp các tài liệu để làm căn cứ xác định sự cần thiết phải đầu t; dự báo
lợng vận tải hàng hóa, hành khách; xem xét vị trí công trình xây dựng; xem xét
các tác động của dự án tới các nghành, các thành phần kinh tế, các nhóm dân c
trong vùng trong thời gian thực hiện dự án và đa dự án vào khai thác.
Các số liệu kinh tế xã hội cần điều tra, thu thập, khảo sát bao gồm
- Tình hình kinh tế xã hội chung của vùng: dân số, dân sinh vùng dự án
- Các chỉ tiêu chung phát triển kinh tế xã hội các năm trớc thông qua các
số liệu thống kê báo cáo của các ngành, các địa phơng liên quan tới dự
án.
- Các ngành kinh tế, các cơ sở kinh tế quan trọng trong vùng về lợng
nguyên vật liệu sử dụng, sản phẩm hàng năm
- Các qui hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển kinh tế xã hội trong
vùng dự án.
- Địa diểm công trình có thuận lợi và khó khăn gì.
- Các điều kiện hạ tầng kĩ thuật vùng dự án: mạng lới giao thông, điện n-
ớc
* Điều tra thu thập các số liệu về giao thông vận tải
Tùy theo qui mô dự án, mức độ đơn giản hay phức tạp và khả năng thực tế mà đề
ra yêu cầu khảo sát đầy đủ hay một số các số liệu GTVT sau:
- Giao thông vận tải đờng bộ: mạng lới giao thông hiện tại trong vùng dự
án, cấp hạng kĩ thuật, lu lợng giao thông, tình hình an toàn giao thông trên
đờng; nguồn hàng và yêu cầu chuyên chở; các dự báo đã có trớc đó; qui
hoạch phát triển mạng lới đờng và giao thông trong vùng
- Giao thông vận tải đờng sắt: hệ thống đờng, nhà ga, năng lực thông
qua, an toàn giao thông; nguồn hàng và yêu cầu vận tải; quy hoạch phát
triển tơng lai của đờng sắt trong các vùng dự án
- Giao thông vận tải đờng thủy: các tuyến giao thông vận tải thủy, bến
cảng, năng lực vận tải trong vùng ảnh hởng của dự án, lợng hàng và yêu
cầu vận chuyển, quy hoạch phát triển mạng lới đờng thủy trong tơng lai.
8
- Giao thông vận tải hàng không: sân bay, cấp hạng, năng lực hiện tại;
kế hoạch phát triển trong tơng lai.
- Giao thông vận tải đô thị: các số liệu về giao thông đô thị khu vực nh
mạng lới đờng, phơng tiện giao thông, hệ thống giao thông công cộng, tình
hình ùn tắc, tai nạn giao thông trong những năm qua; dự báo về tình hình
giao thông đô thị trong các năm tới; dự án, kế hoạch phát triển mạng lới đ-
ờng và phơng tiện
* Điều tra thu thập về mặt tài chính của dự án:
- Điều tra nguồn vốn: vốn ngân sách, vốn tín dụng do nhà nớc bảo lãnh, vốn
tín dụng đầu t phát triển
- Điều tra thu thập giá liên quan tới giao thông, giá dịch vụ vận tải bốc xếp
- Các chính sách tài chính của nhà nớc, ngành có liên quantới dự án
- Giá xây lắp công trình
- Các thông tin cần thiết tính tổng mức đầu t, hiệu quả công trình
* Điều tra thu thập các số liệu về tự nhiên môi trờng:
Điều tra khảo sát các điều kiện tự nhiên môi trờng nhằm có đợc các tài liệu cần
thiết để: nghiên cứu dự kiến các tiêu chuẩn kỹ thuật chủ yếu của công trình và kết
cấu công trình; nghiên cứu vị trí công trình, các phơng án tuyến, công trình vừa
và lớn; nghiên cứu điều kiện và các giải pháp thi công công trình; nghiên cứu các
tác động tới môi trờng ở giai đoạn thi công và giai đoạn đa công trình vào khai
thác.
Tài liệu về điều kiện tự nhiên môi trờng có thể sử dụng của các đơn vị chuyên
ngành có liên quan: Tổng cục địa chính, Cục bản đồ- Bộ tổng tham mu, Tổng cục
khí tợng thủy văn, Tổng cục địa chất, Nếu tài liệu không đủ phải tiến hành khảo
sát tại hiện trờng trên cơ sở đề cơng đã đợc duyệt.
Điều tra khảo sát điều kiện tự nhiên môi trờng bao gồm: Khảo sát điều kiện địa
hình, điều tra thu thập và khảo sát địa chất, điều tra thu thập và khảo sát các số
liệu thủy văn
* Điều tra thu thập các số liệu về tự nhiên môi trờng phục vụ lập báo cáo NCKT
- Điều tra thu thập và khảo sát địa hình bao gồm
+ Công tác trong phòng và thị sát: thu thập các bản đồ có tỷ lệ lớn, tài liệu
thiết kế hoàn công đờng hiện có, qui hoạch về mạng lới đờng khu vực, các
công việc đã đợc tiến hành trớc đó về phơng án tuyến , tiến hành vạch tuyến
trên bình đồ. Sau đó đối chiếu giữa bản đồ với thực địa xem phơng án tuyến
đã vạch trên bản đồ có hợp lí không, phát hiệmn bổ sung các phơng án cục bộ,
các công trình có liên quan, thu thập ý kiến địa phơng để góp phần lựa chọn
phơng án tối u nhất. Phải tìm hiểu tình hình dân c, các quy hoạch địa phơng,
tình hình vật liệu và điều kiện vận chuyển .Từ đó lập các văn bản cần thiết
với các cơ quan về các phơng án tuyến và công trình.
+ Đo đạc ngoài thực địa: Lập bình đồ địa hình khu vực đặt tuyến, thu thập
các tài liệu phục vụ so sánh phơng án tuyến. Các phơng án tuyến đợc đo đạc
9
là phơng án đã đợc lựa chọn trên bình đồ và qua quá trình thị sát. Ngoài ph-
ơng án chính còn phải đo các phơng án cục bộ trong đó.Bình đồ địa hình đợc
lập trên cơ sở đờng sờn tim tuyến đã chọn trên bình đồ, các cọc đờng sờn phải
bám sát hớng chung. Trình tự đo đạc để lập bình đồ bao gồm các bớc: định
đỉnh, đo góc, đo dài rải cọc, đo cao và đo trắc ngang
+ Điều tra công trình: phải điều tra tất cả các công trình xây dựng hiện có
trong phạm vi tuyến về mỗi bên 20m đến 50m tùy theo cấp hạng của đờng.
Các công trình hiện có cần đợc đa vào bản vẽ bình đồ, đó là tài liệu cần thiết
để tính tổng mức đầu t sau này. Ngoài ra phải điều tra diện tích chiếm dụng
đất các loại (đất đô thị, đất thổ c, đất canh tác, ) làm cơ sở tính tiền đền bù.
+ Các tài liệu khảo sát cần nộp: Báo cáo về tình hình chung các phơng án
hớng tuyến đã khảo sát, các tài liệu khảo sát, bình đồ trắc dọc tuyến tỷ lệ
1:2000 đến 1:10000, trắc ngang tỷ lệ 1:200; bản thống kê các điểm tọa độ,
mốc; văn bản làm việc với địa phơng về hớng tuyến; thống kê khối lợng giải
phóng mặt bằng
- Khảo sát thủy văn lập BCKT
Để thiết kế đợc đờng và công trình phải tiến hành khảo sát thủy văn. Các số
liệu về thủy văn có thể thu thập từ các cơ quan hữu quan, các số liệu lu trữ của
các cơ quan lu trữ nhà nớc. Khảo sát thủy văn bao gồm điều tra thủy văn dọc
tuyến và điều tra thủy văn phục vụ thiết kế công trình.
+ Khi điều tra thủy văn dọc tuyến cần chia tuyến đờng thành các đoạn có
đặc điểm thủy văn giống nhau để điều tra, bao gồm: Điều tra mực nớc khống
chế khi tuyến qua các công trình thủy lợi thủy điện, điều tra mực nớc lũ dọc
tuyến theo tần suất qui định với từng cấp hạng đờng, khi điều tra mực nớc cần
có biên bản xác nhận của ngời cung cấp.
+ Điều tra thủy văn phục vụ thiết kế công trình thoát nớc nhỏ, kiểm tra bổ
sung vị trí công trình thoát nớc, đo mặt cắt ngang lòng sông, suối tại vị trí công
trình, độ dốc, độ nhám, kiểm tra lu vực trên bình đồ và trên thực địa, xác định
mực nớc cao nhất và mực nớc thấp nhất, xác định các công trình hiện có tại vị
trí thợng lu và hạ lu công trình, sơ bộ xác định khẩu độ công trình.
+ Khảo sát thủy văn công trình cầu trung, cầu lớn một cách cẩn thận vì
giá thành xây dựng lớn và khẩu độ ở giai đoạn NCKT phải phù hợp với giai
đoạn TKKT sau này. Xác định vị trí công trình, đo mặt cắt ngang tại vị trí công
trình và thợng hạ lu công trình. Xác định mực nớc thấp nhất, cao nhất, thông th-
ờng, độ dốc lòng sông, địa chất. Lu lợng xác định dựa vào số liệu đo thủy văn
của trạm gần nhất. Tham khảo khẩu độ các công trình hiện có ở thợng và hạ lu
công trình sẽ xây dựng.
- Khảo sát địa chất: là thu thập các tài liệu địa chất có liên quan đến vùng xây
dựng công trình của các cơ quan liên quan hay cơ quan lu trữ của ngành địa
chất nhằm xác định mức độ thuận lợi, khó khăn cho xây dựng công trình, có
các giải pháp tránh vùng địa chất phức tạp hay đề ra những giải pháp thích hợp.
10
Bao gồm: khảo sát địa chất nền đờng; khảo sát địa chất cống; khảo sát địa chất
cầu nhỏ, cầu trung, cầu lớn. Trong quá trình điều tra địa chất còn phải điều tra
mỏ vật liệu dùng xây dựng nền, mặt đờng, khả năng cung ứng của các cơ sở sản
xuất trong vùng. Sau quá trình điều tra khảo sát phải có báo cáo về địa chất, về
vật liệu xây dựng và các bản vẽ miêu tả theo qui định
- Khảo sát môi trờng: để đánh giá hiện trạng môi trờngvà các tác động tới môi
trờng trong quá trình xây dựng và khai thác công trình. Điều tra hiện trạng đất
đai và mức độ chiếm dụng khi xây dựng, đời sống dân c trong vùng và triển
vọng sau khi xây dựng công trình, các danh lam thắng cảnh, các khu bảo tồn
thiên nhiên, nguồn nớc hiện tại và tơng lai, tiếng ồn hiện tại và tơng lai.
Sau khi điều tra khảo sát mỗi phần phải có báo cáo kết quả điều tra: bao gồm
thuyết minh, các số liệu điều tra, các bản vẽ theo qui định.
* Nội dung báo cáo NCTKT: Gồm 3 phần
Phần I Các căn cứ pháp lý
- Quyết định cho phép tiến hành chuẩn bị đầu t
- Quyết định duyệt đề cơng lập báo cáo NCTKT và đề cơng đợc duyệt.
- Hợp đồng kinh tế giữa chủ đầu t và cơ quan t vấn lập dự án.
- Các văn bản có liên quan nh chiến lợc phát triển kinh tế, qui hoạch
vùng lãnh thổ có liên quan tới dự án
Phần II Những nội dung chủ yếu của báo cáo NCTKT
- Sự cần thiết phải đầu t:
+ Tình hình kinh tế, xã hội, GTVT trên cơ sở các thông tin điều tra thu
thập.
+ Phân tích dự báo về lợng vận chuyển, tình hình phát triển giao thông
trong vùng dự án
+ Từ các phân tích trên đa ra căn cứ kết luận cần thiết phải đầu t
+ Phân tích những thuận lợi, khó khăn trong quá trình đầu t xây dựng
- Dự kiến vị trí và qui mô công trình
+ Đối với dự án đờng cần đa ra các phơng án tuyến, phân tích u nhợc
điểm từng phơng án
+ Cấp hạng kĩ thuật chủ yếu của đờng về bình đồ, trắc dọc, trắc ngang,
kết cấu mặt đờng, công trình
+ Các bản vẽ kèm theo
+ Xác định khối lợng xây dựng công trình và tổng mức đầu t.
- Hiệu quả dự án hình thức đầu t
+ Hiệu quả kinh tế, xã hội của dự án.
+ Nguồn vốn và hình thức đầu t
+ Thời gian dự kiến xây dựng công trình
+ Tác động tới môi trờng của dự án.
Phần III Các kết luận và kiến nghị
11
- Đa ra kiến nghị có tiếp tục nghiên cứu tiếp hay không?
- Hớng NCKT tiếp tục và các chú ý khi lập báo cáo NCKT
4. Nội dung báo cáo nghiên cứu khả thi:
A. Thuyết minh
Tên công trình:
Địa điểm xây dựng:
Chủ đầu t:
Cơ quan t vấn thiết kế:
Phần I Giới thiệu chung, các căn cứ pháp lí
- Tổng quan
- Các căn cứ pháp lí lập báo cáo NCKT: các quyết dịnh phê duyệt, các
văn bản hợp liên quan
- Đối tợng phạm vi nghiên cứu
- Các tài liệu sử dụng và các xuất xứ các tài liệu đó
Phần II Nội dung chủ yếu của báo cáo nghiên cứu khả thi
- Tình hình kinh tế xã hội trong vùng hiện tại và tơng lai: dân số trong
vùng, tổng sản phẩm xã hội trong vùng, tình hình ngân sách của vùng
hay khu vực tuyến đi qua, một số ngành kinh tế chủ yếu, kinh tế các
vùng xung quanh có liên quan đến dự án, tình hình các nớc liên quan
(nếu dự án liên quan tới nớc ngoài).
- Chiến lợc phát triển kinh tế của vùng:
+ Định hớng phát triển kinh tế của vùng : chiến lợc phát triển kinh tế
vùng qua các giai đoạn, một số chỉ tiêu chủ yếu, phát triển dân số.
+ Phơng hớng phát triển kinh tế xã hội vùng có liên quan tới dự án.
+ Phơng hớng phát triển một số ngành chủ yếu nh công, nông, ng
nghiệp, du lịch, dịch vụ
- Các quy hoạch có liên quan đến dự án: các khu đô thị, khu công
nghiệp tập trung có liên quan tới dự án; qui hoạch mạng lới giao thông
trong vùng; qui hoạch các ngành có liên quan nh thủy lợi, năng lợng,
nông nghiệp; qui hoạch các khu bảo tồn thiên nhiên
- Hiện trạng giao thông trong vùng: Tổng quan về mạng lới giao thông;
mạng lới giao thông đờng bộ; đờng sắt; đờng thủy, các cảng có liên
quan; hàng không; nếu là cải tạo nâng cấp đờng cũ phải đánh giá các
mặt của tuyến hiện có nh tiêu chuẩn kĩ thuật, nền, mặt đờng và các
công trình trên đờng cũng nh lu lợng giao thông trên tuyến.
- Đánh giá về vận tải và dự báo nhu cầu vận tải: Đánh giá về vận tải
trong vùng, dự báo khu vực hấp dẫn của tuyến đờng, dự báo về nhu cầu
vận tải trong vùng.
12
- Sự cần thiết đầu t tuyến đờng: Tổng hợp những vấn đề có liên quan đến
việc đầu t xây dựng tuyến đờng, phân tích lập luận sự cần thiết phải
đầu t.
- Đặc điểm các điều kiện tự nhiên: Mô tả chung, điều kiện địa hình, điều
kiện địa chất và địa chất thủy văn công trình, điều kiện khí tợng, thủy
văn.
- Xác định qui mô và tiêu chuẩn kĩ thuật: qui trình áp dụng, cấp hạng đ-
ờng, qui mô và các tiêu chuẩn kĩ thuật chủ yếu, thiết kế mặt đờng, tiêu
chuẩn thiết kế cầu cống.
- Các giải pháp và kết quả thiết kế: kết quả khảo sát tuyến, cầu cống trên
tuyến; kết quả khảo sát thủy văn, địa chất; thiết kế tuyến: điểm khống
chế, hớng tuyến, bình đồ, trắc dọc, nền đờng, mặt đờng, công trình
thoát nớc, công trình phòng hộ, công trình phục vụ khai thác; thiết kế
cầu; tổng hợp khối lợng xây dựng, khối lợng đền bù giải phóng mặt
bằng, tổng hợp các chỉ tiêu kĩ thuật của tuyến.
- Tổng mức đầu t và các giải pháp xây dựng: khối lợng xây dựng, tổng
mức đầu t, kiến nghị phơng án chọn, giải pháp xây dựng.
- Giải pháp nguồn vốn: giải pháp phân kì xây dựng, phân tích kĩ phơng
án lựa chọn; giải pháp nguồn vốn đầu t.
- Đánh giá hiệu quả kinh tế tài chính: phơng pháp phân tích kinh tế và
các giải pháp cơ bản, phơng pháp tính toán, kết quả tính toán, kết luận
và kiến nghị.
- Đánh giá tác động môi trờng và các biện pháp xử lí: đánh giá tác động
môi trờng theo tiêu chuẩn 22TCN242- 98 và lu ý các đặc điểm địa
hình, địa chất và tài nguyên đất, khí hậu, chất lợng không khí, tiếng ồn,
thủy văn và tài nguyên nớc, các hệ sinh thái trong vùng, tài nguyên
khoáng sản, đẳc điểm kinh tế xã hội, dự báo diễn biến môi trờng khi
không thực hiện dự án; đánh giá tác động tới môi trờng, mô tả các hoạt
động của dự án gây tác hại đến môi trờng, các phơng pháp sử dụng để
đánh giá tác động môi trờng, đánh giá tác đọng môi trờng và đề xuất
các biện pháp hạn chế; các giải pháp và kiến nghị.
- Kết luận và kiến nghị: kết luận sự cần thiết đầu t, điều kiện kinh tế xã
hội thực hiện dự án, phơng án kiến nghị, tổng mức đầu t và giải pháp
phân kì, kiến nghị.
B : Phần bản vẽ
- Bình đồ hớng tuyến: vẽ trên bình đồ 1:50000, 1:25000, hay 1:10000
- Trắc ngang điển hình tỷ lệ 1:100, có đầy đủ các loại trắc ngang điển
hình nh đào hoàn toàn, dào chữ L, hay đắp hoàn toàn, các công trình
thoát nớc.
13
- Bản vẽ kết cấu mặt đờng trên trắc ngang có đủ kích thớc chiều dày các
lớp
- Bình đồ tuyến
- Trắc dọc
- Thống kê các công trình thoát nớc và bản vẽ mỗi loại một bản
- Cầu lập hồ sơ riêng
- Bảng thống kê các công trình phòng hộ, có bản vẽ điển hình
- Bản vẽ các nút giao thông
- Bản thống kê và vẽ các công trình phục vụ khai thác
C Phần phụ lục
- Quyết định cho phép tiến hành chuẩn bị đầu t
- Đề cơng lập dự án đợc duyệt
- Các văn bản có liên quan
- Bảng thống kê khối lợng từng Km
- Các tính toán kèm theo.
- Tổng hợp các chỉ tiêu kinh tế, kĩ thuật của tuyến
- Các phơng pháp đánh giá kinh tế tài chính dự án.
5. Thiết kế kỹ thuật
* Khảo sát thiết kế kĩ thuật là thu thập các tài liệu cần thiết để lập thiết kế kỹ
thuật và dự toán công trình trên cơ sở dự án khả thi đã đợc duyệt. Công tác
chuẩn bị là nghiên cứu kĩ báo cáo NCKT đã đợc duyệt và quyết định phê
duyệt nhiệm vụ đầu t của dự án, nghiên cứu các tài liệu đã có, cập nhật số liệu
mới phát sinh từ qui hoạch của trung ơng và địa phơng có liên quan đến tuyến
đờng, tìm hiểu lại các số liệu về thủy văn, địa chất, các hệ thống tọa độ, mốc
cao đạc đã lập trong giai đoạn khảo sát lập báo cáo nghiên cứu khả thi.
Công tác khảo sát thiết kế kĩ thuật bao gồm các bớc sau đây:
- Khảo sát tuyến : phóng tuyến định đỉnh, công tác đo dài rải cọc, đo
cao, đo mặt cắt ngang, cố định tuyến ngoài thực địa
- Khảo sát thủy văn: khảo sát thủy văn dọc tuyến, khảo sát thủy văn
công trình thoát nớc nhỏ, khảo sát thủy văn công trình cầu lớn.
- Khảo sát địa chất công trình: gồm công tác chuẩn bị, khảo sát địa chất
trên nền đờng thông thờng, nền đờng đặc biệt, khảo sát địa chất công
trình cầu, cống, khảo sát mỏ vật liệu.
- Các công tác khác: điều tra công trình, đất đai, nhà cửa, hoa màu, trong
phạm vi tuyến, cung cấp số liệu để tính tiền đền bù giải phóng mặt
bằng phục vụ thi công. Lập các văn bản thống nhất với địa phơng về đ-
ờng và công trình liên quan. Thu thập các văn bản liên quan đến giá
đền bù, giá vật liệu hay giá xây lắp của địa phơng phục vụ cho việc
tính dự toán công trình
* Tài liệu khảo sát cần nộp:
14

Hoàn thiện kế toán nghiệp vụ tiêu thụ thành phẩm tại Công ty Liên Hợp Thực Phẩm Hà Tây .doc

Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Phơng K35 D5
kinh tế thị trờng cạnh tranh là một yêu cầu tất yếu, doanh nghiệp nếu không thích
ứng đợc với quy luật cạnh tranh thì sẽ bị loại bỏ và dẫn đến phá sản.
Tuy nhiên bên cạnh những đặc điểm trên có thể coi là những u điểm của
nền kinh tế thị trờng thì vẫn còn tồn tại một số nhợc điểm đó là tình trạng phân
hoá giầu nghèo, lạm phát, khủng hoảng nền kinh tế, thất nghiệp ngày càng tăng,
do chạy theo lợi nhuận nên việc khai thác và sử dụng tài nguyên một cách vô tội
vạ, phá huỷ môi trờng. Cạnh tranh là động lực của nền kinh tế song bản thân cạnh
tranh lại cũng chứa đựng những nhân tố tạo ra sự đối lập với nó, đó là độc quyền,
mà độc quyền chính là cơ sở để làm nảy sinh những quan hệ cạnh tranh không
lành mạnh, gây thiệt hại cho ngời tiêu dùng và xã hội. Chính vì những nhợc điểm
này nên rất cần có sự can thiệp, điều tiết vĩ mô của Nhà nớc đối với nền kinh tế.
Hiện nay Nhà nớc ta đang xây dựng một nền kinh tế thị trờng theo định h-
ớng xã hội chủ nghĩa, đó là một yêu cầu khách quan nhằm phát triển lực lợng sản
xuất qua đó phù hợp với xu thế của thời đại và phù hợp với nguyện vọng của nhân
dân ta.
2. Đặc điểm kế toán nghiệp vụ tiêu thụ thành phẩm trong các doanh
nghiệp sản xuất.
Tiêu thụ thành phẩm là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh
doanh trong doanh nghiệp sản xuất, là giai đoạn có tính quyết định tới sự tồn tại và
phát triển của doanh nghiệp . Thành phẩm mà doanh nghiệp sản xuất ra bán đợc
nhiều sẽ bù đắp đợc những chi phí doanh nghiệp bỏ ra, giúp doanh nghiệp thu hồi
lại vốn để tiếp tục tái sản xuất sản phẩm đem lại hiệu quả sản xuất kinh doanh và
lợi nhuận cho doanh nghiệp. Trên cơ sở đó doanh nghiệp mới có điều kiện để nâng
cao và phát triển sản xuất cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Ngợc lại, nếu sản phẩm
sản xuất ra không đợc thị trờng chấp nhận , không bán đợc sẽ gây ứ đọng vốn, dẫn
đến sản xuất bị ngng trệ, quay vòng vốn chậm, không có vốn để tiếp tục quá trình
tái sản xuất Nếu tình trạng đó không đợc khắc phục, lâu ngày sẽ dẫn doanh
nghiệp đến bờ vực của sự phá sản. Do vậy, với bất kỳ một doanh nghiệp nào muốn
đứng vững trên thị trờng phải luôn xác định đợc khả năng của doanh nghiệp mình,
doanh nghiệp sẽ kinh doanh mặt hàng nào, đối tợng phục vụ là ai, kinh doanh
theo hình thức nào tức là doanh nghiệp phải hoạch định đợc chiến lợc kinh
doanh của mình từ khâu sản xuất cho đến khâu tiêu thụ thành phẩm và xác định
5
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Phơng K35 D5
kết quả kinh doanh có nh vậy mới đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của doanh
nghiệp mình.
2.1. Các phơng thức tiêu thụ :
2.1.1. Phơng thức bán buôn:
Bán buôn là việc bán hàng cho các doanh nghiệp sản xuất hoặc các doanh
nghiệp thơng mại. Kết thúc quá trình này, hàng hoá thành phẩm vẫn nằm trong
lĩnh vực lu thông. Đặc điểm của phơng thức này là số lợng bán một lần lớn nên
doanh nghiệp thờng lập chứng từ cho từng lần bán và kế toán tiến hành ghi sổ sau
mỗi nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
Phơng thức này đợc tiến hành theo 2 hình thức sau:
- Hình thức giao hàng trực tiếp : Theo hình thức này, bên mua cử đại diện
đến doanh nghiệp sản xuất để nhận hàng, doanh nghiệp sản xuất giao trực tiếp cho
đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, đã thanh toán tiền hoặc
chấp nhận nợ, hàng bán đợc xác định là tiêu thụ.
- Hình thức chuyển hàng : Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng đã
ký kết, doanh nghiệp sản xuất bằng phơng tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài,
chuyển hàng đến giao cho bên mua ở một địa điểm đã thoả thuận. Thành phẩm
chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Số thành phẩm này đợc xác
định là tiêu thụ khi nhận đợc tiền do bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên
mua đã nhận đợc hàng và chấp nhận thanh toán. Chi phí vận chuyển do doanh
nghiệp sản xuất chịu hay bên mua chịu là theo sự thoả thuận từ trớc giữa hai bên
trong hợp đồng.
2.1.2. Phơng thức bán lẻ:
Bán lẻ là bán hàng trực tiếp cho ngời tiêu dùng, ngời bán giao hàng cho
khách và thu tiền của khách hàng. Phơng thức bán lẻ diễn ra ở các quầy hàng
nhằm phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng của dân c và đợc tiến hành theo các hình
thức sau:
- Bán hàng thu tiền trực tiếp : Theo hình thức này, nhân viên bán hàng vừa
là ngời trực tiếp thu tiền, giao hàng cho khách và ghi hàng đã bán vào thẻ quầy
hàng. Cuối ngày hoặc cuối ca nhân viên bán hàng kiểm kê, nộp tiền bán hàng cho
thủ quỹ hoặc nộp thẳng vào ngân hàng, đồng thời kiểm kê hàng hoá, xác định lợng
hàng bán và lập bảng kê bán lẻ hàng hoá dịch vụ.
6
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Phơng K35 D5
- Bán hàng thu tiền tập trung : Hình thức này tách rời nghiệp vụ bán hàng
và thu tiền tức là việc thu tiền của ngời mua và giao hàng cho ngời mua tách rời
nhau. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ viết hoá đơn và thu
tiền mua hàng của khách. Khi mua hàng, trớc tiên khách hàng đến bàn viết hóa
đơn mua hàng rồi thanh toán tiền hàng, sau đó đem hoá đơn đi nhận hàng do nhân
viên bán hàng giao. Hết ngày nhân viên bán hàng căn cứ vào hoá đơn bán hàng để
xác định lợng hàng đã bán trong ngày và lập báo cáo bán hàng.
- Bán hàng tự phục vụ (tự chọn): Theo hình thức này, khách hàng tự chọn
lấy hàng hoá, mang đến bàn tính tiền để tính tiền và thanh toán tiền hàng. Nhân
viên thu tiền kiểm hàng, tính tiền, lập hoá đơn bán hàng và thu tiền của khách
hàng. Nhân viên bán hàng có trách nhiệm hớng dẫn khách hàng và bảo quản hàng
hoá ở quầy do mình phụ trách.
- Bán hàng tự động: Là hình thức bán lẻ hàng hoá mà trong đó các doanh
nghiệp sử dụng các máy bán hàng tự động chuyên dùng cho một hoặc một vài loại
hàng hoá nào đó đặt ở các nơi công cộng, sau khi ngời mua bỏ tiền vào máy, máy
sẽ tự động đẩy hàng ra cho ngời mua.
2.1.3. Phơng thức bán hàng gửi đại lý :
Theo phơng thức này doanh nghiệp sản xuất giao hàng cho cơ sở đại lý,
bên nhận đại lý sẽ trực tiếp bán hàng và phải thanh toán tiền hàng cho doanh
nghiệp sản xuất, đợc hởng hoa hồng đại lý bán. Số thành phẩm gửi đại lý vẫn
thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp sản xuất, số thành phẩm này đợc xác định là
tiêu thụ khi doanh nghiệp nhận đợc tiền do bên nhận đại lý thanh toán hoặc chấp
nhận thanh toán hoặc thông báo về số hàng đã bán đợc, doanh nghiệp khi đó mới
mất quyền sở hữu về số hàng này.
2.1.4. Phơng thức bán hàng trả góp :
Theo phơng thức này, ngời mua đợc trả tiền mua hàng thành nhiều lần. Số
lần trả và số tiền trả trong từng lần là tuỳ theo sự thoả thuận giữa hai bên mua bán.
Ngoài số tiền thu theo giá bán thông thờng, doanh nghiệp còn thu thêm của ngời
mua một khoản lãi do trả chậm.
2.2. Phạm vi hàng bán và thời điểm ghi nhận doanh thu bán hàng:
2.2.1. Phạm vi hàng bán:
7
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Phơng K35 D5
Trong doanh nghiệp sản xuất hàng hoá, thành phẩm đợc coi là bán phải
đảm bảo các điều kiện sau:
- Phải thông qua mua bán và thanh toán bằng tiền theo một hình thức
thanh toán nhất định.
- Hàng hoá, thành phẩm bán ra thuộc diện sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp.
- Bên bán mất quyền sở hữu về hàng hoá, thành phẩm và đã thu đợc tiền
hoặc có quyền đòi tiền của ngời mua.
Các trờng hợp xuất hàng đặc biệt đợc coi là bán:
- Hàng hoá xuất để thanh toán tiền lơng, tiền thởng cho công nhân viên,
thanh toán thu nhập cho các bên tham gia liên doanh.
- Trờng hợp hàng hoá xuất đổi để lấy hàng hoá khác (còn gọi là bán hàng
thanh toán bằng hàng hay còn gọi là hàng hoá đối lu).
- Hàng hoá xuất làm quà biếu, tặng thởng đợc trang trải bằng các quỹ
khen thởng, quỹ phúc lợi.
- Hàng hoá xuất dùng trong nội bộ doanh nghiệp, sử dụng phục vụ cho
hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp kể cả trờng hợp xuất hàng quảng cáo tiếp
thị.
- Hàng hoá hao hụt tổn thất trong khâu bán theo hợp đồng bên mua chịu.
2.2.2. Thời điểm ghi nhận doanh thu bán hàng:
Theo chuẩn mực số 14 về doanh thu và thu nhập khác ban hành và công
bố theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trởng Bộ tài
chính thì doanh thu bán hàng đợc ghi nhận khi đồng thời thoả mãn 5 điều kiện
sau:
a. Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với
quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hoá cho ngời mua.
Doanh nghiệp phải xác định thời điểm chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi
ích gắn liền với quyền sở hữu cho ngời mua trong từng trờng hợp cụ thể :
- Theo hình thức giao hàng trực tiếp thì thời điểm chuyển giao rủi ro và lợi
ích gắn liền với quyền sở hữu cho ngời mua là sau khi hàng hoá, thành phẩm đợc
giao cho bên mua, bên mua ký nhận đủ hàng, đã trả tiền hoặc chấp nhận nợ.
8
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Phơng K35 D5
- Theo hình thức chuyển hàng thì thời điểm chuyển giao này là khi bên
bán nhận đợc tiền do bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận đợc
hàng và chấp nhận thanh toán.
- Theo hình thức gửi đại lý bán thì thời điểm chuyển giao rủi ro và lợi ích
gắn liền với quyền sở hữu hàng hóa là khi doanh nghiệp nhận đợc tiền do bên
nhận đại lý thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
- Theo hình thức bán lẻ, bán trả góp thì thời điểm chuyển giao này là lúc
giao hàng cho ngời mua, ngời mua thanh toán toàn bộ tiền hoặc thanh toán một
phần.
Trong hầu hết các trờng hợp, thời điểm chuyển giao phần lớn rủi ro trùng
với thời điểm chuyển giao lợi ích gắn liền với quyền sở hữu hợp pháp hoặc quyền
kiểm soát hàng hoá cho ngời mua.
b. Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lí hàng hoá nh ngời sở
hữu hàng hoá hoặc quyền kiểm soát hàng hoá. Trờng hợp doanh nghiệp vẫn còn
chịu phần lớn rủi ro gắn liền với quyền sở hữu hàng hóa thì giao dịch không đợc
coi là hoạt động bán hàng và doanh thu không đợc ghi nhận. Nếu doanh nghiệp
chỉ còn chịu một phần nhỏ rủi ro gắn liền với quyền sở hữu hàng hoá thì việc bán
hàng đợc xác định và doanh thu đợc ghi nhận.
c. Doanh thu đợc xác định tơng đối chắc chắn tức là đã xác định đợc tơng
đối chắc chắn về thời điểm chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với
quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hoá cho ngời mua.
d. Doanh nghiệp đã thu đợc hoặc sẽ thu đợc lợi ích kinh tế từ giao dịch
bán hàng. Trờng hợp lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng còn phụ thuộc yếu tố
không chắc chắn thì chỉ ghi nhận doanh thu khi yếu tố không chắc chắn này đã xử
lý xong.
e. Xác định đợc chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. Doanh thu và
chi phí liên quan tới cùng một giao dịch phải đợc ghi nhận đồng thời theo nguyên
tắc phù hợp. Các chi phí, bao gồm cả chi phí phát sinh sau ngày giao hàng thờng
đợc xác định chắc chắn khi các điều kiện ghi nhận doanh thu đợc thoả mãn.
2.3. Các phơng thức thanh toán:
Thực hiện nghiệp vụ tiêu thụ hàng hoá, thành phẩm, vốn của doanh nghiệp
chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái tiền tệ. Doanh nghiệp mất quyền sở
9
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Phơng K35 D5
hữu về hàng hoá thành phẩm nhng lại đợc quyền sở hữu một lợng tiền tệ nhất định
do bên mua chi trả. Việc thanh toán tiền hàng có thể tiến hành ngay hoặc trả chậm
hoặc trả dần do hai bên tự thoả thuận. Phơng thức thanh toán thể hiện sự tín nhiệm
lẫn nhau giữa hai bên mua và bán, đồng thời nó cũng gắn liền với sự vận động
giữa hàng hoá với số tiền vốn , đảm bảo cho hai bên cùng có lợi.
Hiện nay, doanh nghiệp thờng áp dụng 2 phơng thức thanh toán : thanh
toán trực tiếp và thanh toán không trực tiếp.
2.3.1. Phơng thức thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt :
Đây là hình thức thanh toán mà ngời mua sau khi nhận đợc vật t, hàng hoá
do bên bán cung cấp thì tiến hành thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt cho bên bán.
Thông thờng hình thức thanh toán bằng tiền mặt thờng đợc áp dụng đối với hàng
hoá tiêu thụ trong nớc, các bên có khoảng cách địa lý gần nhau. Đối với các mặt
hàng bán với số lợng ít, bán lẻ, các khoản chi về vận chuyển thờng đợc thanh
toán ngay bằng tiền mặt .
2.3.2. Phơng thức thanh toán qua ngân hàng :
Trong điều kiện nền kinh tế phát triển nh hiện nay thì ngân hàng giữ vai
trò quan trọng trong quan hệ thanh toán tiền hàng giữa ngời mua và ngời bán, các
phơng thức thanh toán qua ngân hàng cũng rất phong phú đa dạng, việc lựa chọn
phơng thức nào là phụ thuộc và điều kiện của mỗi bên và sự thoả thuận giữa bên
mua và bên bán. Các phơng thức thanh toán qua ngân hàng gồm :
a. Thanh toán bằng séc:
Séc là một mệnh lệnh trả tiền vô điều kiện do chủ tài khoản ký phát ra
lệnh cho ngân hàng trích tiền trên tài khoản tiền gửi của mình để trả cho ngời có
tên trên séc, hoặc theo lệnh của ngời đó trả cho một ngời khác một số tiền nhất
định bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản.
Thanh toán bằng séc là một phơng thức thanh toán đợc áp dụng phổ biến ở
nhiều nớc trên thế giới, ở Việt Nam phơng thức này đã đợc áp dụng từ những năm
1960 và ngay càng trở nên phổ biến.
b. Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi:
ủy nhiệm chi là một tờ lệnh chi tiền do chủ tài khoản phát hành theo mẫu
in sẵn của ngân hàng trích từ tài khoản tiền gửi của mình để trả cho một ngời khác
10
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Phơng K35 D5
hoặc đáp ứng cho các nhu khác trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp .
Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi đợc áp dụng khi quan hệ mua bán diễn ra
thờng xuyên, đồng thời đơn vị mua là một khách hàng truyền thống của doanh
nghiệp, mặt khác doanh nghiệp có thể khống chế đơn vị mua thông qua việc cung
cấp hàng hoá. Theo hình thức này, độ an toàn về việc thu tiền hàng của doanh
nghiệp là không cao, rủi ro trong thanh toán cao.
c. Thanh toán bằng ủy nhiệm thu :
ủy nhiệm thu là một tờ lệnh thu tiền do ngời bán ký phát ủy thác cho ngân
hàng phục vụ mình thu hộ số tiền về giá trị hàng hoá đã giao. Hình thức này đợc
áp dụng đối với những đơn vị có mức độ tín nhiệm tơng đối cao trong quan hệ
mua bán. Theo hình thức này, doanh nghiệp sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao
hàng cho ngời mua thì sẽ lập uỷ nhiệm thu cùng các chứng từ, hoá đơn liên quan
chứng minh hàng hoá đã đợc chuyển giao rồi gửi tới ngân hàng phục vụ mình nhờ
thu hộ số tiền trên.
d. Thanh toán bằng th tín dụng (L/C ):
Th tín dụng là một bảng cam kết của ngân hàng bên mua sẽ trả tiền cho
đơn vị bán nếu đơn vị bán xuất trình đợc một bộ chứng từ thanh toán phù hợp với
nội dung và yêu cầu của th tín dụng.Thanh toán bằng th tín dụng đợc áp dụng đối
với trờng hợp hai bên mua bán không tín nhiệm lẫn nhau, đơn vị bán đòi hỏi đơn
vị mua phải có đủ tiền để thanh toán ngay, nó còn đợc áp dụng với các chủ thể vi
phạm kỷ luật thanh toán trong thời gian thực thi quyết định xử phạt của ngân hàng.
Đây là hình thức thanh toán đợc áp dụng phổ biến hiện nay, ở hình thức này ngân
hàng đóng vài trò là ngời đứng ra cam kết thanh toán, do đó doanh nghiệp tránh đ-
ợc rủi ro trong thanh toán, quyền lợi của doanh nghiệp luôn đợc bảo đảm khi
doanh nghiệp thực hiện đúng hợp đồng, tiền hàng thu về đợc an toàn hơn.
e. Thanh toán bằng thẻ thanh toán :
Thẻ thanh toán là một phơng tiện do ngân hàng phát hành cho các đơn vị,
tổ chức kinh tế, các cá nhân để thanh toán tiền hàng hoá dịch vụ hoặc rút tiền mặt
tại các ngân hàng, đại lý hay các quầy trả tiền mặt tự động của ngân hàng, Thẻ
thanh toán bao gồm ba loại : Thẻ ký quỹ, thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng.
11
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Phơng K35 D5
f. Phơng thức thanh toán bù trừ :
Phơng thức này đợc áp dụng giữa các đơn vị có quan hệ giao dịch tín
nhiệm lẫn nhau, theo định kỳ các bên tiến hành cung cấp hàng hoá dịch vụ cho
nhau và thông báo cho ngân hàng về số d nợ trên tài khoản của mình để ngân hàng
tiến hành bù trừ.
Phơng thức thanh toán qua ngân hàng có nhiều u điểm hơn so với phơng
thức thanh toán trực tiếp đó là đảm bảo sự an toàn về vốn cho doanh nghiệp, việc
thanh toán đợc tiến hành nhanh, chống tham nhũng lãng phí, chống lạm phát, ổn
định giá cả và góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển
2.4. Giá thành phẩm trong khâu bán.
2.4.1. Giá bán thành phẩm :
Nguyên tắc xác định:
Giá cả hàng hoá luôn luôn là vấn đề quan trọng đợc quan tâm hàng đầu
đối với cả ngời mua và ngời bán, vì vậy cần phải xác định giá bán sao cho phù hợp
với cả hai bên mua bán. Khi hàng hoá đợc cung cấp đầy đủ, dồi dào từ nhiều
nguồn khác nhau, mẫu mã bao bì đa dạng phong phú thì giá cả là yếu tố cạnh
tranh lớn nhất trong việc chiếm lĩnh thị trờng. Do vậy, việc xác lập giá bán phải
đạt đợc các mục tiêu sau:
- Giá bán phải kích thích khối lợng hàng hoá bán ra và đợc tiêu thụ một
cách tối đa.
- Xác định giá bán phải đảm bảo cho doanh nghiệp thu đợc lợi nhuận.
Giá bán cao hay thấp tuỳ thuộc vào khối lợng bán ra và phơng thức bán
nhng nó phải đợc xác định dựa trên nguyên tắc giá thị trờng. Trên thị trờng, giá cả
thị trờng đợc hình thành do ngời mua và ngời bán thoả thuận với nhau, việc xác
định giá bán thành phẩm phải dựa trên nguyên tắc giá thị trờng tức là phải phản
ánh đợc giá trị xã hội của hàng hoá, thành phẩm phù hợp với sức mua của đồng
tiền và quan hệ cung cầu. Mặt khác nó phải đảm bảo cho ngời sản xuất kinh doanh
bù đắp đợc các chi phí và có lãi cần thiết. Giá bán hàng hoá, thành phẩm chính là
giá thoả thuận giữa ngời mua và ngời bán ghi trên hoá đơn và trong các hợp đồng
mua bán.
12
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Phơng K35 D5
Phơng pháp xác định: Giá bán thực tế của thành phẩm là cơ sở để ghi
nhận doanh thu và đợc xác định theo công thức sau:
Giá bán
thành phẩm
=
Giá thành sản xuất thực
tế của thành phẩm
+
Thặng số
thơng mại
Thặng số thơng mại là một khoản lợi nhuận nhất định dùng để bù đắp chi
phí, thuế và hình thành lợi nhuận cho doanh nghiệp. Nó đợc tính theo tỉ lệ phần
trăm trên giá thành sản xuất thực tế của thành phẩm đã tiêu thụ :
Thặng số thơng mại = Giá thành sản xuất thực tế x % thặng số
Trong cơ chế thị trờng, các doanh nghiệp đợc quyền xác định giá bán của
thành phẩm, hàng hoá. Nhà nớc chỉ khống chế giá đối với một số mặt hàng chiến
lợc nh : điện, nớc, xăng dầu nhng cũng chỉ trong một khung giá nhất định, do đó tỉ
lệ % thặng số trong cơ chế thị trờng luôn biến động linh hoạt phù hợp với thị tr-
ờng.
2.4.2. Giá vốn hàng bán :
Để đa ra đợc giá bán hàng hoá, thành phẩm hợp lý, doanh nghiệp phải xác
định đợc giá vốn hàng bán để làm căn cứ ghi sổ, cuối kỳ xác định hiệu quả của
hoạt động sản xuất kinh doanh. Trong thực tế, do giá cả của hàng hoá và nguyên
vật liệu mua vào luôn biến động do đó đơn giá của hàng hoá mỗi lần nhập kho là
khác nhau điều này đòi hỏi kế toán phải có một phơng pháp nhất định để xác định
trị giá hàng hoá xuất kho trên cơ sở các đơn giá nhập kho tơng ứng.
Hiện nay, có nhiều cách tính trị giá vốn hàng bán khác nhau, tuỳ thuộc
vào đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp mà lựa chọn
phơng pháp nào cho phù hợp :
a. Phơng pháp bình quân gia quyền :
Theo phơng pháp này trớc hết phải tính giá mua bình quân của hàng hoá,
thành phẩm theo công thức :
Trị giá thực tế bình quân
của 1 đơn vị thành
phẩm, hàng hoá
=
Trị giá thựctế của thành
phẩm, hàng hoá tồn kho
đầu kỳ
+
Trị giá thực tế của thành
phẩm, hàng hoá nhập kho
trong kỳ
Số lợng thành phẩm
hàng hoá tồn kho đầu kỳ
+
Số lợng thành phẩm,
hàng hoá nhập kho trong kỳ
13
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Phơng K35 D5
Sau đó tính trị giá vốn của từng loại thành phẩm, hàng hoá xuất bán trong
kỳ theo công thức :
Trị giá vốn của thành
phẩm, hàng hoá xuất
bán trong kỳ
=
Tổng số lợng thành
phẩm, hàng hoá xuất
bán trong kỳ
x
Giá bình quân 1
đơn vị thành phẩm,
hàng hoá
Phơng pháp này tuy đơn giản nhng mức chính xác không cao, công việc
tính giá lại thực hiện vào cuối tháng nên ảnh hởng đến độ chính xác và tính kịp
thời của thông tin kế toán. Phơng pháp này có khuynh hớng che dấu sự biến động
của giá cả, cách tính này chỉ thích hợp với các doanh nghiệp hạch toán hàng tồn
kho theo phơng pháp kiểm kê định kỳ.
b. Phơng pháp nhập trớc - xuất trớc :
Phơng pháp này dựa trên giả thiết lô hàng nhập kho trớc sẽ đợc xuất kho
trớc, vì vậy hàng tồn kho đầu kỳ giả định là xuất kho trớc tiên, số hàng hoá thành
phẩm xuất thêm sau đó đợc xuất theo đúng thứ tự nh chúng đợc mua vào nhập
kho. Việc tính giá vốn hàng bán theo phơng pháp này có u điểm là gía vốn của
hàng tồn kho trên báo cáo kế toán sát với thị trờngtại thời điểm lập báo cáo. Nhng
nhợc điểm của phơng pháp này là đòi hỏi kho bảo quản phải thuận tiện cho việc
theo dõi tình hình nhập xuất theo từng lần, trị giá hàng hoá xuất kho thờng bị phản
ánh kém chính xác, đặc biệt trong trờng hợp có sự biến động tăng lên về giá cả.
c. Phơng pháp nhập sau - xuất trớc :
Phơng pháp này dựa trên giả thiết hàng nhập sau cùng sẽ đợc xuất trớc
tiên, giá hàng hoá thành phẩm xuất kho sẽ tính theo giá của lô hàng nhập sau
cùng. Phơng pháp này có u điểm là trị giá hàng hoá xuất kho đợc xác định tơng
đối sát với giá thị trờng tại thời điểm xuất kho hàng hoá, nhng trị giá hàng hoá tồn
kho bị xác định kém chính xác, đặc biệt trong trờng hợp có sự biến động giảm về
giá cả.
d. Phơng pháp thực tế đích danh :
Phơng pháp này dựa trên cơ sở xuất kho hàng hoá thuộc lô hàng nào thì
lấy đúng giá vốn của lô hàng đó để tính giá vốn hàng xuất kho, áp dụng phơng
pháp này trong trờng hợp kế toán nhận diện đợc từng lô hàng, từng loại hàng hoá
tồn kho, từng lần mua vào và từng đơn giá theo từng hoá đơn của chúng. Phơng
14

Mở rộng tín dụng đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại chi nhánh Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Mỹ Hào.DOC

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
*.Tín dụng dài hạn: Trên 5 năm (hoặc trên 7 năm) tài trợ cho công trình
xây dựng như nhà, sân bay, cầu, đường, máy móc thiết bị có giá trị lớn,
thường có thời gian sử dụng lâu.
Việc xác định thời hạn trên cũng chỉ có tính chất tương đối vì nhiều
khoản cho vay không xác định trước được chính xác thời hạn.
1.1.2.2. Phân loại theo hình thức tài trợ.
Theo hình thức tài trợ tín dụng được chia thành cho vay, chiết khấu
thương phiếu, cho thuê và bảo lãnh
*. Cho vay là hình thức Ngân Hàng đưa tiền cho khách hàng với cam
kết khách hàng phải hoàn trả cả gốc và lãi trong khoảng thời gian xác định.
Đây là tài sản lớn nhất trong khoản mục tín dụng được định lượng theo 2 chỉ
tiêu: Doanh số cho vay trong kì và dư nợ cuối kỳ.
*. Chiết khấu thương phiếu là hình thức Ngân Hàng ứng trước tiền cho
khách hàng với giá trị của thương phiếu trừ đi phần thu nhập của Ngân Hàng
để sở hữu một thương phiếu (hoặc một giấy nợ) chưa đến hạn.
*. Cho thuê là việc Ngân Hàng bỏ tiền mua tài sản để cho khách hàng
thuê theo những thoả thuận nhất định. Sau thời gian nhất định, khách hàng
phải trả cả gốc lẫn lãi cho Ngân Hàng.
*. Bảo lãnh là việc ngân hàng cam kết thực hiện các nghĩa vụ tài chính
hộ khách hàng của mình. Ngân Hàng sử dụng uy tín của mình để thu lợi. Bảo
lãnh được ghi vào tài sản ngoại bảng. Phần bảo lãnh Ngân Hàng phải thực
hiện chi trả ghi vào tài sản nội bảng.
1.1.2.3. Phân loại theo hình thức đảm bảo.
Theo tiêu chí này tín dụng được chia thành tín dụng có đảm bảo và tín
dụng không có đảm bảo:
*. Tín dụng có đảm bảo bằng tài sản thế chấp, cầm cố: Về nguyên tắc,
mọi khoản tín dụng Ngân Hàng đều có đảm bảo nhưng Ngân Hàng chỉ ghi

5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
vào hợp đồng tín dụng loại đảm bảo mà Ngân Hàng có thể bán đi để thu nợ
nếu khách hàng không trả nợ.
Cam kết đảm bảo là cam kết của người nhận tín dụng về việc dụng tài
sản mà mình đang sở hữu hoặc sử dụng hoặc khả năng trả nợ của người thứ
ba để trả nợ cho Ngân Hàng.
*. Tín dụng không cần đảm bảo có thể được cấp cho các khách hàng có
uy tín làm ăn thường xuyên có lãi, tài chính vững mạnh, ít xảy ra tình trạng
nợ nần hoặc món vay tương đối nhỏ so với vốn của người vay. Các khoản vay
theo chỉ thị của Chính Phủ, tổ chức tài chính lớn…cũng không cần tài sản
đảm bảo.
1.1.2.4. Phân loại theo rủi ro.
Để phân loại theo tiêu thức này, ngân hàng cần nghiên cứu các mức độ,
các căn cứ để chia loại rủi ro. Cách phân loại này giúp Ngân Hàng thường
xuyên đánh giá lại khoản mục tín dụng, dự trù quỹ cho các khản tín dụng rủi
ro cao, đánh giá chất lượng tín dụng.
*. Tín dụng lành mạnh: Các khoản tín dụng có khả năng thu hồi cao.
*.Tín dụng có vấn đề: Các khoản tín dụng có dấu hiệu không lành mạnh
như khách hàng chậm tiêu thụ, tiến độ thực hiện kế hoạch bị chậm, khách
hàng gặp thiên tai, khách hàng trì hoãn nộp báo cáo tài chính…
*. Nợ quá hạn có khả năng thu hồi: Các khoản nợ đã quá hạn với thời
gian ngắn và khách hàng có kế hoạch khắc phục tốt, tài sản đảm bảo có giá trị
lớn…
*. Nợ quá hạn khó đòi: Nợ quá hạn quá lâu, khả năng trả nợ rất kém, tài
sản thế chấp nhỏ hoặc bị giảm giá, khách hàng chây ì…
1.1.2.5. Phân loại khác.
Các cách phân loại khác như:
• Phân loại theo ngành kinh tế (công, nông nghiệp…)

6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
• Phân loại theo đối tượng tín dụng (Tài sản lưu động, tài sản cố
định)
• Phân loại theo mục đích (Sản xuất, tiêu dùng…)
Các cách phân loại này cho thấy tính đa dạng hoặc chuyên môn hoá
trong cấp tín dụng của ngân hàng. Với xu hướng đa dạng, các ngân hàng sẽ
mở rộng phạm vi tài trợ song vẫn có thể duy trì những lĩnh vực mà ngân hàng
có lợi thế.
1.1.3. Vai trò của tín dụng đối với sự phát triển của Ngân Hàng nói riêng
và nền kinh tế nói chung.
Đối với khách hàng: tín dụng thoả mãn được các yêu cầu hợp lý của
khách hàng về khối lượng tín dụng cung cấp, đa dạng hoá các hình thức và
loại hình tín dụng cũng như các loại hình dịch vụ bảo lãnh.
Đối với sự phát triển kinh tế xã hội: hoạt động tín dụng đáp ứng được
các yêu cầu bức xúc về vốn cho nền kinh tế, là kênh dẫn vốn gián tiếp đóng
vai trò hết sức quan trọng trong việc chuyển dịch một khối lượng lớn các
nguồn lực tài chính, trợ giúp ngân sách Nhà nước thực hiện sự nghiệp công
nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước.
Đối với NHTM: Tín dụng luôn được coi là mặt trận hàng đầu, là khâu
then chốt và chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ hoạt động kinh doanh của các
ngân hàng.
1.2. Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
1.2.1. Doanh nghiệp ngoài quốc doanh trong nền kinh tế
1.2.1.1. Khái niệm doanh nghiệp ngoài quốc doanh.
Trong nền kinh tế nhiều thành phần như ở nước ta hiện nay có rất nhiều
các loại hình doanh nghiệp song song tồn tại và phát triển, và để dễ dàng
trong quản lý người ta chia các doanh nghiệp thành các nhóm khác nhau theo

7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
các tiêu chí khác nhau. Theo khu vực kinh tế và hình thức sở hữu thì các
doanh nghiệp được chia thành 3 loại: Khu vực doanh nghiệp quốc doanh hay
DNNN là các doanh nghiệp thuộc sở hữu Nhà Nước, các doanh nghiệp có yếu
tố nước ngoài gọi là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, còn lại là các doanh
nghiệp thuộc khu vực DNNQD. Trước đây, trong nền kinh tế bao cấp, kinh tế
ngoài quốc doanh ở nước ta chỉ là kinh tế tập thể với hình thức sở hữu tập thể
về tư liệu sản xuất. Từ sau năm 1986, khi nền kinh tế thị trường nước ta bắt
đầu hình thành và phát triển, khu vưc kinh tế ngoài quốc doanh mới thực sự
hình thành, các DNNQD mới có tính chất tư hữu rõ rệt. Sự tư hữu được thể
hiện ở chỗ nền kinh tế xuất hiện rất nhiều các DNNQD thuộc sở hữu của một
cá nhân hoặc của một nhóm người có vốn và tài sản đầu tư vào doanh nghiệp,
có quyền quản lý và điều hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp.
DNNQD bao gồm các loại hình doanh nghiệp sau:
Công ty TNHH có hai thành viên trở lên: Là doanh nghiệp trong đó
thành viên chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác trong
phạm vi số vốn đã cam kết. Thành viên có thể là tổ chức, cá nhân, số lượng
thành viên không vượt quá 50.
Công ty TNHH một thành viên: Là doanh nghiệp do một tổ chức hoặc
một cá nhân làm chủ sở hữu, chủ sở hữu chịu trách nhiệm về các khoản nợ và
các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn điệu lệ của
doanh nghiệp.
Công ty hợp danh: Là doanh nghiệp có ít nhất hai thành viên là chủ sở
hữu công ty cùng nhau kinh doanh dưới một tên chung. Thành viên hợp danh
phải là cá nhân chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa
vụ của công ty. Thành viên hợp danh phải là cá nhân có trình độ chuyên môn
và uy tín nghề nghiệp và phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình

8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
về các nghĩa vụ của công ty. Thành viên góp vốn chỉ chịu trách nhiệm trên
phần vốn góp của mình vào công ty.
Doanh nghiệp tư nhân: Là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự
chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh
nghiệp. Chủ doanh nghiệp tư nhân có toàn quyền quyết định đối với tất cả
hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, là đại diện theo pháp luật của doanh
nghiệp.
Hợp tác xã: Là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp
nhân (gọi chung là xã viên) có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn,
góp sức lập ra để phát huy sức mạnh tập thể của từng xã viên tham gia hợp tác
xã, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Công ty cổ phần:Là doanh nghiệp mà vốn điều lệ được chia thành nhiều
phần bằng nhau gọi là cổ phần. Người sở hữu cổ phần gọi là cổ đông,số cổ
đông tối thiểu là và không giới hạn số lượng tối đa. Cổ đông chỉ chịu trách
nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm
vi vốn góp vào doanh nghiệp.
1.2.1.2. Đặc điểm và thực trạng các doanh nghiệp ngoài quốc doanh ở
nước ta hiện nay.
1.2.1.2.1. Doanh nghiệp ngoài quốc doanh mang tính chất tư hữu.
Hình thức sở hữu của các DNNQD là sở hữu tư nhân (một cá nhân cụ
thể) hoặc sở hữu hỗn hợp (đồng sở hữu của một nhóm người). Song chủ yếu
là hình thức sở hữu hỗn hợp. Biểu hiện của nó trong nền kinh tế chính là sự ra
đời của hàng loạt các doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn một
thành viên, công ty TNHH 2 thành viên trở lên, công ty cổ phần, công ty hợp
danh, và các hợp tác xã.
1.2.1.2.2. Số lượng các Doanh nghiệp ngoài quốc doanh ngày càng tăng nhanh.

9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Năm 1986 khi nền kinh tế chuyển mình, các DNNQD chủ yếu tồn tại ở
hình thức hợp tác xã và tốc độ tăng trưởng thấp. Năm 1991, Nhà Nước ta có
chính sách mở cửa nền kinh tế, đây mới là mốc thời gian đánh dấu sự tăng
trưởng vượt bậc của các DNNQD cả về số luợng và chất lượng. Năm 1991 cả
nước mới có khoảng trên 400 DNNQD thì đến năm 1999 số lượng các
DNNQD đã là 30500 doanh nghiệp (tốc độ tăng bình quân của các DNNQD
là 30%/ năm). Năm 2000, sau khi các luật về đăng ký kinh doanh được ban
hành và sửa đổi như: Luật Doanh nghiệp Nhà nước, Luật Ðầu tư trực tiếp của
nước ngoài, Luật Hợp tác xã và đặc biệt là Luật Doanh nghiệp đã đi vào cuộc
sống, hoạt động trong khu vực doanh nghiệp có nhiều thay đổi, môi trường
thông thoáng hơn, sản xuất kinh doanh sôi động hơn, số lượng các DNNQD
từ đó mà tăng lên nhanh chóng. Nếu như năm 2000 mới có 35.004 doanh
nghiệp, đến 2005 đã lên đến 105.569 doanh nghiệp, như vậy trung bình mỗi
năm tăng 14.113 doanh nghiệp (tỷ lệ tăng vào khoảng 28% mỗi năm). Hiện
nay nước ta có khoảng 200.000 DNNQD với tổng số vốn lên đến hàng trăm
nghìn tỷ đồng là những chứng minh thuyết phục cho khẳng định số lượng các
DNNQD ngày càng tăng nhanh.
1.2.1.2.3. Quy mô sản xuất, vốn,lao động nhỏ.
Hiện nay, số lượng DNNQD chiếm 93,13% nhưng đây lại là những
doanh nghiệp có quy mô nhỏ và siêu nhỏ. Qua điều tra cho thấy tính bình
quân năm 1991 trung bình mỗi DNNQD có 8 lao động đến năm 2000 cũng
chỉ tăng lên là 20 lao động,đến năm 2006 bình quân một DNNQD chỉ có là 32
lao động với số vốn đạt 7 tỷ đồng/1 doanh nghiệp. Đây là con số rất thấp so
với chỉ tiêu phân loại về doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Theo tiêu chuẩn doanh nghiệp nhỏ và vừa là những doanh nghiệp có
dưới 300 lao động và vốn tối đa 10 tỷ đồng. So với tiêu chí này thì có tới có
tới 96,81% doanh nghiệp trên cả nước thuộc nhóm nhỏ và vừa. Thậm chí số

10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
doanh nghiệp có vốn dưới 1 tỷ đồng chiếm 41,8%, doanh nghiệp có 1 - 5 tỷ
tiền vốn chiếm 37,03%, doanh nghiệp có 5 - 10 tỷ đồng tiền vốn chỉ chiếm
8,18%. Như vậy, doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và
phần lớn số đó là các doanh nghiệp trong khu vực ngoài quốc doanh.
1.2.1.2.4. Thiếu vốn và khả năng huy động còn hạn chế.
Vốn hoạt động của doanh nghiệp được lấy từ hai nguồn: Vốn chủ sở
hữu và vốn vay. Với quy mô nhỏ, nguồn vốn chủ sở hữu chủ yếu tập trung
vào mua sắm trang thiết bị, đất đai, nhà xưởng …nói chung là hình thành tài
sản cố định, tạo tiền đề cho doanh nghiệp đi vào hoạt động, từ đó khả năng
thanh toán của doanh nghiệp bị hạn chế, vốn tài trợ cho tài sản lưu động
không còn nhiều. Các biện pháp làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp
như trích từ lợi nhuận kinh doanh thì phải đợi sau một thời gian kinh doanh
hiệu quả, thường là sau khi đi vào hoạt động một thời gian tương đối dài;
hoặc doanh nghiệp phát hành cổ phiếu, huy động vốn từ các cổ đông xong với
quy mô nhỏ và uy tín không cao thì khả năng doanh nghiệp có thể huy động
được vốn từ hình thức này là rất thấp, không khả thi.
Doanh nghiệp có thể tài trợ cho tài sản lưu động, tài trợ cho các dự án
của mình bằng phương thức đi vay. Doanh nghiệp có thể có nhiều chủ nợ
xong có lẽ ở bất kì doanh nghiệp nào chủ nợ lớn nhất vẫn là các NHTM. Trên
thực tế, hầu hết các DNNQD đều cho rằng, vay vốn ngân hàng rất khó khăn
với nhiều thủ tục như thế chấp, bảo lãnh…Trong khi đó, phần lớn DNNQD có
vốn chủ sở hữu rất thấp, ít có tài sản thế chấp, cầm cố, lại không có người bảo
lãnh, khả năng lập dự án, phương án sản xuất kinh doanh còn thiếu sức thuyết
phục, trình độ quản lý hạn chế, báo cáo tài chính không đủ độ tin cậy…Thêm
nữa, ngân hàng lại quá “cầu toàn” trong việc xác định tài sản thế chấp và chặt
chẽ các thủ tục nhằm tránh rủi ro xảy ra. Vì vậy vấn đề về vốn luôn là vấn đề

11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
khó khăn, vấn đề thiếu vốn luôn tồn tại trong quá trình hoạt động của
DNNQD, làm vấn đề thiếu vốn trở thành đặc trưng của các DNNQD.
1.2.1.2.5. Lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp ngoài quốc doanh rất đa dạng.
DNNQD với số lượng đông đảo, là thành phần kinh tế năng động, ra
đời và phát triển đã tham gia hầu hết vào các lĩnh vực kinh doanh trong nền
kinh tế: Nông, lâm nghiệp, thuỷ sản, công nghiệp, xây dựng, thương nghiệp,
khách sạn, nhà hàng, vận tải, bưu chính, viễn thông, và các ngành dịch vụ
khác…Song một điều dễ nhận thấy là phần lớn các doanh nghiệp ngoài quốc
doanh hoạt động trong lĩnh vực thương mại dịch vụ, còn các lĩnh vực công
nghiệp, xây dựng, khai thác thì chiếm tỷ trọng rất nhỏ. Điều này hoàn toàn
phù hợp với đặc điểm quy mô nhỏ và thiếu vốn chỉ cho phép họ đầu tư vào
những ngành nghề có khả năng quay vòng vốn nhanh, cần ít vốn. Các lĩnh
vực như xây dựng, ngân hàng, khai thác… không những cần một lượng vốn
lớn mà còn đòi hỏi trình độ quản lý, kinh doanh, phân tích thị trường…chỉ
dành cho những doanh nghiệp lớn, có tiềm lực mạnh về tài chính như khu vực
doanh nghiệp nhà nước, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài và một phần nhỏ
cho khu vực ngoài quốc doanh.
1.2.1.2.6. Công nghệ sản xuất lạc hậu, trình độ quản lý kinh tế, tổ chức sản xuất
kinh doanh có nhiều hạn chế, sản phẩm thiếu sức cạnh tranh.
Trong suốt quá trình hoạt động của mình có những doanh nghiệp chỉ
mua sắm trang thiết bị, công cụ lao động một lần mà chưa chắc đó đã là công
nghệ tiên tiến. Điều này ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình sản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp xong với điều kiện kinh doanh nhỏ, vốn ít không cho
phép họ có khả năng thay đổi công nghệ, tiếp cận khoa học công nghệ mới.
Trong khi môi trường kinh doanh ngày càng khốc liệt đòi hỏi trình độ
người quản lý,phải có khả năng tổ chức kinh doanh nắm bắt nhu cầu, nhạy

12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
cảm với sự thay đổi của thị trường ; đòi hỏi người lao động phải có tay nghề,
có trình độc chuyên môn thì các doanh nghiệp nhỏ lại rất hạn chế về điều này.
Tất cả dẫn tới sản phẩm làm ra bị hạn chế về chất lượng, mẫu mã,
chủng loại, không có chỗ đứng trên thị trường mà nói chung là thiếu sức cạnh
tranh.
Vấn đề về vốn trở thành bức xúc nhất trong hoạt động và ảnh hưởng
trực tiếp tới sự phát triển của doanh nghiệp. Bởi vậy các tổ chức kinh tế trong
đó có các NHTM càng cần thiết phải mở rộng cho vay các DNNQD, giúp đỡ
các DNNQD mở rộng và phát triển.
1.2.1.3. Vai trò của doanh nghiệp ngoài quốc doanh trong nền kinh tế
thị trường.
Đóng vai trò là thành phần kinh tế năng động, ngày nay DNNQD là
không thể thiếu trong nền kinh tế. Sự phát triển của các doanh nghiệp ngoài
quốc doanh không chỉ là vấn đề phát triển của nền kinh tế mà nó còn giải
quyết hang loạt các vấn đề xã hội. Trước hết đó là vấn đề việc làm cho người
lao động, mỗi năm các doanh nghiệp ngoài quốc doanh phát triển, mở rộng
tuyển thêm lao động, các doanh nghiệp mới ra đời đã thu hút hàng trăm nghìn
lao động từ các khu vực khác, nhiều nhất là người lao động trong khu vực
nông nghiệp. Người lao động được cải thiện thu nhập, ổn định cuộc sống,
nâng cao trình độ dân trí, góp phần làm ổn định kinh tế xã hội. Thêm vào đó,
Ngân Sách Nhà Nước được bổ sung một khoản thu lớn từ thuế giá trị gia tăng
và thuế thu nhập của các doanh nghiệp(DNNQD đã đóng góp 40% GDP của
cả nước), Nhà Nước có thêm khoản thu, thêm điều kiện để đầu tư phát triển
cơ sở hạ tầng, phát triển các hoạt động xã hội công cộng (y tế, giáo dục, xoá
đói giảm nghèo )
Giải quyết các vấn đề xã hội đã là vai trò to lớn xong vai trò không thể
thiếu của các DNNQD còn thể hiện ở trong nền kinh tế thị trường. Với lợi thế

13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
nhỏ lẻ, số lượng đông đảo, các DNNQD đã khai thác triệt để mọi tiềm năng
của đất nước, khai thác mọi nguồn lực để phát triển kinh tế, thu hút vốn dân
cư, khai thác tài nguyên thiên nhiên phân tán ở các địa phương, vai trò đặc
biệt của DNNQD thể hiện ở các khía cạnh sau:
Thứ nhất, khu vực các DNNQD là một bộ phận cấu thành nên chỉnh
thể các loại hình doanh nghiệp trong nền kinh tế, góp phần xây dựng và hoàn
thiện lý luận xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ.
Thứ hai, DNNQD cùng với các doanh nghiệp thuộc khu vực khác tăng
trưởng và phát triển là yếu tố quyết định đến tăng trưởng cao và ổn định nền
kinh tế trong những năm qua. Bởi các doanh nghiệp là thành phần chủ đạo
trong nền kinh tế, các DNNQD thì chiếm tới 93,13% số lượng các doanh
nghiệp trong nền kinh tế. Lợi ích cao hơn mà tăng trưởng doanh nghiệp nói
chung và DNNQD đem lại là tạo ra khối lượng hàng hoá và dịch vụ lớn hơn,
phong phú hơn, chất lượng tốt hơn, thay thế được nhiều mặt hàng phải nhập
khẩu, góp phần quan trọng cải thiện và nâng cao mức tiêu dùng trong nước và
tăng xuất khẩu, đó cũng là yếu tố giữ cho nền kinh tế ổn định và phát triển
những năm qua.
Thứ ba, DNNQD phát triển tác động đến chuyển dịch cơ cấu trong nền
kinh tế quốc dân và trong nội bộ ngành. DNNQD phát triển đa dạng gồm
nhiều thành phần, điển hình là các loại hình doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ
phần, công ty trách nhiệm hữu hạn tuy còn nhỏ nhưng phát triển nhanh và
rộng khắp ở các ngành và các địa phương trong cả nước, loại hình kinh tế tập
thể đang được khôi phục và có bước phát triển mới. DNNQD và các doanh
nghiệp khác phát triển nhanh trong tất cả các ngành và ở khắp các địa phương
đã tạo ra cơ hội phân công lại lao động giữa các khu vực nông lâm nghiệp,
thủy sản và sản xuất kinh doanh nhỏ của hộ gia đình là khu vực lao động có
năng suất thấp, thu nhập không cao, chiếm số đông, thiếu việc làm sang khu

14

Một số biện pháp thúc đẩy hd tiêu thụ sp ở công ty xí nghiệp trung ương2.doc.DOC

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
chức tốt hoạt động tiêu thụ sản phẩm, tức là chủ động tạo ra nhu cầu, kích thích
tiêu dùng và tiêu dùng sẽ tác động trở lại quá trình tái sản xuất tạo ra ngày càng
nhiều sản phẩm hơn.
Hoạt động tiêu thụ đợc thực hiện, sản phẩm của doanh nghiệp bán đợc,
chứng tỏ nó đợc ngời tiêu dùng, thị trờng chấp nhận, doanh nghiệp tạo đợc chữ tín
trên thị trờng. Tiêu thụ là khâu có quan hệ mật thiết với khách hàng, vì vậy nó ảnh
hởng trực tiếp đến niềm tin và khả năng tái tạo nhu cầu của ngời tiêu dùng đối với
các sản phẩm của doanh nghiệp. Đó cũng là vũ khí cạnh tranh quan trọng của
doanh nghiệp đối với các đối thủ cạnh tranh. Khối lợng sản phẩm đợc tiêu thụ thể
hiện uy tín của doanh nghiệp, chất lợng của sản phẩm, sự thích ứng với nhu cầu
của ngời tiêu dùng và sự hoàn thiện của các hoạt động dịch vụ. Nói cách khác hoạt
động tiêu thụ phản ánh đầy đủ mặt mạnh và mặt yếu của doanh nghiệp.
Hoạt động tiêu thụ gắn ngời sản xuất với ngời tiêu dùng, nó giúp nhà sản
xuất nắm bắt đợc nhu cầu của thị trờng, am hiểu hơn về thị hiếu của khách hàng,
từ đó có kế hoạch tổ chức sản xuất những sản phẩm phù hợp với nhu cầu và thị
hiếu của khách hàng.
2.2. Về phơng diện xã hội
Tiêu thụ sản phẩm có vai trò quan trọng trong việc cân đối giữa cung và cầu
bởi vì nền kinh tế là một thể thống nhất với những cân bằng tơng quan tỷ lệ nhất
định. Sản phẩm sản xuất ra đợc tiêu thụ có nghĩa là sản xuất đang diễn ra một cách
bình thờng và trôi chảy, tránh đợc sự mất cân đối, giữ đợc sự bình ổn trong xã hội,
góp phần ổn định và phát triển toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Sản phẩm của doanh nghiệp đợc tiêu thụ có nghĩa là xã hội đã thừa nhận kết
quả lao động của doanh nghiệp. Sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp đi liền
với việc giải quyết công ăn việc làm, tạo thu nhập cho ngời lao động đồng thời
đóng góp vào ngân sách nhà nớc và thực hiện các nghĩa vụ xã hội.
3. Kinh tế thị trờng và những yêu cầu đặt ra đối với các doanh nghiệp
sản xuất dợc phẩm trong hoạt động tiêu thụ sản phẩm
3.1. Đặc trng của kinh tế thị trờng
Trang 5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Nền kinh tế đợc coi là một hệ thống các quan hệ kinh tế và khi các quan hệ
kinh tế giữa các cá nhân, các doanh nghiệp đều biểu hiện qua mua bán hàng hoá,
dịch vụ trên thị trờng thì nền kinh tế đó đợc gọi là nền kinh tế thị trờng. Vì vậy có
thể nói kinh tế thị trờng là cách tổ chức nền kinh tế xã hội mà trong đó tất cả các
khâu của quá trình tái sản xuất từ sản xuất, phân phối, trao đổi đến tiêu dùng đều
gắn chặt với thị trờng.
Kinh tế thị trờng mang những đặc trng sau:
Một là: Tính tự chủ của các chủ thể kinh tế rất cao. Các chủ thể kinh tế tự bù
đắp những chi phí và tự chịu trách nhiệm đối với kết quả sản xuất và kinh doanh
của mình. Các chủ thể kinh tế đợc tự do liên doanh, liên kết, tự do tổ chức quá
trình sản xuất theo luật định. Đây là đặc trng rất quan trọng của kinh tế thị trờng.
Hai là: Trên thị trờng hàng hoá rất phong phú, đa dạng. Ngời ta tự do mua,
bán hàng hóa. Trong đó ngời mua chọn ngời bán. ngời bán tìm ngời mua. Họ gặp
nhau ở giá cả thị trờng.
Ba là: Giá cả đợc hình thành ngay trên thị trờng. Giá cả thị trờng vừa là sự
biểu hiện bằng tiền của giá trị thị trờng, vừa chịu sự tác động của quan hệ cạnh
tranh và quan hệ cung cầu hàng hoá và dịch vụ. Trên cơ sở giá trị thị trờng, giá cả
là kết quả của sự thơng lợng và thoả thuận giữa ngời mua và ngời bán. Đặc trng
này phản ánh yêu cầu của quy luật lu thông hàng hoá. Trong quá trình trao đổi
mua bán hàng hóa, ngời bán luôn luôn muốn bán với giá cao, ngời mua lại luôn
muốn mua với giá thấp. Đối với ngời bán, giá cả phải đáp ứng nhu cầu bù đắp đợc
chi phí và có doanh lợi. Chi phí sản xuất là giới hạn dới, là phần cứng của giá cả,
còn doanh lợi càng nhiều càng tốt. Đối với ngời mua, giá cả phải phù hợp lợi ích
giới hạn của họ. Giá cả thị trờng dung hoà đợc cả lợi ích của ngời mua lẫn lợi ích
của ngời bán. Tất nhiên trong cuộc giằng co giữa ngời mua và ngời bán để hình
thành giá cả thị trờng, lợi thế sẽ nghiêng về phía ngời bán nếu nh cung ít, cầu
nhiều và ngợc lại lợi thế sẽ nghiêng về phía ngời mua nếu nh cung nhiều, cầu ít.
Bốn là: Cạnh tranh là một tất yếu của kinh tế thị trờng. Nó tồn tại trên cơ sở
những đơn vị sản xuất hàng hoá độc lập và khác nhau về lợi ích kinh tế. Theo yêu
cầu của quy luật giá trị, tất cả các đơn vị sản xuất hàng hoá đều phải sản xuất và
kinh doanh trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết. Trong điều kiện đó, muốn
Trang 6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
có nhiều lợi nhuận các đơn vị sản xuất và kinh doanh phải đua nhau cải tiến kĩ
thuật, áp dụng kĩ thuật mới vào sản xuất để nâng cao năng suất lao động cá biệt,
giảm hao phí lao động cá biệt nhằm thu lợi nhuận siêu ngạch.
Trong nền kinh tế thị trờng, cạnh tranh diễn ra một cách phổ biến trong cả
lĩnh vực sản xuất và trong cả lĩnh vực lu thông. Cạnh trạnh trong lĩnh vực sản xuất
bao gồm: cạnh tranh nội bộ ngành và cạnh tranh giữa các ngành với nhau. Cạnh
tranh trong lĩnh vực lu thông bao gồm: cạnh tranh giữa những ngời tham gia trao
đổi hàng hóa và dịch vụ trên thị trờng (ngời bán với những ngời bán, ngời mua với
những ngời mua). Hình thức và những biện pháp của cạnh tranh có thể rất phong
phú nhng động lực và mục đích cuối cùng của cạnh tranh chính là lợi nhuận.
Năm là: Kinh tế thị trờng là hệ thống kinh tế mở. Nó rất đa dạng, phức tạp và
đợc điều hành bởi hệ thống tiền tệ và hệ thống luật pháp của nhà nớc.
3.2. Những yêu cầu đặt ra đối với các doanh nghiệp sản xuất
dợc phẩm trong hoạt động tiêu thụ sản phẩm
Mục tiêu của việc cung ứng (bán) thuốc là: Đảm bảo cung ứng thuốc đủ số l-
ợng, chất lợng, chủng loại, giá cả hợp lý cho nhu cầu toàn dân. Đảm bảo cung ứng
thuốc công bằng, hợp lý, an toàn, tiết kiệm và hiệu quả cho các đối tợng nhằm
phục vụ tốt hơn nữa cho sự nghiệp bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ nhân dân.
Xuất phát từ mục tiêu trên, đặt ra những yêu cầu cho các doanh nghiệp dợc
phẩm trong hoạt động tiêu thụ sản phẩm, đó là:
- Mạng lới kênh phân phối thuốc cần đợc tổ chức, sắp xếp lại cho phù hợp.
- Cần nghiên cứu xây dựng đa ra hệ thống giá thuốc hợp lý.
- Không ngừng nâng cao chất lợng thuốc: Thuốc lu thông trên thị trờng
phải đảm bảo tuyệt đối an toàn, có hiệu quả đến tay ngời tiêu dùng. Muốn vậy cần
phải đào tạo bồi dỡng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn nghiệp vụ về sản
xuất và phân phối thuốc. Phấn đấu đạt tiêu chuẩn thực hành tốt sản xuất thuốc
GMP (Good Manufacture Practise) và đạt tiêu chuẩn thực hành tốt phân phối
thuốc GDP (Good Distribution Practise).
Trang 7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Xây dựng hệ thống kho tàng đạt tiêu chuẩn thực hành tốt tồn trữ thuốc
GSP (Good Stories Practise).
- Từng bớc xây dựng mã số sản phẩm cho các loại thuốc đang lu hành tại
thị trờng. Phải có bộ phận theo dõi, khuyến cáo số lợng, chủng loại thuốc cần cho
nhu cầu phòng chữa bệnh.
- Xây dựng mức tồn kho an toàn với các loại thuốc tối cần (Vitel). Quản lý
các loại thuốc có hạn dùng, dễ h hỏng do ảnh hởng của thời tiết, khí hậu và yếu tố
khác.
- Xây dựng hệ thống vận chuyển chuyên dùng: Cần phải có phơng tiện vận
chuyển lạnh để tiếp nhận vận chuyển các loại thuốc cần chống nóng. Có đội xe
chuyên dùng với thiết kế phù hợp, có hòm kiện tháo lắp dễ dàng để vận chuyển từ
kho tới các cơ sở tiêu thụ thuốc.
- Xây dựng hệ thống quản lý điều hành bằng vi tính theo các kênh phân
phối nhằm theo dõi và điều phối các loại thuốc theo nhu cầu của các cơ sở tiêu thụ
từ kho trung tâm: nhập kho, bảo quản, vận chuyển, sử dụng cả về số lợng và chất l-
ợng, chủng loại
- Cạnh tranh là môi trờng của kinh tế thị trờng. Thách thức này càng tăng
lên khi thời hạn thực hiện AFTA đang đến gần. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp
dợc phẩm phải không ngừng cải tiến kĩ thuật, nghiên cứu, ứng dụng khoa học công
nghệ mới vào trong sản xuất để nâng cao năng suất lao động, hạ giá thành sản
phẩm và đặc biệt là để nâng cao chất lợng thuốc. Có thể nói: Chất lợng thuốc sản
xuất trong nớc cha cao, cha đủ sức cạnh tranh trên thị trờng Việt Nam (Hiện nay
thuốc sản xuất trong nớc mới chỉ đáp ứng đợc khoảng 30% nhu cầu trong nớc) và
khó thâm nhập vào thị trờng nớc khác. Thuốc Việt Nam muốn chiếm đợc thị phần
ngày càng lớn ngay trên thị trờng nội địa, vơn tới thị trờng các nớc khác, trớc mắt
là thị trờng ASEAN, thì không còn con đờng nào khác là phải nâng cao chất lợng.
Trang 8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
II. Nội dung cơ bản của hoạt động tiêu thụ sản phẩm nói
chung và hoạt động tiêu thụ sản phẩm của các
doanh nghiệp sản xuất dợc phẩm nói riêng
Nh chúng ta đã biết, trong nền kinh tế thị trờng các doanh nghiệp phải tự
mình quyết định 3 vấn đề cơ bản của sản xuất kinh doanh. Việc tiêu thụ sản phẩm
không chỉ đơn thuần là bán những cái đã sản xuất ra, mà nó còn phải đợc hiểu
theo nghĩa rộng là tổng thể các biện pháp về mặt tổ chức, kinh tế, kế hoạch nhằm
thực hiện việc nghiên cứu và nắm bắt nhu cầu thị trờng, tổ chức sản xuất và bán
theo nhu cầu của khách hàng nhằm mục đích thu đợc lợi nhuận cao nhất.
1. Nghiên cứu thị trờng dợc phẩm
Nghiên cứu thị trờng là khâu đầu tiên của quá trình kinh doanh, đó là việc
tìm kiếm và khai thác cơ hội kinh doanh xuất hiện trên thị trờng.
Mục đích của nghiên cứu thị trờng là nghiên cứu, xác định khả năng bán một
loại mặt hàng hoặc một nhóm mặt hàng nào đó trên địa bàn xác định để trên cơ sở
đó doanh nghiệp tổ chức các hoạt động của mình nhằm đáp ứng những gì mà thị
trờng đòi hỏi. Nếu thị trờng đợc xác định quá hẹp có thể làm cho doanh nghiệp bỏ
lỡ thời cơ kinh doanh, còn nếu thị trờng đợc xác định quá rộng thì sẽ làm cho các
nỗ lực và tiềm năng của doanh nghiệp bị lãng phí. Thị trờng thích hợp của một
doanh nghiệp là thị trờng phù hợp với mục đích và khả năng của doanh nghiệp. Vì
vậy nghiên cứu, xác định đợc thị trờng có ý nghĩa rất quan trọng đối với tiêu thụ
sản phẩm.
Nghiên cứu thị trờng có thể nghiên cứu khái quát thị trờng hoặc nghiên cứu
chi tiết thị trờng:
1.1. Nghiên cứu khái quát thị trờng
Nghiên cứu khái quát thị trờng thực chất là nghiên cứu vĩ mô. Đó là nghiên
cứu tổng cầu hàng hoá, tổng cung hàng hoá, giá cả thị trờng của hàng hoá, chính
sách của Nhà nớc về loại hàng hoá đó
Đối với các doanh nghiệp sản xuất dợc phẩm thì nghiên cứu khái quát thị tr-
ờng nhằm trả lời các câu hỏi sau:
Trang 9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Nguồn thuốc cung ứng cho thị trờng Việt Nam bao gồm những nguồn
nào, chiếm tỷ trọng bao nhiêu, nguồn thuốc nào bảo đảm chủ yếu cho nhu cầu tiêu
dùng thuốc của nhân dân ?
- Tiền thuốc bình quân đầu ngời trong những năm gần đây là bao nhiêu, có
xu hớng tăng lên hay giảm đi ?
- Ngân sách Nhà nớc dành cho y tế là bao nhiêu, trong đó tiền thuốc chiếm
bao nhiêu ?
- Ngân quỹ dành cho chi tiêu về thuốc của ngời dân ở các khu vực thị trờng
có gì khác nhau ?
1.2. Nghiên cứu chi tiết thị trờng
Nghiên cứu chi tiết thị trờng thực chất là nghiên cứu đối tợng mua, bán loại
hàng hoá mà doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, cơ cấu thị trờng hàng hóa.
Nghiên cứu chi tiết thị trờng phải trả lời đợc các câu hỏi: Ai mua hàng ? Mua bao
nhiêu ? Cơ cấu của loại hàng ? Đối thủ cạnh tranh ?
Đối với các doanh nghiệp sản xuất dợc phẩm nghiên cứu chi tiết thị trờng
nhằm làm rõ một số vấn đề sau:
- Đối tợng khách hàng mua thuốc là ai? Họ có mua thờng xuyên không?
Khối lợng thuốc của mỗi lần mua là bao nhiêu? Cơ cấu và chủng loại thuốc khách
hàng thờng mua?
- Nhu cầu và yêu cầu của khách hàng về các loại thuốc mà doanh nghiệp
đang sản xuất. Thuốc là một loại hàng hoá đặc biệt ảnh hởng trực tiếp đến sức
khoẻ và thậm chí cả tính mạng của con ngời. Do đó ngời ta thờng mua thuốc theo
sự chỉ dẫn của các bác sĩ, dợc sĩ, các trình dợc viên; theo tâm lý , thói quen tiêu
dùng một loại thuốc nào đó mà trớc kia họ đã quen dùng; theo thu nhập của chính
đối tợng khách hàng
- Hiện nay trên thị trờng đang cần loại thuốc gì, với số lợng bao nhiêu? Khả
năng đáp ứng của doanh nghiệp? Các đối thủ cạnh tranh hiện có và tiềm tàng?
Trang 10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Khi nghiên cứu chi tiết thị trờng, doanh nghiệp phải xác định đợc tỷ trọng
thị trờng doanh nghiệp đạt đợc (thị phần của doanh nghiệp) và thị phần của các
doanh nghiệp sản xuất dợc phẩm khác (đối thủ cạnh tranh của doanh nghiệp); so
sánh về chất lợng thuốc, giá cả thuốc, mẫu mã, bao bì và các dịch vụ phục vụ
khách hàng của doanh nghiệp so với các đối thủ cạnh tranh để đổi mới thu hút
khách hàng mua hàng của doanh nghiệp mình.
2. Xây dựng kế hoạch tiêu thụ dợc phẩm
Kế hoạch tiêu thụ là một bộ phận rất quan trọng trong hoạt động tiêu thụ của
doanh nghiệp, nó giúp doanh nghiệp chủ động trong hoạt động tiêu thụ. Kế hoạch
tiêu thụ bao gồm các kế hoạch về chính sách sản phẩm, chính sách giá , chính
sách phân phối và các hoạt động xúc tiến, yểm trợ cho công tác tiêu thụ.
2.1. Xây dựng chính sách các loại dợc phẩm
2.1.1. Chủng loại sản phẩm
Trong cơ chế thị trờng hầu hết các doanh nghiệp đều áp dụng chiến lợc kinh
doanh chuyên môn hoá kết hợp với đa dạng hóa, vì thế việc lựa chọn chủng loại
hàng hoá để sản xuất kinh doanh là hết sức quan trọng.
Chủng loại hàng hoá là một nhóm hàng hoá có liên quan chặt chẽ với nhau
do giống nhau về chức năng hay do bán chung cho cùng một nhóm khách hàng,
hay thông qua cùng những kiểu tổ chức thơng mại, hay trong khuôn khổ cùng một
dãy giá.
Các doanh nghiệp thiên về mục tiêu cung cấp một chủng loại đầy đủ hay
phấn đấu để chiếm lĩnh phần lớn thị trờng hoặc mở rộng thị trờng thờng có chủng
loại hàng hoá rộng. Trong trờng hợp này họ thờng sản xuất cả những hàng hoá ít
sinh lời. Ngợc lại có những doanh nghiệp quan tâm trớc hết đến sức sinh lời cao
của hàng hoá.
Các xí nghiệp sản xuất dợc phẩm thờng tập trung vào các nhóm chủng loại
thuốc sau:
- Thuốc ống
Trang 11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Thuốc viên
- Thuốc cốm
- Thuốc nớc
- Cao xoa
- Dầu xoa
- Hoá chất
- Hoàn tán
- Dịch truyền
- Thuốc mỡ
Trong mỗi nhóm chủng loại thuốc phân thành nhiều chủng loại thuốc cụ thể,
trong mỗi chủng loại thuốc lại chia thành các qui cách, các kiểu đóng gói khác
nhau. Điều này có thể thấy rõ qua cơ cấu của nhóm chủng loại thuốc viên và thuốc
ống sau:
Trang 12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Bảng 1: Cơ cấu chủng loại thuốc viên và thuốc ống
Mặt hàng Qui cách Mặt hàng Qui cách
Thuốc viên Thuốc ống
Amoxycilin Gentamicin 80mg/2ml 50 ố/hộp
- Amoxycilin 250 mg 10 caps/vỉ
- Amoxycilin 500 mg 10 caps/vỉ
Ampicilin Otilin 0,01% /15 ml 1 lọ/hộp
- Ampicilin 250 mg 10 caps/vỉ
- Ampicilin 250 mg 200 viên/chai
- Ampicilin 500 mg 10 caps/vỉ
Vitamin B1 Vitamin B1
- Vitamin B110mg 150 viên/lọ - Vitamin B1 100mg/1ml ON 100 ố/hộp
- Vitamin B110mg 2000 viên/chai - Vitamin B1 25mg/1ml OB 100 ố/hộp
Vitamin B6 Vitamin B6
- Vitamin B6 25 mg 20 viên/vỉ - Vitamin B6 25mg/1ml ON 100 ố/hộp
- Vitamin B6 25 mg 1000viên/chai - Vitamin B1 25mg/1ml OB 100 ố/hộp
Vitamin C Vitamin B12
- Vitamin C 100 mg 1000 viên/chai - Vitamin B12 1000mcg/1ml 100 ố/hộp
- Vitamin C 100 mg 100 viên/lọ - Vitamin B12 500mcg/1ml 100 ố/hộp
- Vitamin C 100 mg 30 viên/vỉ
Paracetamol 40 mg 1000 viên/chai Spartein 50 mg/1ml 100 ố/hộp
Clorocid 250 mg 400 viên/chai Ouabain 0,25mg/1ml ON 100 ố/hộp
Rimifon 50 mg 1500 viên/chai Penicillin G 1.000.000 UI 1lọ/hộp
Trang 13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Hớng đi của các xí nghiệp dợc phẩm là luôn mở rộng hợp lý danh mục sản
phẩm, thờng xuyên theo dõi chu kỳ sống của sản phẩm để kịp thời cải tiến sản
phẩm truyền thống về chất lợng, mẫu mã, hoặc cách thức phục vụ để đáp ứng đ-
ợc nhu cầu và đòi hỏi của khách hàng.
Mô hình bệnh tật ở Việt Nam giống nh các nớc đang phát triển khác, chủ yếu
tiêu dùng các thuốc chống nhiễm khuẩn, thuốc giảm đau, hạ nhiệt, vitamin nhng
đồng thời ở Việt Nam cũng đã xuất hiện mô hình bệnh tật của các nớc phát triển,
vì vậy các thuốc tim mạch, tâm thần, thuốc chống suy giảm miễn dịch chữa
HIV/AIDS sẽ ngày càng chiếm tỷ trọng cao. Do đó phát triển và mở rộng các
chủng loại thuốc này là một hớng đi cần thiết.
2.1.2. Chất lợng sản phẩm và vấn đề phát triển sản phẩm mới
Thuốc là hàng hóa đặc biệt, dùng để đáp ứng nhu cầu phòng và chữa bệnh
của nhân dân. Do đó chất lợng thuốc có ảnh hởng trực tiếp đến sức khoẻ và tính
mạng của con ngời.
Trên thị trờng, chất lợng thuốc là yếu tố quan trọng để mỗi xí nghiệp dợc
phẩm cạnh tranh với sản phẩm cùng loại của các xí nghiệp khác, uy tín của sản
phẩm quyết định uy tín của xí nghiệp. Chất lợng sản phẩm có ý nghĩa sống còn
đối với sự tồn tại và phát triển của xí nghiệp. Nhận thức đợc vấn đề đó các doanh
nghiệp sản xuất thuốc của Việt Nam đã không ngừng cải tiến, nâng cao chất lợng
sản phẩm của doanh nghiệp mình. Nhờ đó mà chất lợng thuốc sản xuất trong nớc
ngày càng đợc nâng cao, mẫu mã bao bì đẹp. Thuốc kém chất lợng giảm, đặc biệt
là thuốc giả, những năm đầu của thập kỷ 90 tỷ lệ thuốc giả là 7,08%/năm nay chỉ
còn 0,06%/năm, giảm 118 lần-một kết quả rất đáng mừng.
Bảng 2: Tỷ lệ thuốc giả qua các năm
Năm 1990-1991 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001
Tỷ lệ (%) 7,08 1,67 0,60 0,47 0,59 0,39 0,18 0,12 0,06
Nguồn: Cục quản lý dợc Việt Nam
Trang 14

Qaun hệ biện chứng giữa sự phát triển của lực lượng sản xuất và sự đa dạng hóa các loại hình sở hữu ở VN

A. Lời mở đầu
Nền văn minh nhân loại suy cho cùng là do sự phát triển đúng hớng của lực
lợng sản xuất quyết định. Do đó việc nghiên cứu quy luật vận động và những hình
thức phát triển của lực lợng sản xuất là một vấn đề hết sức quan trọng .
Thời kỳ quá độ lên chủ nghiã xã hội ở Việt Nam là thời kỳ cải biến cách
mạng sâu sắc, toàn diện và triệt để về mọi mặt. Từ xã hội cũ sang xã hội mới XHCN.
Thời kỳ đó bắt đầu từ khi giai cấp vô sản lên nắm chính quyền. Cách mạng vô sản
thành công vang dội và kết thúc khi đã xây dựng xong cơ sở kinh tế chính trị t tởng
của xã hội mới. Đó là thới kỳ xây dựng từ lực lợng sản xuất mới dẫn đến quan hệ sản
xuất mới, quan hệ sản xuất mới hình thành lên các quan hệ sở hữu mới. Từ cơ sở hạ
tầng mới hình thành nên kiến trúc thợng tầng mới. Song trong một thời gian dài
chúng ta không nhận thức đúng đắn về chủ nghĩa xã hội về quy luật sản xuất phải
phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lợng sản xuất. Sự phát triển của
lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất tạo nên tính đa dạng hoá các loại hình sở hữu ở
Việt Nam từ đó tạo nên tính đa dạng của nền kinh tế nhiền thành phần. Thực tế cho
thấy một nền kinh tế nhiều thành phần phải bao gồm nhiều hình thức sở hữu chứ
không đơn thuần là hai hình thức sở hữu trong giai đoạn xa kia. Vì vậy nghiên cứu
Quan hệ biện chứng giữa sự phát triển của lực lợng sản xuất và sự đa dạng hoá
các loại hình sở hữu ở Việt Nam có vai trò quan trọng mang tính cấp thiết cao vì
thời đại ngày nay chính là sự phát triển của nền kinh tế thị trờng hàng hoá nhiều
thành phần. Nghiên cứu vấn đề này chúng ta còn thấy đợc ý nghĩa lý luận cũng nh
thực tiễn của nó hết sức sâu sắc .
Do thời gian và trình độ còn hạn chế nên không thể tránh khỏi những thiếu sót,
chính vì vậy em kính mong sự giúp đỡ và chỉ bảo tận tình của thầy giáo.
Em xin chân thành cảm ơn .
1
B. Nội dung
/Lý luận chung :
1/ Thế nào là lực lợng sản xuất ?
Lực lợng sản xuất là mối quan hệ của con ngời với tự nhiên hình thành
trong quá trình sản xuất . Trình độ của lực lợng sản xuất thể hiện ở trình độ khống
chế tự nhiên của con ngời. Đó là kết quả năng lực thực tiễn của con ngời tác động vào
tự nhiên để tạo ra của cải vật chất đảm bảo sự tồn tại và phát triển của loài ngời .
Trong cấu thành của lực lợng sản xuất, có thể có một vài ý kiến nào đó khác
nhau về một số yếu tố khác của lực lợng sản xuất , song suy cho cùng thì chúng đều
vật chất hoá thành hai phần chủ yếu là t liệu sản xuất và lực lợng con ngời . Trong đó
t liệu sản xuất đóng vai trò là khách thể , còn con ngời là chủ thể .
T liệu sản xuất đợc cấu thành từ hai bộ phận đó là đối tợng lao động và t
liệu lao động. Thông thờng trong quá trình sản xuất phơng tiện lao động còn đợc gọi
là cơ sở hạ tầng của nền kinh tế . Trong bất kỳ một nền sản xuất nào công cụ sản xuất
bao giờ cũng đóng vai trò là then chốt và là chỉ tiêu quan trọng nhất . Hiện nay công
cụ sản xuất của con ngời không ngừng đợc cải thiện và dẫn đến hoàn thiện, nhờ thành
tựu của khoa học kỹ thuật đã tạo ra công cụ lao động công nghiệp máy móc hiện đại
thay thế dần lao động của con ngời . Do đó công cụ lao động luôn là độc nhất , cách
mạng nhất của LLSX
Bất kỳ một thời đại lịch sử nào, công cụ sản xuất bao giờ cũng là sản phẩm
tổng hợp, đa dạng của toàn bộ những phức hợp kỹ thuật đợc hình thành và gắn liền
với quá trình sản xuất và phát triển của nền kinh tế. Nó là sự kết hợp của nhiều yếu tố
trong đó quan trọng nhất và trực tiếp nhất là trí tuệ con ngời đợc nhân lên trên cơ sở
kế thừa nền văn minh vật chất trớc đó.
Nớc ta là một nớc giàu tài nguyên thiên nhiên, có nhiều nơi mà con ngời cha
từng đặt chân đến nhng nhờ vào tiến bộ của KHKT và quá trình công nghệ tiên tiến,
2
con ngời có thể tạo ra đợc sản phẩm mới có ý nghĩa quyết định tới chất lợng cuộc
sống và giá trị của nền văn minh nhân loại. Chính việc tìm kiếm ra các đối tợng lao
động mới sẽ trở thành động lực cuốn hút mọi hoạt động cuả con ngời.
T liệu lao động dù có tinh sảo và hiện đại đến đâu nhng tách khỏi con ngời
thì nó cũng không phát huy tác dụng của chính bản thân . Chính vậy mà Lê Nin đã
viết : lực lợng sản xuất hàng đầu của toàn thể nhân loại là công nhân , là ngời lao
động . Ngời lao động với những khinh nghiệm , thói quen lao động , sử dụng t liệu
sản xuất để tạo ra của cải vật chất . T liệu sản xuất với t cách là khách thể của LLSX,
và nó chỉ phát huy tác dụng khi nó đợc kết hợp với lao động sống của con ngời . Đại
hội 7 của Đảng đã khẳng định : Sự nghiệp phát triển kinh tế đặt con ngời lên vị trí
hàng đầu, vị trí trung tâm thống nhất tăng trởng kinh tế với công bằng khoa học và
tiến bộ xã hội .
Ngời lao động với t cách là một bộ phận của LLSX xã hội phảI là ngời có thể
lực , có tri thức văn hoá , có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, có khinh nghiệm và
thói quen tốt, phẩm chất t cách lành mạnh, lơng tâm nghề nghiệp và trách nhiệm cao
trong công việc.Trớc đây do cha chú trọng đúng mức đến vị trí của ngời lao động,
chúng ta cha biết khai thác phát huy mọi sức mạnh của nhân tố con ngời. Đành rằng
năng lực và kinh nghiệm SX của con ngời còn phụ thuộc vào những TLSX hiện có
mà họ đang sử dụng. Nhng tích cực sáng tạo của họ đã thúc đẩy nền kinh tế phát
triển.
2/ Phạm trù sở hữu và cơ cấu sở hữu trong giai đoạn trớc đây (Trớc 1986)
a/ Sớ hữu là gì ? Quá trình phát triển của nó.
Theo quan điểm của Mác:sở hữu đợc biểu hiện trong những hình thái của
QHSX. Sở hữu là nội dung bên trong của chính thể mang tính thống nhất . Tính hiện
thực của sở hữu chỉ đợc nhận thức một cách gián tiếp thông qua các quan hệ giữa các
thành tố của QHSX chứ không thể nhận thức một cách trực tiếp vì sở hữu là tổng hoà
giữa các QHSX . Sở hữu bắt đầu từ sự chiếm hữu giới tự nhiên , mang tính chất cộng
đồng, hình thái đầu tiên của QHSX trong xã hội cộng sản nguyên thuỷ đến hình thái
3
kinh tế xã hội sơ tính cá nhân đối lập với cộng đồng và dẫn đến sự tách biệt về sở hữu
. Đó là tiến trình từ chế độ sở hữu thị tộc, bộ lạc trong xã hội cộng sản nguyên thuỷ
đến chế độ sở hữu cá nhân . Sở hữu đợc hình thành từ sự chiếm hữu đối tợng để tiến
hành sản xuất thoả mãn với nhu cầu của con ngời . Do đó sở hữu mang tính chất tất
nhiên, sự chiếm hữu mang lại quyền hạn cho chủ sở hữu . Sản xuất phát triển thì quan
hệ sở hữu ngày càng phát triển .
Nh vậy sở hữu là mối quan hệ con ngời với con ngời trong việc chiếm hữu
TLSX cùng với các điều kiện sản xuất . Do đó sở hữu là một mặt của QHSX . Sự hình
thành và phát triển của sở hữu là một quá trình lịch sử tự nhiên tuân theo quy luật sản
xuất, phù hợp với tính chất và trình độ của LLSX . Cùng với sự phát triển của nền sản
xuất XH thì nội dung và phạm vi của sở hữu ngày càng đợc mở rộng .
b/ Cơ cấu sở hữu trong giai đoạn trớc đây (trớc 1986):
Lịch sử loài ngời đã từng trải qua hai loại hình sở hữu cơ bản đối với TLSX
đó là sở hữu t nhân và sở hữu xã hội
Sở hữu xã hội là loại hình sở hữu mà trong đó những TLSX chủ yếu thuộc về
mọi thành viên trong xã hội . Trên cơ sở đó vị trí bình đẳng trong tổ chức lao động xã
hội và phân phối sản xuất . Mục đích sản xuất dới chế độ công hữu là để đảm bảo đời
sống và vật chất của ngời lao động đợc nâng cao. Sở hữu xã hội điển hình có hai hình
thức cơ bản : Sở hữu của thị tộc, bộ lạc trong xã hội cộng sản nguyên thuỷ trong ph-
ơng thức SX cộng sản nguyên thuỷ. Sở hữu tập thể ( sở hữu hợp tác xã )và sở hữu
toàn dân( sở hữu quốc doanh ) trong phơng thức SX cộng sản chủ nghĩa , mà giai
đoạn đầu của CNXH .
Trớc đây nớc ta với nền kinh tế kế hoạch hoá tập chung quan liêu, bao cấp,
nền kinh tế tự cung , tự cấp. Do đó nó chỉ tồn tại hai hình thức sở hữu chính tơng ứng
với thành phần kinh tế quốc doanh và tập thể . Trong nền kinh tế này con ngời không
đợc tự do buôn bán, trao đổi hàng hoá , do đó cha xuất hiện sở hữu t nhân mà chỉ tồn
tại hai hình thửc sở hữu đó là sở hữu tập thể , quôc doanh dới sự điều tiết giá cả của
nhà nớc .
4
/ Quan hệ biện chứng giữa sự phát triển của lực lợng sản xuất và đa dạng hoá
hình thức sở hữu ở Việt Nam:
1/ Một số vấn đề về phát triển lực lợng sản xuất ở nớc ta hiện nay :
Nền văn minh nhân loại suy cho cùng là do sự phát triển của LLSX một cách
đúng hớng . Xác định con đờng đi lên của CNXH không qua giai đoạn phát triển của
CNTB, trong đó có vấn đề phát triển LLSX nh thế nào là nhiệm vụ quan trọng mang
tính cấp bách ở nớc ta . Nó không những ảnh hởng đến việc định hớng sự phát triển
LLSX mà còn tác động trực tiếp đến tốc độ tăng trởng và hiệu quả kinh tế - xã hội n-
ớc nhà .
Bất kỳ sự vật hiện tợng nào cũng đều có quy luật vận động và phát triển của
nó . Đối với LLSX cũng vậy, nó cũng tuân thủ sự vận động và phất triển bằng biện
chứng giữa tuần tự và nhảy vọt. Tuần tự trong LLSX đợc hiểu là một quá trình biến
đổi dần dần về số lợng của nó . Nhảy vọt trong LLSX là một quá trùnh biến đổi sâu
sắc căn bản về chất lợng của nó, là quá trình biến đổi từ chất cũ sang chất mới.
Mặc dù giữa hình thức phát triển nhảy vọt và tuần tự có sự khác nhau cơ bản
song chúng có mối quan hệ biện chứng với nhau . Hình thức phát triển này làm tiền
đề cho hình thức phát triển kia nh là mối quan hệ nhân quả, chúng là các giai đoạn
phát triển của một quá trình thống nhất .
Giai đoạn phát triển tuần tự về mặt lợng tự nó không làm thay đổi chất lợng
của LLSX mà chỉ tạo nên sự thay đổi những thuộc tính về lợng, chỉ là bớc chuẩn bị
tiền đề để chuyển sang một giai đoạn phát triển mới, cao hơn, mạnh hơn về chất . Sự
phát triển có tính cách mạng của LLSX là bớc nhảy vọt căn bản tạo nên một chất l-
ợng hoàn tòan mới trong kết cấu cấu trúc cũng nh trong mối quan hệ giữa các yếu tố
cấu thành LLSX. Sự phát triển trong LLSX có đặc tính làm thay đổi căn bản những t
liệu lao động, quy trình công nghệ cơ sở khoa học của SX, yếu tố chủ quan trong
LLSX .
Hành trang của chúng ta để đi lên CNXH là quá thấp và lạc hậu, không tập
chung. Chỉ cần nhìn lại tình hình SX nông nghiệp: cho đến năm 80 nông nghiệp cha
5
vợt ra khỏi khuôn khổ của nền SX nhỏ, nó chỉ mới đang ở ngỡng cửa của SX hàng
hoá. Hiện nay nông nghiệp nớc ta chiếm 70% lực lợng lao động XH,sức kéo trâu bò
mới chỉ đảm bảo đợc 47% diện tích canh tác, sức kéo bằng máy đảm bảo 37%, còn
lại 16% diện tích cha có sức kéo phải dùng sức ngời để thay thế .
Về trình độ văn hoá và trình độ kỹ thuật của ngời lao động ở nớc ta vẫn đang
còn thấp, năng lực quản lý còn kém, tỷ lệ cán bộ ở trình độ đại học đạt 3,7%. Có rất
nhiều nguyên nhân dẫn đến sự lạc hậu đó trong LLSX của nớc ta hiện nay: Một đất
nớc vừa thoát ra khỏi chế độ phong kiến nửa thuộc địa, lại bị kìm hãm bởi 30 năm
chiến tranh .
Trong một thời gian dài dờng nh chúng ta đã nhầm tởng rằng cứ có QHSX
XHCN là có CNXH mà nh quên đi rằng QHSX phaỉ dựa trên cơ sở LLSX hiện có
chúng ta đã nóng vội, duy ý chí trong việc xác điịnh bớc đi, cũng nh việc chọn lựa
các hình thức tổ chức kinh tế. Chúng ta gần nh đồng nhất QHSX với quan hệ sở hữu
TLSX, đã tuyệt đối hoá thành phần kinh tế quốc doanh .
Trong LLSX chúng ta chỉ chú ý đến TLSX, gia tăng TLSX một cách thuần
tuý mà thiếu sự cân xứng cần thiết ở yếu tố con ngời cả về trình độ lẫn thái độ lao
động của con ngời. Bản thân con ngời là yếu tố chủ thể quan trọng nhất trong SX,
xong đặt trong cơ chế quản lý tập chung quan liêu bao cấp nên con ngời đã trở thành
thực thể thụ động, năng lực sáng tạo bị ức chế và mất đi một cách tự nhiên. Tất cả
những sai lầm đó đã tạo nên sự ngã gục trong tiến trình phát triển của LLSX.Trong
hoàn cảnh hiện nay LLSX truyền thống còn là nguồn bổ xung quan trọng đối với giai
đoạn chuyển tiếp của LLSX. Đi lên sản xuất XHCN đòi hỏi tất yếu phải thực hiện:
hiện đại hoá LLSX, kết hợp các yếu tố truyền thống và hiện đại để tạo nên một sự
phát triển ổn định, bình thờng của LLSX .
Trong thời đại ngày nay không thể đẩy nhanh hay rút ngắn thời hạn phát triển
tự nhiên của LLSX, thực hiện những bớc nhảy vọt về chất, nếu không có sự kết hợp
trong nớc với nớc ngoài. Những tiến bộ to lớn của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật
6
ngày nay trên thế giới, cũng nh tính quốc tế hoá ngày càng tăng của LLSX đã tác
động mạnh mẽ đến nhiều quốc gia .Từ đó chúng ta có thể tạo nên sự kết hợp những
tiến bộ về LLSX vốn có trong nớc để đẩy nhanh và rút ngắn thời hạn của lịch sử tự
nhiên, vơn lên kịp trình độ của thế giới và trên cơ sở đó chúng ta có thể xây dựng một
nền sản xuất hiên đại, mở cửa hợp tác kinh tế với các nớc bạn. Nó giúp cho việc xoá
bỏ tình trạng biệt lập, khép kín và trì trệ về nền kinh tế và văn hoá nớc nhà .
Con ngời có thể tác động đến quá trình phát triển của LLSX, sự tác động này
đợc thể hiện ở chỗ con ngời có thể đẩy nhanh hay kìm hãm sự phát triển của LLSX
thông qua những hoạt động phù hợp hay không phù hợp với những quy luật vận động
của LLSX với quy luật phù hợp của QHSX. Mặc dù TLSX, tiền vốn khoa học và kỹ
thuật đều là những yếu tố cần thiết để thực hiện sản xuất, xong tất cả phải thông qua
hoạt động của con ngời mới đem lại những hiệu quả kinh tế, những giá trị mới.
Những yếu tố trên sẽ tồn tại dới dạng tiềm năng và nó sẽ trở thành vô hiệu hoá khi nó
không đợc đặt trong mối quan hệ giữa t liệu lao động và ngời lao động, đối tợng lao
động .
2/Sự đa dạng hoá các hình thức sở hữu ở Việt Nam:
a/ Tất yếu khách quan của sự đa dạng hoá các hình thức sở hữu ở nớc ta
trong giai đoạn hiện nay :
Các loại hình sở hữu quy định các thành phần kinh tế tơng ứng. Thực tiễn đã
cho thấy một nền kinh tế nhiều thành phần đơng nhiên phải bao gồm nhiều hình thức
sở hữu chứ không đơn thuần nh là hai hình thức trớc đây.
Mác và Lênin trong quá trình phân tích sự vận động của các nền kinh tế đã
từng nói tồn tại trong lịch sử đã chỉ ra rằng rất hiếm khi nền kinh tế chỉ tồn tại một
thành phần kinh tế duy nhất. Thời kỳ quá độ lên CNXH là thời kỳ đấu tranh giữa hai
thế lực mới và cũ, cái cũ đã bị tiêu diệt nhng cha bị tiêu diệt hẳn, cái mới đang nảy
sinh nhng đang còn rất non yếu. Do đó trong nền kinh tế bao gồm những biện pháp
của thời kỳ CNTB cũng nh của trớc XHTB còn rơi rớt lại và còn của CNXH. Những
7
phần đó là những bộ phận kinh tế cùng tồn tại bên cạnh nhau trong thời kỳ quá độ
hay trong nền kinh tế thị trờng .
Việt Nam đang trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trờng, nhng trong
quá trình chuyển đổi đó còn gặp rất nhiều khó khăn nh: nạn thất nghiệp gia tăng tệ
nạn xã hội ngày càng nhiều. Trong nền kinh tế thị trờng nhiều nhà sản xuất kinh
doanh không hiểu quy luật cung cầu nên dễ dẫn đến khủng hoảng kinh tế, làm cho
sản xuất mất ổn định. Kinh tế thị trờng cũng đẩy nhanh sự phân biệt giàu nghèo, bất
bình đẳng trong xã hội. Bên cạnh đó thì tài nguyên thiên nhiên cũng bị khai thác một
cách bừa bãi, gây ô nhiễm môi trờng. Do đó sự tồn tại của nhiều nền kinh tế góp phần
giải quyết việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, thúc đẩy sự tăg trởng và phát triển nền
kinh tế .
b.Các hình thức sở hữu trong nền kinh tế thị trờng theo định hớng
XHCN ở nớc ta hiện nay:
Trong công cuộc xây dựng và phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành
phần, vận hành theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc theo chế độ XHCN ở
nớc ta hiện nay, vấn đề chế độ sở hữu và các hình thức sở hữu luôn thu hút đợc sự
quan tâm của nhiều nhà nghiên cú lý luận, song đây vẫn là vấn đề phức tạp và có rất
nhiều những ý kiến khác nhau .
Hơn 10 năm đổi mới đất nớc theo định hớng XHCN, nớc ta đã khẳng định
tính đúng đắn của đờng lối đổi mới, của chính sách đa dạng hoá các hình thức sở hữu
do Đảng ta khởi xớng và lãnh đạo toàn dân thực hiện. Thực tiễn cho thấy một nền
kinh tế nhiều thành phần đơng nhiên phải bao gồm nhiều hình thức sở hữu nh:
- Sở hữu toàn dân.
- Sở hữu Nhà nớc.
- Sở hữu tập thể.
- Sở hữu cá nhân.
- Sở hữu Kinh tế t bản t nhân.
8
Trong nền kinh tế nhiều thành phần mỗi hình thức nói trên có địa vị và vai trò
khác nhau. Địa vị của chúng phụ thuộc vào sự phát triển của LLSX, tiến trình của nền
kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hớng XHCN. Thừa nhận đa dạng hoá
các loại hình sở hữu không đồng nghĩa với sự chấp nhận chế độ ngời áp bức bóc lột
con ngời. Việc xây dựng nền kinh tế thị trờng không thể tách rời việc đa dạng hoá
các hình thức sở hữu về TLSX. Tuy mhiên kinh tế thị trờng mà chúng ta đang xây
dựng là nền kinh tế theo định hớng XHCN, chính vì vậy việc đa dạng hoá các hình
thức sở hữu mang nét độc đoá riêng. Sự hình thành và phát triển một cách đa dạng
các hình thức sở hữu cho phép giải phóng đợc các năng lực sản xuất, thúc đẩy sản
xuất phát triển, cải thiện đời sống nhân dân .
3/Sự phù hợp của QHSX với tính chất và trình độ của LLSX
a/ Tính chất và trình độ của lực lợng sản xuất :
Tính chất của lực lợng sản xuất là tính chất của TLLD và ngời lao động. Khi
công cụ sản xuất đợc sử dụng bởi từng cá nhân riêng biệt để sản xuất ra một sản
phẩm cho XH không cần đến lao động của nhiều ngời. Công cụ sản xuất đợc nhiều
ngời sử dụng để sản xuất ra các vật phẩm thì LLSX mang tính chất xã hội .
Trình độ phát triển củaTLLD mà đặc biệt là CCSX, là thớc đo trình độ chinh
phục tự nhiên của con ngời. Đồng thời nó cũng là trình độ sản xuất và tiêu chuẩn
đánh giá sự khác nhau giữa các thời đại, xã hội khác nhau. Chính công cụ sản xuất và
phơng tiện lao động kết hợp với lao động sáng tạo của con ngời là yếu tố quyết định
đến năng xuất lao động
b/ Lực lợng sản xuất quyết định sự hình thành và phát triển , biến đổi của các
hình thức sở hữu
Để nâng cao hiệu quả trong sản xuất và giảm bớt lao động nặng nhọc, con
ngời không ngừng cải tiến hoàn thiện và chế tạo ra các công cụ sản xuất mới. Đồng
thời sự tiến bộ của công cụ tri thức khoa học, trình độ chuyên môn kỹ thuật và mọi
kỹ năng của ngời lao động cũng ngày càng phát triển. Yếu tố năng động này của
LLSX đòi hỏi QHSX phải thích ứng với nó. LLSX quyết định sự hình thành, phát
9
triển của QHSX từ đó nó quy định sự phát triển và biến đổi của quan hệ sở hữu.
Sự lớn mạnh của LLSX đã dẫn đến mâu thuẫn gay gắt với chế độ sở hữu t nhân t bản
chủ nghĩa. Chúng ta biết rằng, các quan hệ sở hữu XHCN xuất hiện khi LLSX đã trở
nên mâu thuẫn với hình thức chiếm hữu t bản t nhân. Nhng nó vẫn cha hoàn toà xã
hội hoá trong phạm vi toàn xã hội. Chúng ta thấy rằng chỉ có thể phát triển nền sản
xuất hàng hoá dựa trên cơ sở đa dạng hoá các hình thức sở hữu, các thành phần kinh
tế mới tạo ra sự liên kết và tính đan xen giữa chúng thì mới có thể đa một nền sản
xuất lớn thúc đẩy cho LLSX phát triển. Trên cơ sở đó xác lập mối quan hệ sản xuất
mới và quan hệ sở hữu nói riêng .
c/ Sự tác động trở lại của sự da dạng hoá các hình thức sở hữu đối với lực lợng
sản xuất:
Mặc dù sự đa dạng hoá các hình thức sở hữu bị chi phối bởi LLSX với tính
cách là hình thức đa dạng hoá các hình thức sở hữu nói riêng hay QHSH nói chung
cũng có tác động trở lại đối với LLSX. Khi quan hệ sở hữu phát triển nó thúc đẩy
LLSX phát triển theo mối quan hệ sở hữu hay hình thức sở hữu đó phù hợp với tính
chất và trình độ của LLSX. Không những thế mà nó định hớng và tạo điều kiện cho
LLSX phát triển .
Nếu quan hệ sở hữu phát triển lạc hậu hơn so với LLSX thì tất yếu QHSH sẽ
là siềng xích kìm hãm sự phát triển của LLSX. Trong quan hệ sản xuất chiếm hữu nô
lệ ra đời bằng những hình thức lao động khổ sai, thích ứng với trình độ phát triển của
LLSX và chế độ chiếm hữu nô lệ đã đạt đợc những kỳ tích to lớn trong lịch sử văn
minh nhân loại .
Tóm lai : Quy luật về sự phù hợp của QHSX nói chung, QHSH nói riêng với
tính chất và trình độ phát triển của LLSX là quy luật chung của sự phát triển xã hội.
Dới tác động của quy luật này xã hội là sự phát triển kế tiếp nhau từ thấp đến cao của
phơng thức sản xuất, tuy nhiên sự phù hợp này phải là sự phù hợp biện chứng, sự phù
hợp không loại trừ mâu thuẫn .
10
LLSX nh chúng ta đã thấy luôn luôn nằm trong quan hệ biện chứng với quan
hệ sản xuất. LLSX đợc phát triển nhanh hay chậm về số lợng hay chất lợng cũng nh
tốc độ hiệu quả phù hợp của nó phụ thuộc vào rất nhiều vấn đề nh: QHSX có phù hợp
với nó hay không. Chẳng hạn khi LLSX cha phát triển đến một trình độ cao, nhu cầu
xã hội cha phải là một tất yếu thì việc đa dạng các quan hệ sở hữu thông qua sự tồn
tại của nhiều thành phần kinh tế khác nhau, sẽ mở ra những khả năng cho LLSX tiếp
tục phát triển. Ngợc lại, nếu giữa LLSX và QHSX có những mâu thuẫn thì không
những QHSX lỗi thời mà ngay cả QHSX đi quá với LLSX cũng sẽ cản trở, kìm hãm
sự phát triển của LLSX. Nhng QHSX luôn luôn đợc đổi mới hoàn thiện cho phù hợp
với LLSX thì khi đó quá trình biến đổi tích luỹ về lợng của LLSX sẽ nhanh hơn, mâu
thuẫn giữa chúng sẽ đợc giải quyết kịp thời. Do đó bớc nhảy vọt trong sự phát triển
của nó có thể diễn ra sớm hơn. Chính việc hoàn thiện QHSX quyết định những nhịp
độ tiến bộ kkoa học kỹ thuật vào sự tiến bộ của hệ thống LLSX.
4/ Quan hệ biện chứng giữa sự phát triển của LLSX với sự đa dạng hoá các
hình thức sở hữu
Trớc đây nói đến CNXH chúng ta thờng nói đến chế độ công hữu về t liệu
sản xuất giữa hai hình thức toàn dân và tập thể. ở nớc ta từ Đại hội thứ 6 của Đảng
đến nay đã hơn mời 10 năm thực hiện đờng lối đổi mới chuyển từ nền kinh tế tập
chung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo
cơ chế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc theo định hớng XHCN Thành tựu đạt đợc
trong 10 năm qua đã khẳng định tính đúng đắn của đờng lối đó đến nay .
Với quan điểm đó phải chăng đa dạng hoá các hình thức sở hữu chỉ khi LLSX
còn thấp kém, còn khi LLSX phát triển cao thì lại đi đến đơn nhất hoá. Thực tế lịchsử
cho thấy LLSX xã hội không ngừng phát triển, phân công lao động ngày càng sâu,
cùng với sự phát triển của LLSX thì hình thức về t liệu SX càng trở nên đa dạng. Khi
phân công lao động trong mỗi nớc cũng nh quốc tế cũng nh khu vực ngày càng sâu
khi LLSX xã hội hoá cao thì các hình thức SH về TLSX ngày càng trở nên đa dạng.
11
Trong các nớc t bản phát triển cũng nh trong các nớc khác đều xuất hiện rất nhiều
hình thức sở hữu về TLSX khác nhau. Rõ ràng xu hớng ngày càng đa dạng hoá các
hình thức sở hữu về TLSX gắn liền với sự phát triển của lực lợng sản xuất của phân
công lao động trong xã hội là một xu hớng tất yếu, là một quá trình lịch sử- tự nhiên
và là một quy luật phát triển của xã hội. Đó cũng chính là quá trình xã hội hóa sản
xuất cả về LLSX lẫn quan hệ sản xuất.
12
C. Kết luận
Gắn liền với quá trình hình thành phát triển của phân công lao động trong xã
hội và đa dạng hoá các hình thức sở hữu là quá trình hình thành và phát triển của nền
kinh tế hàng hoá nhiều thành phần. Chính sự phát triển của LLSX và sự phân công
lao động xã hội, sự đa dạng hoá các hình thức sở hữu đã nẩy sinh ra nền kinh tế thị tr-
ờng, nó là động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển của lực lợng sản xuất hay nói
một cách khác chính sự đa dạng hoá các hình thức cũng là một động lực mạnh mẽ
thúc đẩy quá trình phát triển của LLSX, góp phần nâng cao năng suất lao động, sản
xuất ngày càng phát triển mạnh mẽ.
Nh vậy, nghiên cứu quan hệ biện chứng giữa sự phát triển của lực lợng sản
xuất và đa dạng hoá các hình thức sở hữu ở Việt Nam là hết sức cần thiết và cấp bách
trong giai đoạn hiện nay.Vì qua nghiên cứu đề tài này chúng ta thấy đợc: Trong nền
kinh tế thị trờng, sự phát triển của lực lợng sản xuất và đa dạng hoá có rất nhiều tác
dụng mạnh mẽ, tích cực đến sự phát triển kinh tế của nớc nhà. Nó đã đa đất nớc ra
khỏi nghèo nàn lạc hậu, tiến lên chủ nghĩa xã hội nhất là sau 10 năm thực hiện công
cuộc đổi mới. Tuy nhiên thực trạng LLSX ở nớc ta vẫn còn trong tình trạng thấp kém
so với các nớc trên thế giới. Do đó vấn đề đặt ra cần phải giải quyết là nắm vững và
vận dụng quy luật quan hệ sản xuất với LLSX, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật và
quản lý nền kinh tế ngày một tốt hơn.
Trong quá trình phát triển các hình thức sở hữu, để đảm bảo định hớng
XHCN, cần giải quyết 2 vấn đề cơ bản sau:
-Thứ nhất: Phải đảm bảo kinh tế nhà nớc giữ đợc vai trò chủ đạo trong nền kinh
tế, nó phải giữ vị trí then chốt theo đúng quỹ đạo của CNXH.
-Thứ hai: Đặc biệt chú trọng phát triển thành phần kinh tế t bản nhà nớc dới mọi
hình thức. Đây là quá trình phát triển tất yếu của một chu kỳ sản xuất kinh doanh,
cho phép phát triển mạnh mẽ lực lợng sản xuất, tiếp cận với văn minh thế giới.
13
- ý nghĩa bản thân: đây là đề tài mang một ý nghĩa sâu sắc. Qua nghiên cứu đề
tài này giúp em có thêm nhận thức, hiểu biết một cách toàn diện về các thành phần
kinh tế xã hội,vấn đề phát triển lực lợng sản xuất hiện nay của đất nớc. Nó hết sức bổ
ích cho việc nghiên cứu và học tập của một sinh viên kinh tế đồng thời nó cũng giúp
cho chúng ta nhận thức đúng đắn về nền kinh tế nớc nhà.
14