xẽ bò lỗi, nhưng với cơ sở dữ liệu msdb thì khac. Msdb chính là SQL Agent lưu trữ
tất cả các tác vụ xảy ra trong SQL Server.
- Cơ sở dữ liệu Tempdb: Là một trong những cơ sở dữ liệu chính trong
SQL Server. Cơ sở dữ liệu này cho phép người dùng tạo những ứng dụng tham
khảo hay thực tập trước khi bạn bắt đầu với cơ sở dữ liệu thực. Ngoài ra chúng
còn giúp thực hiện những thao tác về cơ sở dữ liệu mỗi khi SQL Server khởi động.
- Cơ sở dữ liệu pubs: Chứa hầu hết nội dung về hướng dẫn, trợ giúp và
sách tham khảo về SQL Server.
- Cơ sở dữ liệu Northwind: Cũng giống như cơ sở dữ liệu pubs, đây là cơ
sở dữ liệu mẫu cho người dùng tham khảo, hoặc các lập trình viên Visual Basic
hay Access dùng để truy cập dữ liệu SQL Server. Cơ sở dữ liệu này được cài đặt
như một phần của SQL Server, nếu cần dùng cấu trúc của hai cơ sở dữ liệu này
bạn có thể sử dụng hai file kòch bản script mang tên inspub.sql, và insnwnd.sql.
- Tập tin chuyển tác log: Tập tin chứa đựng những hoạt động, hay cả
những chuyển tác của cơ sở dữ liệu theo thời gian. Thông thường khi cần tìm hiểu
sự cố xảy ra với cơ sở dữ liệu, người dùng chỉ cần tham khảo tập tin log xẽ biết
được nguyên nhân.
I.2.3. Giới thiệu về đối tượng của cơ sở dữ liệu
- Bảng-Table
Trong cơ sở dữ liệu, bản (table) là phần chính của chúng. Do bảng là đối
tượng lưu trữ dữ liệu thực, khi cần giao tiếp với cơ sở dữ liệu khác bảng là đối
tượng căn bản nhất trong bất kỳ loại cơ sở dữ liệu nào, chúng được coi như một
miền dữ liệu.
Mỗi bảng được đònh nghóa nhiều trường, mỗi trường (field còn gọi là column
name) ứng với mỗi loại kiểu dữ liệu. Dữ liệu nhập vào có thể chấp nhận hặc từ
chối tuỳ thuộc vào nguyên tắc ràng buộc dữ liệu hoặc loại dữ liệu tương thích do
hệ thống hay người dùng đònh nghóa.
Khi đònh nghóa bảng cơ sở dữ liệu bạn cần quan tâm đến các yếu tố sau:
+ Key: Trường đó có khoá hay không (primary Key)
+ ID: Trường có thuộc tính Indentity hay không
+ Column name: Tên của trường (cột)
+ Data type: Loại dữ liệu cho trường tương ứng.
+ Size: Kích thước trường dữ liệu
+ Allow null: Cho phép giá trò rỗng lưu trong trường hay không
+ Default: Giá trò mặc nhiên cho trường
+ Identity: Nếu bạn sử dụng một trường có giá trò tự động như autonumber
trong acces, trường nay Not Null và Identity: Yes(On)
+ Identity Seed: Nếu trường (cột) này là Identity, cần số bắt đầu là 1 hoặc
2, …
+ Identity Increament: Số nhảy cho mỗi lần tăng
- Chỉ mục – Indexs
Đối tượng chỉ mục (Indexs) chỉ tồn tại trong bảng hay khung nhìn (View).
Chỉ mục có ảnh hưởng đến tốc độ truy cập số liệu, nhất là khi cần tìm kiếm thông
tin trên bảng. Chỉ mục giúp tăng tốc cho việc tìm kiếm.
+ Clustered: Ứng với loại chỉ mục này một bảng chỉ có một chỉ mục, và số
liệu được sắp xếp theo trang
+ Non-Clustered: Ứng với loại chỉ mục này có một bảng có thể có nhiều
chỉ mục và số liệu được săp xếp theo trường dữ liệu mà bạn trỏ đến
- Bẫy lỗi-Triggers
Là đối tượng chỉ tồn tại trong bảng, cụ thể là một đoạn mã và tự đông thực
hiện khi một hành động nào đó xảy ra đối với dữ liệu trong bảng như Insert,
Update, Delete. Trigger có thể bẫy rất nhiều tình huống như copy dữ liệu, xoá dữ
liệu, cập nhật dữ liệu, kiểm tra dữ liệu theo một tiêu chuẩn nào đó.
- Ràng buộc- Constraints
Constraints là một đối tượng, nó là một phần nhỏ trong bảng, chúng ràng
buộc dữ liệu trong bảng hoặc các bảng khác phải tuân theo một quy tắc nào đó.
- Diagram-Lược đồ quan hệ
Khi xây dựng cơ sở dữ liệu cho ứng dung hay thương mại điện tử, thường
đều phải dựa trên trình phân tích thiết kế hệ thống. Sau những bước phân tích và
thiết kế, bạn sẽ thiết lập quan hệ dữ liệu giữa các thực thể ERD(Entity
relationship diagram)
- Khung nhìn-View
View là khung nhìn (hay bảng ảo) của bảng. Cũng giống như bảng nhưng
View không thể chứa dữ liệu, bản thân view có thể tạo thêm trường mới dựa vào
những phép toán biểu thức của SQL Server. View còn có thể kết nối nhiều bảng
lại với nhau theo quan hệ nhất đònh cùng với những tiêu chuẩn, nhằm tạo ra một
bảng dữ liệu với yêu cầu người dùng.
- Thủ tục nội-Stored Procedure
Stored Procedure còn gọi là Spocs, tiếp tục phát triển như một phần SQL
trên cơ sở dữ liệu. Stored Procedure cho phép khai báo biến, nhận tham số cũng
như thực thi các phát biểu có điều kiện. Stored Procdure có các ưu điểm lớn sau:
+ Kế thừa tất cả các phát biểu của SQL, và là một đối tượng xử lí số liệu
hiệu quả nhất khi dùng SQL Server.
+ Tiết kiệm thời gian thực thi trên dữ liệu.
+ Có thể goi Stored procedure theo cách gọi thủ tục hay hàm trong ngôn
ngữ lập trình truyền thốn, đồng thời sử dụng lại khi có yêu cầu.
- Sử dụng kiểu dữ liệu Cursor (Cursor typy)
Khi dùng cơ sở dữ liệu SQL Server, nếu có nhu cầu tính toán trên bảng số
liệu, chuyển tác thực hiện trên từng mẩu tin, ta nên nghó đến kiểu dữ liệu mang
tên Cursor.
I.2.3. Kiểu dữ liệu-Data type
Bất kỳ trường nào trong bảng (Table) của cơ sở dữ liệu đều phải co kiểu dữ
liệu. Một số kiểu dữ liệu SQL Server cho phép đònh nghóa chiều dài của kiểu trong
khi một số kiểu khác thì không
Cũng như những ngôn ngữ lập trình khác SQL Server cung cấp đầy đủ kiểu
dữ liệu cần thiết, như: kiểu số nguyên (Binary, Int, TinyInt, …), kiểu số thực
(Float), kiểu tiền tệ (Money, SmallMoaney,…) kiểu chuỗi (char, nChar, VarChar,
Text,…), và nhiều kiểu dư liệu khác.
Ngoài ra SQL Server còn cho phép chuyển đổi qua lại giữa các kiểu dữ
liệu, tuy nhiên điều này cũng có một số hạn chế đối với một số kiểu dữ liệu. Ví
dụ: kiểu binary không thể nhận chuyển đổi sự chuyển đổi từ dữ liệu kiểu float hay
real…
I.2.4. Các phát biểu cơ bản của T-SQL
- Cú pháp tổng quát của lệnh Select
SELECT <danh sách các cột>
FROM <danh sách bảng>
[WHERE <các điều kiện ràng buộc>]
[GROUP BY <tên cột hay biểu thức sử dụng cột trong SELECT>]
[HAVING <điều kiện bắt buộc dựa trên GROUP by>]
[ORDER BY <danh sách cột>]
Trong đó tất cả những phát biểu nằm trong cặp dấu [] thì có thể có hoặc có
thể không có.
Ví dụ:
+ Để lấy tất cả các bệnh nhân trong bảng tblBenhNhan ta dùng câu truy
vấn sau:
SELECT *
FROM tblBenhNhan
Trong câu lệnh này thiếu vắng tất cả các phát biểu sau FROM trên
+ Để chọn ra tất cả các bệnh nhân trong bảng tblBenhNhan với Tên bệnh
nhân là Nguyễn Văn A ta làm như sau.
SELECT *
FROM tblBenhNhan
WHERE tblBenhNhan.TenBenhNhan=’Ngyuên Van A’
Vậy câu lệnh SELECT dùng để chỉ ra trường (cột) dữ liệu cần lấy, FROM
để chỉ ra nơi chứa dữ liệu (hay bảng cần truy vấn), WHERE chỉ ra điều kiện lấy dữ
liệu.
ORDER BY dùng để hiển thò kết quả truy vấn theo tiêu chuẩn của người
dùng. Nếu thiếu tham số này thì việc sắp xếp xẽ theo thứ tự ALPHABET.
Ngoài những câu lệnh truy vấn trên trong SQL Server còn cung cấp một số
hàm cũng như những biểu thức tính toán …
- Để thêm dữ liệu vào bảng (Table) ta dùng câu lệnh truy vấn sau:
INSERT INTO <Tên Bảng> (danh sách cột)
VALUES (danh sách giá trò)
Ví dụ:
Để chèn dữ liệu vào bảng tblTinh ta có câu lệnh truy vấn sau:
INSERT INTO tblTinh (MaTinh, TenTinh)
VALUES(‘001’, ‘Khánh Hoa’ø)
- Để sửa dữ liệu trong một bảng đã có sẵn ta sử dụng câu lệnh truy vấn
UPDATE cú pháp như sau:
UPDATE FROM <Tên bảng>
SET <tên cột>=<giá trò>
WHERE <Điều kiện>
Ví dụ: ta muốn thay đổi tên tỉnh có mã số (‘001’) thành Đà Lạt ta làm như
sau:
UPDATE FROM tblTinh
SET tblTinh.TenTinh=’Đà Lạt’
WHERE tblTinh.MaTinh=’001’
- Để xoá dữ liệu trong một bảng ta dùng câu lẹnh truy vấn DELETE cú
pháp như sau:
DELETE FROM <Tên bảng>
WHERE <điều kiện>
Ví dụ: Để xóa tỉnh có tên tỉnh là Khánh Hoà ta làm như sau
DELETE FROM tblTinh
WHERE tblTinh.TenTinh=’Khánh Hoà’
Hoặc có mã tỉnh =001
DELETE FROM tblTinh
WHERE tblTinh.MaTinh=’001’
Ngoài ra trong SQL Server có những phát biểu cho phép kết nối nhiều bản
với nhau (JOIN, INNER JOIN, LEFT JOIN, RIGHT JOIN, FULL JOIN, CROSS
JOIN).
Ví dụ: để lấy đòa chỉ của bệnh nhân ta cần xác đònh xã, huyện, tỉnh. Vậy để
lấy về đòa chỉ của bệnh nhân có rất nhiều cách song cách nào là nhanh nhất dỡ
phải viết lệnh nhiều mà hiệu quả lại cao. Việc này được thực hiện nhờ tạo một
View kết nối table tblTinh, tblHuyen, tblXa câu truy vấn như sau:
CREATE VIEW dbo.vwDiaChi
AS
SELECT dbo.tblTINH.TenTinh,dbo.tblHUYEN.TenHuyen,
dbo.tblXA.TenXa, dbo.tblXA.Maxa
FROM dbo.tblHUYEN INNER JOIN
dbo.tblTINH ON dbo.tblHUYEN.MaTinh = dbo.tblTINH.MaTinh
INNER JOIN
dbo.tblXA ON dbo.tblHUYEN.MaHuyen = dbo.tblXA.MaHuyen
Khí đã có view đòa chỉ rồi ta chỉ cần gọi câu truy vấn sau là xẽ có thông tin
cần thiết về đòa chỉ bệnh nhân.
SELECT TenTinh,TenHuyen,TenXa
FROM vwDiaChi
WHERE MaXa= @MaXa @MaXa là một biến được đưa vào để chọn ra
xã cần tìm.
view trên ta kết nối ba table bằng lệnh INNER JOIN để lấy ra các trường
tên tinh, tên huyên, tên xã, và mã xã.
I.2.5. Khái niệm về đối tượng trong SQL và cách tạo các đối tượng trong SQL
Server.
1. Tạo cơ sở dữ liệu – CREATE DATABASE
Để tạo cơ sở dữ liệu trong SQL Server ta dùng cú pháp sau
CREATE DATABASE <Database_name>
[ON [PRIMARY] (
[Name=<’Logical file name’>,]
FileName=<’FileName’>
[,SIZE=<Size in Megabyte or KiloByte]
[,MAXSIZE=<Size in Megabyte or KiloByte]
FILEGROWTH=<NO ò Kylobyte|Percentage>]
)]
(LOG ON
(
Name=<’Logical file name’>]
FileName=<’File Name’>
[,SIZE=<Size in Megabyte or KiloByte]
[,MAXSIZE=<Size in Megabyte or KiloByte]
FILEGROWTH=<NO ò Kylobyte|Percentage>]
)]
[COLLATE <Collation>]
[For Load|For ttch]
Trong đó:
- ON: Đònh nghóa nơi chứa dữ liệu và không gian chứa tập tin log
- NAME: Đònh nghóa tên cơ sở dữ liệu
- FILENAME: Tên tập tin cơ sở dữ liệu trên đóa cứn, Lưu ý khi tạo cơ sở
dữ liệu ta đặt tập tin ở vò trí nào thì không thể di chuyển một cách thủ
công được.
- SIZE: Cho biết dụng lượng cơ sở dữ liệu khi tạo chúng. Thông thường là
1MB
- MAXSIZE: Dung lượng lớn nhất, khi dung lượng cơ sở dữ liệu tăng đến
mức Maxsize thì dừng lại.
- FILEGROWTH: Dung lượng khởi tạo cùng dung lượng tối đa trong quá
trình thêm dữ liệu vào cơ sở dữ liệu.
- LOG ON: Cho phép quản lí chuyển tác xảy ra trong quá trình sử dụng cơ
sở dữ liệu của SQL Server. Thông thường chúng chiếm khoảng 25%
dung lượng tập tin dữ liệu.
Việc tạo một cơ sở dữ liệu bằng mã lệnh không phải là khó, song SQL
Server cho phép tạo cơ sở dữ liệu băng giao diện đồ hoạ. Để tạo cơ sở dữ liệu ta
dùng trình SQL Server Enterprise Manager. màn hình tạo cơ sở dữ liệu bằng
Enterprise Manager như sau:
Sau khi chúng ta Click vào New Database thì màn hinh tạo cơ sở dữ liệu
hiện ra khi đó ta chỉ việc nhập đầy đủ các thông tin yêu cầu như: đường dẫn nơi để
tập tin cơ sở dữ liệu, dung lượng tập tin,…
2. Tạo bảng – CREATE TABLE
tạo bảng trong cơ sở dữ liệu cũng giống như tạo các đối tượng khác trong
SQL Server. Cú pháp đầy đủ để tạo bảng như sau:
CREATE TABLE [Dataabase_name.[owner].table_name
(<column name><data type>
[[DEFAULT<constant expression>]
[[IDENTITY (seed, increament) [NOT FỎ REPLICATION]]]]
[ROWGUIDCOL]
[NULL|NOT NULL]
[<column constraint>]
[Column_name as computed_columns_expression
………
)
ON{<filegroup>|DEFAULT]
- Tên cột – Column Name: Tên cột cũng giống như tên bảng và tên cơ sở
dữ liệu không có khoảng trăng, không bắt đầu bằng chữ số và các ký tự
đặc biệt…, tuy nhiên nên đặt tên ngắn gọn gợi nhớ
- Kiểu dữ liệu – Data type: Khi xây dựng cơ sở dữ liệu tất cả các trường
trong bảng cần phải có kiểu dữ liệu cụ thể. Vấn đề quan trọng là chọn
kiểu dữ liệu nào cho phù hợp với dữ liệu mà người dùng xẽ nhập vào,
- Giá trò mặc nhiên – Default: Gán giá trò mặc nhiên cho các cột khi
không có dữ liệu.
- IDENTITY: Đây là giá trò cực kỳ quan trọng trong SQL Server. Khi
chúng ta muốn một cột có giá trò tự động tăng. Ta nên đònh nghóa như
Identity.
- NULL/NOT NULL: là trạng thái của một cột có cho phép nhập giá trò
null hay không.
- Ràng buộc – Column constrain: Kiểm tra dữ liệu khi dữ liệu mới được
đưa vào cột hoặc dữ liệu bò thay đổi.
- Ràng buộc bảng dữ liệu – TABLE CONSTRAINTS: Ràng buộc bảng
cũng giống như ràng buộc cột trong bảng, là kiểm soát dữ liệu nhập vào
bảng theo một quy luật đònh sẵn.
Song cũng có thể tạo bảng bằng giao diện dồ hoạ như với cơ sở dữ liệu.
Trong khi xây dựng bảng cần chú ý đến các trường khoá.
3.Tạo view
View là bảng ảo và cũng như với bảng view cũng có thể tạo được bằng mã
lệnh cung như giao diện đồ hoạ.
View cho phép kết nối nhiều bảng với nhau để hiển thò thông tin.
4. Thủ tục được lưu và hàm (Stored Procedure hay sp, Function)
a. Thủ tục được lưu (Stored Procedure)
Stored Procedure là một phần cực kỳ quan trọng trong cơ sở dữ liệu SQL
Server. Nếu biết SQL Server mà không biết Stored Procedure là một thiếu sót rất
lớn. Cú pháp để tạo một Stored Procedure như sau:
CREATE PROCEDURE | PRO<Procedure name>
[<Parameters name><data type>[VARYING]
[=<default value>][OUT PUT][,
[<Parameters name><data type>[VARYING]
[=<default value>][OUT PUT][,
………………………
………………………
[WITH
RECOMPILE | ENCRIPTION | RECOMPILE, ENCRIPTION]
[FOR REPLICATION]
AS
<code>
GO
Đó là cú pháp đầy đủ để tạo một Stored Procedure song ta có thể tạo Stored
Procedure rất đơn giản bằng giao diện đồ hoạ (Enterprise Manager) của SQL
Server
Ví dụ tạo một Stored Procedure đơn giản:
USE BENHNHAN
GO
Create proc Sp_NhapXa
@MaXa nchar(9),
@TenXa char(30),
@MaHuyen nchar(6)
AS
Insert Into tblXa
(
MaXa, TenXa,MaHuyen
)
Values
(
@MaXa,@TenXa,@MaHuyen
)
GO
trên ta tạo một Stored Procedure dùng để nhập một xã mới vào bảng Xã
(tblXa). Khi đã có Stored Procedure này rồi ta chỉ cần gọi tên hàm và tham số
kèm theo mỗi khi nhập một xã mới vào table xã.
b.Tạo hàm (Function)
Tương tự như Stored Procedure hàm cũng có thể tạo bằng giao diện dồ hoạ
cũng như mã lệnh song giá trò trả về của hàm đa dạng hơn chúng có thể trả về là
một bảng.
Ví dụ: Tạo hàm tìm kiếm bênh nhân theo tỉnh, hàm này trả về một bảng
chứa thông tin về bệnh nhân trong tỉnh.
CREATE FUNCTION udf_TimBenhNhanTheoTinh
(@TenTinh Char(30))
RETURNS Table
AS
Return
Select *
From tblBenhNhan
Where tblBenhNhan.MaXa in thuoc xa
(Select MaXa
From tblXa
Where tblXa.MaHuyen in thuoc huyen
(Select MaHuyen
From tblHuyen Where tblHuyen.MaTinh in thuoc tinh
( Select MaTinh
From tblTinh
Where tblTinh.TenTinh=@TenTinh)))
I.3. TỔNG QUAN VỀ VISUAL BASIC VÀ CƠ SỞ DỮ LIỆU TRONG VISUAL
BASIC
Visual Basic Chứa một số phương tiện giúp cho việc áp dụng kỹ thuật
hướng đối tượng trong việc truy cập dữ liệu. Trong Visual Basic có rất nhiều
phương pháp truy cập dữ liệu như: ADO, ADODB, DAO,… nói chung các đối tượng
này có những thuộc thuộc tính tương đối giống nhau. Trong báo cáo này chúng tôi
chủ yếu đi sâu vào đối tượng ADO đây cũng là công cụ được dùng trong chương
trình.
I.3.1. ADO là gì ?
ADO (ActiveX Data Object hay đối tượng dữ liệu ActiveX). Ta có thể hình
dung rằng ADO là một mô hình làm giảm kích thước của mô hình RDO (Đối tượng
dữ liệu từ xa). Mô hình đối tượng dữ liệu ActiveX rất gọn. Nó được thiết kế để cho
phép lập trình viên lấy được một tập các Record từ nguồn dữ liệu một cách nhanh
nhất nếu có thể. Tốc độ và tính đơn giản là một trong các mục tiêu cốt lõi của
ADO, mô hình này được thiết kế để cho phép tạo ra một đối tượng Recordset mà
không cần phải di chuyển qua các đối tượng trung gian khác trong quá trình lập
trình. Thực tế chỉ có ba đối tượng cốt lõi trong mô hình:
- Connection: Đại diện kết nối thực sự
- Command: Được sử dụng để thực thi các query dựa vào kết nối dữ liệu.
- Recordset: Đại diện cho một tập các Record được chọn query thông qua
đối tượng Command.
Đối tượng Connection chứa một tập các đối tượng con gọi là các đối tượng
Errors đối tượng này giữ lại bất kỳ một thông tin lỗi nào có liên quan đến kết nối.
Đối tương Command có một tập các đối tượng con là Paramenters để giữ bất cứ
tham số nào có thể thay thế cho query. Recordset cũng có một tập các đối tượng
con Properties để lưu các thông tin chi tiết về đối tượng.
I.3.2. Các thuộc tính đặc biệt của ADO
Mô hình ADO có một số thuộc tính mà các mô hinh cơ sở dữ liệu khác như
DAO và RDO không có. Các thuộc tính này điều khiển cách thức tạo ra dataset và
quyền hạn truy cập trong một kết nối dữ liệu. Có bảy thuộc tính như sau:
- Connection string (Chuỗi kết nối)
- Command Text (Văn bản câu lệnh)
- Command Type (Kiểu câu lệnh)
- Cursor location (Đònh vò con trỏ)
- Cursor Type (Kiểu con trỏ)
- Look type (kiểu con trỏ)
- Mode type (Kiểu chế độ làm việc)
Ví dụ: Để tạo kết nối đến cơ sở dữ liệu SQL Server vơi tên cơ sở dữ liệu là:
BENHNHAN ta làm như sau:
Public Sub OpenConnection()
' Tạo kết nối đến nguồn dữ liệu
Set cn = New ADODB.Connection
cn.Provider = "SQLOLEDB.1;"
Connection
Command
Parameter
Recorset
Fields
Error
Sơ đồ mô hình ActiveX Data Object
Thứ Hai, 20 tháng 1, 2014
Lập trình cấu trúc
0
K
K
Ỹ
Ỹ
THU
THU
Ậ
Ậ
T L
T L
Ậ
Ậ
P TRÌNH
P TRÌNH
LẬP TRÌNH CẤU TRÚC
(structured programming)
NỘI DUNG:
Khái niệm lập trình cấu trúc
So sánh với lập trình hướng đối tượng
Cấu trúc lệnh. Lệnh có cấu trúc
Kỹ thuật sử dụng cấu trúc lệnh (cấu trúc điều
khiển) trong ngôn ngữ C.
1
Kh
Kh
á
á
i ni
i ni
ệ
ệ
m l
m l
ậ
ậ
p tr
p tr
ì
ì
nh c
nh c
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c
c
Nguyên lý chủ đạo trong công nghệ phần mềm
Phân rã bài toán thành những bài toán nhỏ hơn để triển
khai và đảm bảo tính đúng đắn của chương trình
Nguyên lý cơ bản của lập trình cấu trúc bao gồm:
• Phát triển chương trình từ trên xuống (Top−down
development)
• Thiết kế môđun (Modular design)
2
Phương pháp đi từ trên xuống:
• Đi từ cái chung đến cái riêng, từ kết luận đến chi tiết, từ tổng
thể đến đơn vị
Mô đun hóa:
• Nhóm các câu lệnh lại với nhau tạo ra những môđun có quan
hệ với nhau. Nói cách khác: chương trình được phân tách
thành các phần chức năng quan hệ logic với nhau.
Ưu điểm: Dễ viết (write), duyệt lỗi (debug), và dễ hiểu
chương trình hơn.
3
Triển khai chương trình từ trên xuống trong ngôn ngữ C:
#include < > /* 1. Các hàm thư viện */
#define /* 2. Định nghĩa hằng */
typedef /* 3. Định nghĩa kiểu dữ liệu */
/* 4. Khai báo nguyên mẫu các hàm */
function prototype
/* 5. Khai báo các biến toàn cục */
int main (void) /* 6. “Chương trình chính” */
{ Khai báo các biến;
Tập lệnh;
}
/* 7. “Các chương trình con”- các hàm */
1 /* Fig. 6.22: fig06_22.c
2 Double-subscripted array example */
3 #include <stdio.h>
4 #define STUDENTS 3
5 #define EXAMS 4
6
7 /* function prototypes */
8 int minimum( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests );
9 int maximum( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests );
10 double average( const int setOfGrades[], int tests );
11 void printArray( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests );
12
13 /* function main begins program execution */
14 int main()
15 {
16 int student; /* counter */
17
18 /* initialize student grades for three students (rows) */
19 const int studentGrades[ STUDENTS ][ EXAMS ] =
20 { { 77, 68, 86, 73 },
21 { 96, 87, 89, 78 },
22 { 70, 90, 86, 81 } };
23
Ví dụ: 3 sinh viên tương ứng với 3 hàng điểmsau:
{ { 77, 68, 86, 73 }, { 96, 87, 89, 78 }, { 70, 90, 86, 81 } };
Tìm điểmcaonhất, thấpnhất, tính điểm trung bình củamỗisinhviên
24 /* output array studentGrades */
25
printf( "The array is:\n" );
26 printArray( studentGrades, STUDENTS, EXAMS );
27
28 /* determine smallest and largest grade values */
29 printf( "\n\nLowest grade: %d\nHighest grade: %d\n",
30
minimum( studentGrades, STUDENTS, EXAMS ),
31 maximum( studentGrades, STUDENTS, EXAMS ) );
32
33 /* calculate average grade for each student */
34
for ( student = 0; student <= STUDENTS - 1; student++ ) {
35 printf( "The average grade for student %d is %.2f\n",
36 student, average( studentGrades[ student ], EXAMS ) );
37 } /* end for */
38
39
return 0; /* indicates successful termination */
40
41 } /* end main */
42
43 /* Find the minimum grade */
44
int minimum( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests )
45 {
46 int i; /* counter */
47 int j; /* counter */
48 int lowGrade = 100; /* initialize to highest possible grade */
49
50
/* loop through rows of grades */
51
for ( i = 0; i < pupils; i++ ) {
52
53
/* loop through columns of grades */
54
for ( j = 0; j < tests; j++ ) {
55
56
if ( grades[ i ][ j ] < lowGrade ) {
57
lowGrade = grades[ i ][ j ];
58
} /* end if */
59
60
} /* end inner for */
61
62
} /* end outer for */
63
64
return lowGrade; /* return minimum grade */
65
66
} /* end function minimum */
67
68
/* Find the maximum grade */
69
int maximum( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests )
70
{
71
int i; /* counter */
72
int j; /* counter */
73
int highGrade = 0; /* initialize to lowest possible grade */
74
75
/* loop through rows of grades */
76
for ( i = 0; i < pupils; i++ ) {
77
78
/* loop through columns of grades */
79
for ( j = 0; j < tests; j++ ) {
80
81
if ( grades[ i ][ j ] > highGrade ) {
82
highGrade = grades[ i ][ j ];
83
} /* end if */
84
85
} /* end inner for */
86
87
} /* end outer for */
88
89
return highGrade; /* return maximum grade */
90
91
} /* end function maximum */
92
93
/* Determine the average grade for a particular student */
94
double average( const int setOfGrades[], int tests )
95
{
96
int i; /* counter */
97
int total = 0; /* sum of test grades */
98
99 /* total all grades for one student */
100 for ( i = 0; i < tests; i++ ) {
101 total += setOfGrades[ i ];
102 } /* end for */
103
104
return ( double ) total / tests; /* average */
105
106 } /* end function average */
107
108 /* Print the array */
109 void printArray( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests )
110 {
111 int i; /* counter */
112
int j; /* counter */
113
114 /* output column heads */
115 printf( " [0] [1] [2] [3]" );
116
117 /* output grades in tabular format */
118 for ( i = 0; i < pupils; i++ ) {
119
120 /* output label for row */
121 printf( "\nstudentGrades[%d] ", i );
122
The array is:
[0] [1] [2] [3]
studentGrades[0] 77 68 86 73
studentGrades[1] 96 87 89 78
studentGrades[2] 70 90 86 81
Lowest grade: 68
Highest grade: 96
The average grade for student 0 is 76.00
The average grade for student 1 is 87.50
The average grade for student 2 is 81.75
123 /* output grades for one student */
124
for ( j = 0; j < tests; j++ ) {
125 printf( "%-5d", grades[ i ][ j ] );
126
} /* end inner for */
127
128
} /* end outer for */
129
130
} /* end function printArray */
10
Quy tắc cấu trúc: Có thể viết bất kỳ chương trình nào
chỉ với 3 cấu trúc điều khiển cơ bản:
• Tuần tự (Sequential)
• Lựa chọn (hay Rẽ nhánh) (Selecttion)
• Lặp (Repetition)
11
So sánh với lập trình hướng đối tượng (Object Oriented
Programming)
• Trong OOP điểm trọng tâm không phải là mã (code) mà là cái
chúng ta muốn mã thực hiện trên đó (đặt trọng tâm vào đối
tượng!)
• Mô tả đối tượng gồm các thuộc tính thuộc hai nhóm:
– Nhóm tính chất thứ nhất: khuôn dạng, sự tổ chức, kiến trúc (ví dụ:
tên gọi, kích thước, mầu sắc, …
– Nhóm tính chất thứ 2: sự vận động, sự tương tác với các đối
tượng khác (ví dụ: cách tạo lập, hủy bỏ, sự cập nhật (thay đổi kích
thước, mầu sắc, ), hình thức tổ hợp với các đối tượng khác
• Trong OOP sử dụng các khái niệm cơ bản: đối tượng(object),
lớp (class), tính kế thừa (inheritance), phương thức (methods),
and tính đa hình (polymorphism).
12
Mã nguồn cho lập trình cấu trúc
Bắt đầu chương trình
var1
var2
var3
function1 { }
function2 { }
function3 { }
main { }
Kết thúc chương trình
Object Oriented Programming:
B
ắt đầu chương trình
object
{
varA
varB
functionA { }
functionB { }
}
varC
varD
functionC { }
main { }
K
ết thúc chương trình
13
Lập trình cấu trúc bắt buộc lập trình viên tiếp cận lập
trình bắt đầu từ cách nhìn bài toán ở mức khái niệm,
thiết kế chương trình trước khi tiến hành mã hóa (viết
code)
Lập trình cấu trúc giúp xóa bỏ mã rối (spaghetti code)
và đảm bảo tính đúng đắn của chương trình.
14
C
C
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c l
c l
ệ
ệ
nh.
nh.
Thu
Thu
ậ
ậ
t to
t to
á
á
n
n
Chương tr
Chương tr
ì
ì
nh
nh
−
−
C
C
á
á
c thao t
c thao t
á
á
c đư
c đư
ợ
ợ
c đi
c đi
ề
ề
u khi
u khi
ể
ể
n b
n b
ở
ở
i c
i c
á
á
c l
c l
ệ
ệ
nh
nh
−
−
C
C
á
á
c đ
c đ
ố
ố
i tư
i tư
ợ
ợ
ng ch
ng ch
ị
ị
u thao t
u thao t
á
á
c đư
c đư
ợ
ợ
c mô t
c mô t
ả
ả
thông qua c
thông qua c
á
á
c C
c C
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c d
c d
ữ
ữ
li
li
ệ
ệ
u
u
B
B
à
à
i to
i to
á
á
n
n
15
T
F
if
statement
(single selection)
TF
if…else
statement
(double selection)
T
F
đa lựa chọn
(multiple selection)
T
F
T
F
.
.
.
Cấu trúc lựa chọn
Se q u e n c e
.
.
.
C
C
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c l
c l
ệ
ệ
nh.
nh.
16
Lặp với điều kiện trước
T
F
do while
statement
T
F
T
F
for
statement
C
C
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c l
c l
ệ
ệ
nh.
nh.
Cấu trúc lặp
while
statement
Lặp với điều kiện sau Lặp với số lần lặp cho trước
17
C
C
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c l
c l
ự
ự
a ch
a ch
ọ
ọ
n trong C
n trong C
Ví dụ: if ( grade >= 60 ) printf( "Passed\n" );
true
false
grade >= 60
print “Passed”
18
Vídụ:
if ( grade >= 60 )
printf( "Passed\n");
else
printf( "Failed\n");
truefalse
print “Failed” print “Passed”
grade >= 60
19
Sử dụng Toán tử điều kiện (
?:
)
• Thể hiện ba tham số (điều kiện, giá trị nếu
true
, giá
trị nếu
false
)
• Có thể viết lệnh thực hiện, như sau:
printf( "%s\n", grade >= 60 ? "Passed" : "Failed" );
• Hoặc có thể viết dưới dạng:
grade >= 60 ? printf( “Passed\n” ) : printf( “Failed\n” );
20
L
L
ệ
ệ
nh l
nh l
ặ
ặ
p
p
while
while
trong C
trong C
int product = 2;
while ( product <= 1000 )
product = 2 * product;
product <= 1000
product = 2 * product
true
false
21
Lặp được kiểm soát bằng biến đếm (Counter)
• Lặp đến khi “biến đếm” đạt được giá trị định trước
• Số lần lặp xác định: số lần lặp biết trước
• Ví dụ: Tính điểm trung bình của 10 sinh viên (giả sử điểm là số
nguyên trong khoảng từ 0 đến 100).
• Viết giả lệnh: Đọc vào từ bàn phím 10 số nguyên mô tả điểm của sinh
viên và tính trung bình cộng
Đặt total bằng 0
Đặt biến đếm counter bằng 1
While counter nhỏ hơn hoặc bằng 10
Input điểm của sinh viên tiếp theo
Cộng điểm vừa đọc vào total
Tăng biến counter lên 1
Tính điểm trung bình: lấy total chia cho 10
Print kết quả điểm trung bình
1
/* Fig. 3.8: fig03_08.c
2
Class average program with sentinel-controlled repetition */
3
#include <stdio.h>
4
5
/* function main begins program execution */
6
int main()
7
{
8
int counter; /* number of grades entered */
9
int grade; /* grade value */
10
int total; /* sum of grades */
11
12
float average; /* number with decimal point for average */
13
14
/* initialization phase */
15
total = 0; /* initialize total */
16
counter = 0; /* initialize loop counter */
17
18
/* processing phase */
19
/* get first grade from user */
20
printf( "Enter grade, -1 to end: " ); /* prompt for input */
21
scanf( "%d", &grade ); /* read grade from user */
22
23
/* loop while sentinel value not yet read from user */
24
while ( grade != -1 ) {
25
total = total + grade; /* add grade to total */
26
counter = counter + 1; /* increment counter */
27
28 printf( "Enter grade, -1 to end: " ); /* prompt for input */
29
scanf("%d", &grade); /* read next grade */
30 } /* end while */
31
32
/* termination phase */
33 /* if user entered at least one grade */
34
if ( counter != 0 ) {
35
36 /* calculate average of all grades entered */
37 average = ( float ) total / counter;
38
39
/* display average with two digits of precision */
40 printf( "Class average is %.2f\n", average );
41 } /* end if */
42 else { /* if no grades were entered, output message */
43 printf( "No grades were entered\n" );
44
} /* end else */
45
46 return 0; /* indicate program ended successfully */
47
48 } /* end function main */
Program Output
Enter grade, -1 to end: 75
Enter grade, -1 to end: 94
Enter grade, -1 to end: 97
Enter grade, -1 to end: 88
Enter grade, -1 to end: 70
Enter grade, -1 to end: 64
Enter grade, -1 to end: 83
Enter grade, -1 to end: 89
Enter grade, -1 to end: -1
Class average is 82.50
Enter grade, -1 to end: -1
No grades were entered
25
Lặp kiểm soát bởi biến điều khiển (cờ):
Ví dụ vấn đề đặt ra là:
• Viết chương trình tính điểm trung bình của một lớp học mà số điểm
đưa vào là tuỳ ý và khác nhau mỗi khi chạy chương trình.
• Không biết trước số sinh viên
• Làm thế nào để biết chương trình sẽ kết thúc ?
Sử dụng giá trị điều khiển (lính gác)
• Cũng có thể gọi là giá trị tín hiệu, giá trị cờ (flag)
• Thể hiện “kết thúc lặp, tính toán xong.”
• Kết thúc lặp khi người dùng nhập vào đúng giá trị cờ
• Giá trị cờ là giá trị được chọn trước, ngoài phạm vi các giá trị vào
thông thường, chẳng hạn giá trị cờ đặt là:
-1
thì kết thúc lặp.
26
Viết giả lệnh với 3 pha: Khởi tạo, Nhập và tính tổng điêm, Tính và in
giá trị trung bình
Gán cho total giá trị 0; Gán cho biến đếm counter giá trị 0
Input điểm đầu tiên ( có thể là cờ)
While người dùng chưa dựng cờ
Cộng điểm vào biến total
Tăng biến đếm lần nhập điểm lên 1
Input điểm của sinh viên tiếp theo (có thể là cờ)
If counter khác 0
Tính giá trị trung bình, chia total cho biến counter
Hiển thị giá trị trung bình
else
Hiển thị “Bạn đã không vào điểm”
1
/* Fig. 3.8: fig03_08.c
2
Class average program with sentinel-controlled repetition */
3
#include <stdio.h>
4
5
/* function main begins program execution */
6
int main()
7
{
8
int counter; /* number of grades entered */
9
int grade; /* grade value */
10
int total; /* sum of grades */
11
12
float average; /* number with decimal point for average */
13
14
/* initialization phase */
15
total = 0; /* initialize total */
16
counter = 0; /* initialize loop counter */
17
18
/* processing phase */
19
/* get first grade from user */
20
printf( "Enter grade, -1 to end: " ); /* prompt for input */
21
scanf( "%d", &grade ); /* read grade from user */
22
23
/* loop while sentinel value not yet read from user */
24
while ( grade != -1 ) {
25
total = total + grade; /* add grade to total */
26
counter = counter + 1; /* increment counter */
27
28 printf( "Enter grade, -1 to end: " ); /* prompt for input */
29
scanf("%d", &grade); /* read next grade */
30 } /* end while */
31
32
/* termination phase */
33 /* if user entered at least one grade */
34
if ( counter != 0 ) {
35
36 /* calculate average of all grades entered */
37 average = ( float ) total / counter;
38
39
/* display average with two digits of precision */
40 printf( "Class average is %.2f\n", average );
41 } /* end if */
42 else { /* if no grades were entered, output message */
43 printf( "No grades were entered\n" );
44
} /* end else */
45
46 return 0; /* indicate program ended successfully */
47
48 } /* end function main */
Enter grade, -1 to end: 75
Enter grade, -1 to end: 94
Enter grade, -1 to end: 97
Enter grade, -1 to end: 88
Enter grade, -1 to end: 70
Enter grade, -1 to end: 64
Enter grade, -1 to end: 83
Enter grade, -1 to end: 89
Enter grade, -1 to end: -1
Class average is 82.50
Enter grade, -1 to end: -1
No grades were entered
30
Bản chất của việc lặp được kiểm soát bởi biến đếm:
Các yêu cầu lặp kiểm soát bởi biến đếm Counter
• Tên của biến kiểm soát (hoặc đếm số lần lặp)
• Giá trị đầu tiên của biến kiểm soát
• Với mỗi lần lặp thì biến kiểm soát sẽ thay đổi giá
trị và có thể tăng lên hoặc giảm xuống
• Cần điều kiện để kiểm tra giá trị cuối của biến
kiểm soát
31
L
L
ệ
ệ
nh l
nh l
ặ
ặ
p for trong C
p for trong C
32
Lệnh lặp For có thể được viết thành lặp while như sau:
Khởi tạo ban đầu;
while ( Kiểm tra điều kiện tiếp tục lặp ) {
Các lệnh;
tăng biến điều khiển (biến đếm);
}
Khởi tạo ban đầu và việc thay
đổi
biến đếm
• Sử dụng dấu “,” trong danh sách biến điều khiển
• Ví dụ:
for (int i = 0, j = 0; j + i <= 10; j++, i++)
printf( "%d\n", j + i );
Trong đó
: i, j cùng được khởi tạo ban đầu, làm điều kiện thoát khỏi vòng
lặp for, và được tăng giá trị sau mỗi lần lặp.
33
Các biểu thức số học
• Khởi tạo ban đầu, tiếp tục lặp lại, và việc thay đổi biến điều
khiển có thể là các biểu thức số học. Nếu
x
=
2
và
y
=
10
for ( j = x; j <= 4 * x * y; j += y / x )
thì viết tương đương:
for ( j = 2; j <= 80; j += 5 )
Lưu ý về lệnh for :
• Thay đổi biến điều khiển: tăng hoặc giảm.
• Nếu điều kiện tiếp tục lặp ngay từ ban đầu nhận giá trị
false
– Khối lệnh trong vòng lặp không được thực hiện
– Cần kiểm soát xử lý với các lệnh tiếp sau lệnh for
34
L
L
ệ
ệ
nh đa l
nh đa l
ự
ự
a ch
a ch
ọ
ọ
n
n
switch
switch
switch
• Được sử dụng khi một biến hoặc biểu thức được kiểm tra tất cả các
giá trị có thể, mỗi giá trị tương ứng với những hành động khác nhau.
Cú pháp
• Dãy các nhãn
case
và một trường hợp
default
khi value nằm ngoài tập
giá trị.
switch ( value ){
case '1':
C
âu lệnh; break;
case '2':
C
âu lệnh; break;
default:
C
âu lệnh; break;
}
• break;
thoát khỏi lệnh
35
true
false
.
.
.
case a case a action(s) break
case b case b action(s) break
false
false
case z case z action(s) break
true
true
default action(s)
1
/* Fig. 4.7: fig04_07.c
2
Counting letter grades */
3
#include <stdio.h>
4
5
/* function main begins program execution */
6
int main()
7
{
8
int grade; /* one grade */
9
int aCount = 0; /* number of As */
10
int bCount = 0; /* number of Bs */
11
int cCount = 0; /* number of Cs */
12
int dCount = 0; /* number of Ds */
13
int fCount = 0; /* number of Fs */
14
15
printf( "Enter the letter grades.\n" );
16
printf( "Enter the EOF character to end input.\n" );
17
18
/* loop until user types end-of-file key sequence */
19
while ( ( grade = getchar() ) != EOF ) {
20
21
/* determine which grade was input */
22
switch ( grade ) { /* switch nested in while */
23
24
case 'A': /* grade was uppercase A */
25
case 'a': /* or lowercase a */
26
++aCount; /* increment aCount */
27
break; /* necessary to exit switch */
28
29 case 'B': /* grade was uppercase B */
30 case 'b': /* or lowercase b */
31
++bCount; /* increment bCount */
32 break; /* exit switch */
33
34
case 'C': /* grade was uppercase C */
35 case 'c': /* or lowercase c */
36 ++cCount; /* increment cCount */
37 break; /* exit switch */
38
39 case 'D': /* grade was uppercase D */
40 case 'd': /* or lowercase d */
41
++dCount; /* increment dCount */
42 break; /* exit switch */
43
44 case 'F': /* grade was uppercase F */
45
case 'f': /* or lowercase f */
46 ++fCount; /* increment fCount */
47 break; /* exit switch */
48
49 case '\n': /* ignore newlines, */
50 case '\t': /* tabs, */
51
case ' ': /* and spaces in input */
52
break; /* exit switch */
53
54
default: /* catch all other characters */
55
printf( "Incorrect letter grade entered." );
56
printf( " Enter a new grade.\n" );
57
break; /* optional; will exit switch anyway */
58
} /* end switch */
59
60
} /* end while */
61
62
/* output summary of results */
63
printf( "\nTotals for each letter grade are:\n" );
64
printf( "A: %d\n", aCount ); /* display number of A grades */
65
printf( "B: %d\n", bCount ); /* display number of B grades */
66
printf( "C: %d\n", cCount ); /* display number of C grades */
67
printf( "D: %d\n", dCount ); /* display number of D grades */
68
printf( "F: %d\n", fCount ); /* display number of F grades */
69
70
return 0; /* indicate program ended successfully */
71
72
} /* end function main */
Enter the letter grades.
Enter the EOF character to end input.
a
b
c
C
A
d
f
C
E
Incorrect letter grade entered. Enter a new grade.
D
A
b
^Z
Totals for each letter grade are:
A: 3
B: 2
C: 3
D: 2
F: 1
40
L
L
ệ
ệ
nh l
nh l
ặ
ặ
p
p
do
do
…
…
whil
whil
e trong C
e trong C
Lệnh lặp do…while
• Điều kiện lặp sẽ được kiểm tra sau khi khối lệnh lặp
được thực hiện.
– Tất cả các hành động (lệnh) trong khối lặp được thực hiện
ít nhất một lần.
• Cú pháp:
do {
Câu lệnh;
} while (điều kiện );
true
false
action(s)
condition
41
Ví dụ
1 /* Fig. 4.9: fig04_09.c
2 Using the do/while repetition statement */
3 #include <stdio.h>
4
5 /* function main begins program execution */
6
int main()
7
{
8
int counter = 1; /* initialize counter */
9
10
do {
11
printf( "%d ", counter ); /* display counter */
12
} while ( ++counter <= 10 ); /* end do while */
13
14
return 0; /* indicate program ended successfully */
15
16 } /* end function main */
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
42
C
C
á
á
c l
c l
ệ
ệ
nh
nh
break
break
v
v
à
à
continue
continue
break
• Tác dụng thoát ngay lập tức khỏi các lệnh while, for,
do…while hoặc lệnh switch
• Chương trình sẽ thực hiện từ lệnh đầu tiên sau vòng lặp
• Sử dụng lệnh break
– Thoát sớm khỏi vòng lặp
– Bỏ qua những giá trị còn lại trong lệnh switch
43
continue
• Bỏ qua những lệnh còn lại trong khối lệnh lặp
while
,
for
hoặc
do
…
while
– Tiếp tục quá trình với lần lặp tiếp theo của lệnh lặp
• while
và
do
…
while
– Kiểm tra việc tiếp tục lặp ngay sau khi lệnh
continue
được thực
hiện
• for
– Biểu thức tăng giá trị biến điều khiển được thực hiện sau đókiểm
tra việc tiếp tục lặp được tiến hành
K
K
Ỹ
Ỹ
THU
THU
Ậ
Ậ
T L
T L
Ậ
Ậ
P TRÌNH
P TRÌNH
LẬP TRÌNH CẤU TRÚC
(structured programming)
NỘI DUNG:
Khái niệm lập trình cấu trúc
So sánh với lập trình hướng đối tượng
Cấu trúc lệnh. Lệnh có cấu trúc
Kỹ thuật sử dụng cấu trúc lệnh (cấu trúc điều
khiển) trong ngôn ngữ C.
1
Kh
Kh
á
á
i ni
i ni
ệ
ệ
m l
m l
ậ
ậ
p tr
p tr
ì
ì
nh c
nh c
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c
c
Nguyên lý chủ đạo trong công nghệ phần mềm
Phân rã bài toán thành những bài toán nhỏ hơn để triển
khai và đảm bảo tính đúng đắn của chương trình
Nguyên lý cơ bản của lập trình cấu trúc bao gồm:
• Phát triển chương trình từ trên xuống (Top−down
development)
• Thiết kế môđun (Modular design)
2
Phương pháp đi từ trên xuống:
• Đi từ cái chung đến cái riêng, từ kết luận đến chi tiết, từ tổng
thể đến đơn vị
Mô đun hóa:
• Nhóm các câu lệnh lại với nhau tạo ra những môđun có quan
hệ với nhau. Nói cách khác: chương trình được phân tách
thành các phần chức năng quan hệ logic với nhau.
Ưu điểm: Dễ viết (write), duyệt lỗi (debug), và dễ hiểu
chương trình hơn.
3
Triển khai chương trình từ trên xuống trong ngôn ngữ C:
#include < > /* 1. Các hàm thư viện */
#define /* 2. Định nghĩa hằng */
typedef /* 3. Định nghĩa kiểu dữ liệu */
/* 4. Khai báo nguyên mẫu các hàm */
function prototype
/* 5. Khai báo các biến toàn cục */
int main (void) /* 6. “Chương trình chính” */
{ Khai báo các biến;
Tập lệnh;
}
/* 7. “Các chương trình con”- các hàm */
1 /* Fig. 6.22: fig06_22.c
2 Double-subscripted array example */
3 #include <stdio.h>
4 #define STUDENTS 3
5 #define EXAMS 4
6
7 /* function prototypes */
8 int minimum( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests );
9 int maximum( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests );
10 double average( const int setOfGrades[], int tests );
11 void printArray( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests );
12
13 /* function main begins program execution */
14 int main()
15 {
16 int student; /* counter */
17
18 /* initialize student grades for three students (rows) */
19 const int studentGrades[ STUDENTS ][ EXAMS ] =
20 { { 77, 68, 86, 73 },
21 { 96, 87, 89, 78 },
22 { 70, 90, 86, 81 } };
23
Ví dụ: 3 sinh viên tương ứng với 3 hàng điểmsau:
{ { 77, 68, 86, 73 }, { 96, 87, 89, 78 }, { 70, 90, 86, 81 } };
Tìm điểmcaonhất, thấpnhất, tính điểm trung bình củamỗisinhviên
24 /* output array studentGrades */
25
printf( "The array is:\n" );
26 printArray( studentGrades, STUDENTS, EXAMS );
27
28 /* determine smallest and largest grade values */
29 printf( "\n\nLowest grade: %d\nHighest grade: %d\n",
30
minimum( studentGrades, STUDENTS, EXAMS ),
31 maximum( studentGrades, STUDENTS, EXAMS ) );
32
33 /* calculate average grade for each student */
34
for ( student = 0; student <= STUDENTS - 1; student++ ) {
35 printf( "The average grade for student %d is %.2f\n",
36 student, average( studentGrades[ student ], EXAMS ) );
37 } /* end for */
38
39
return 0; /* indicates successful termination */
40
41 } /* end main */
42
43 /* Find the minimum grade */
44
int minimum( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests )
45 {
46 int i; /* counter */
47 int j; /* counter */
48 int lowGrade = 100; /* initialize to highest possible grade */
49
50
/* loop through rows of grades */
51
for ( i = 0; i < pupils; i++ ) {
52
53
/* loop through columns of grades */
54
for ( j = 0; j < tests; j++ ) {
55
56
if ( grades[ i ][ j ] < lowGrade ) {
57
lowGrade = grades[ i ][ j ];
58
} /* end if */
59
60
} /* end inner for */
61
62
} /* end outer for */
63
64
return lowGrade; /* return minimum grade */
65
66
} /* end function minimum */
67
68
/* Find the maximum grade */
69
int maximum( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests )
70
{
71
int i; /* counter */
72
int j; /* counter */
73
int highGrade = 0; /* initialize to lowest possible grade */
74
75
/* loop through rows of grades */
76
for ( i = 0; i < pupils; i++ ) {
77
78
/* loop through columns of grades */
79
for ( j = 0; j < tests; j++ ) {
80
81
if ( grades[ i ][ j ] > highGrade ) {
82
highGrade = grades[ i ][ j ];
83
} /* end if */
84
85
} /* end inner for */
86
87
} /* end outer for */
88
89
return highGrade; /* return maximum grade */
90
91
} /* end function maximum */
92
93
/* Determine the average grade for a particular student */
94
double average( const int setOfGrades[], int tests )
95
{
96
int i; /* counter */
97
int total = 0; /* sum of test grades */
98
99 /* total all grades for one student */
100 for ( i = 0; i < tests; i++ ) {
101 total += setOfGrades[ i ];
102 } /* end for */
103
104
return ( double ) total / tests; /* average */
105
106 } /* end function average */
107
108 /* Print the array */
109 void printArray( const int grades[][ EXAMS ], int pupils, int tests )
110 {
111 int i; /* counter */
112
int j; /* counter */
113
114 /* output column heads */
115 printf( " [0] [1] [2] [3]" );
116
117 /* output grades in tabular format */
118 for ( i = 0; i < pupils; i++ ) {
119
120 /* output label for row */
121 printf( "\nstudentGrades[%d] ", i );
122
The array is:
[0] [1] [2] [3]
studentGrades[0] 77 68 86 73
studentGrades[1] 96 87 89 78
studentGrades[2] 70 90 86 81
Lowest grade: 68
Highest grade: 96
The average grade for student 0 is 76.00
The average grade for student 1 is 87.50
The average grade for student 2 is 81.75
123 /* output grades for one student */
124
for ( j = 0; j < tests; j++ ) {
125 printf( "%-5d", grades[ i ][ j ] );
126
} /* end inner for */
127
128
} /* end outer for */
129
130
} /* end function printArray */
10
Quy tắc cấu trúc: Có thể viết bất kỳ chương trình nào
chỉ với 3 cấu trúc điều khiển cơ bản:
• Tuần tự (Sequential)
• Lựa chọn (hay Rẽ nhánh) (Selecttion)
• Lặp (Repetition)
11
So sánh với lập trình hướng đối tượng (Object Oriented
Programming)
• Trong OOP điểm trọng tâm không phải là mã (code) mà là cái
chúng ta muốn mã thực hiện trên đó (đặt trọng tâm vào đối
tượng!)
• Mô tả đối tượng gồm các thuộc tính thuộc hai nhóm:
– Nhóm tính chất thứ nhất: khuôn dạng, sự tổ chức, kiến trúc (ví dụ:
tên gọi, kích thước, mầu sắc, …
– Nhóm tính chất thứ 2: sự vận động, sự tương tác với các đối
tượng khác (ví dụ: cách tạo lập, hủy bỏ, sự cập nhật (thay đổi kích
thước, mầu sắc, ), hình thức tổ hợp với các đối tượng khác
• Trong OOP sử dụng các khái niệm cơ bản: đối tượng(object),
lớp (class), tính kế thừa (inheritance), phương thức (methods),
and tính đa hình (polymorphism).
12
Mã nguồn cho lập trình cấu trúc
Bắt đầu chương trình
var1
var2
var3
function1 { }
function2 { }
function3 { }
main { }
Kết thúc chương trình
Object Oriented Programming:
B
ắt đầu chương trình
object
{
varA
varB
functionA { }
functionB { }
}
varC
varD
functionC { }
main { }
K
ết thúc chương trình
13
Lập trình cấu trúc bắt buộc lập trình viên tiếp cận lập
trình bắt đầu từ cách nhìn bài toán ở mức khái niệm,
thiết kế chương trình trước khi tiến hành mã hóa (viết
code)
Lập trình cấu trúc giúp xóa bỏ mã rối (spaghetti code)
và đảm bảo tính đúng đắn của chương trình.
14
C
C
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c l
c l
ệ
ệ
nh.
nh.
Thu
Thu
ậ
ậ
t to
t to
á
á
n
n
Chương tr
Chương tr
ì
ì
nh
nh
−
−
C
C
á
á
c thao t
c thao t
á
á
c đư
c đư
ợ
ợ
c đi
c đi
ề
ề
u khi
u khi
ể
ể
n b
n b
ở
ở
i c
i c
á
á
c l
c l
ệ
ệ
nh
nh
−
−
C
C
á
á
c đ
c đ
ố
ố
i tư
i tư
ợ
ợ
ng ch
ng ch
ị
ị
u thao t
u thao t
á
á
c đư
c đư
ợ
ợ
c mô t
c mô t
ả
ả
thông qua c
thông qua c
á
á
c C
c C
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c d
c d
ữ
ữ
li
li
ệ
ệ
u
u
B
B
à
à
i to
i to
á
á
n
n
15
T
F
if
statement
(single selection)
TF
if…else
statement
(double selection)
T
F
đa lựa chọn
(multiple selection)
T
F
T
F
.
.
.
Cấu trúc lựa chọn
Se q u e n c e
.
.
.
C
C
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c l
c l
ệ
ệ
nh.
nh.
16
Lặp với điều kiện trước
T
F
do while
statement
T
F
T
F
for
statement
C
C
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c l
c l
ệ
ệ
nh.
nh.
Cấu trúc lặp
while
statement
Lặp với điều kiện sau Lặp với số lần lặp cho trước
17
C
C
ấ
ấ
u tr
u tr
ú
ú
c l
c l
ự
ự
a ch
a ch
ọ
ọ
n trong C
n trong C
Ví dụ: if ( grade >= 60 ) printf( "Passed\n" );
true
false
grade >= 60
print “Passed”
18
Vídụ:
if ( grade >= 60 )
printf( "Passed\n");
else
printf( "Failed\n");
truefalse
print “Failed” print “Passed”
grade >= 60
19
Sử dụng Toán tử điều kiện (
?:
)
• Thể hiện ba tham số (điều kiện, giá trị nếu
true
, giá
trị nếu
false
)
• Có thể viết lệnh thực hiện, như sau:
printf( "%s\n", grade >= 60 ? "Passed" : "Failed" );
• Hoặc có thể viết dưới dạng:
grade >= 60 ? printf( “Passed\n” ) : printf( “Failed\n” );
20
L
L
ệ
ệ
nh l
nh l
ặ
ặ
p
p
while
while
trong C
trong C
int product = 2;
while ( product <= 1000 )
product = 2 * product;
product <= 1000
product = 2 * product
true
false
21
Lặp được kiểm soát bằng biến đếm (Counter)
• Lặp đến khi “biến đếm” đạt được giá trị định trước
• Số lần lặp xác định: số lần lặp biết trước
• Ví dụ: Tính điểm trung bình của 10 sinh viên (giả sử điểm là số
nguyên trong khoảng từ 0 đến 100).
• Viết giả lệnh: Đọc vào từ bàn phím 10 số nguyên mô tả điểm của sinh
viên và tính trung bình cộng
Đặt total bằng 0
Đặt biến đếm counter bằng 1
While counter nhỏ hơn hoặc bằng 10
Input điểm của sinh viên tiếp theo
Cộng điểm vừa đọc vào total
Tăng biến counter lên 1
Tính điểm trung bình: lấy total chia cho 10
Print kết quả điểm trung bình
1
/* Fig. 3.8: fig03_08.c
2
Class average program with sentinel-controlled repetition */
3
#include <stdio.h>
4
5
/* function main begins program execution */
6
int main()
7
{
8
int counter; /* number of grades entered */
9
int grade; /* grade value */
10
int total; /* sum of grades */
11
12
float average; /* number with decimal point for average */
13
14
/* initialization phase */
15
total = 0; /* initialize total */
16
counter = 0; /* initialize loop counter */
17
18
/* processing phase */
19
/* get first grade from user */
20
printf( "Enter grade, -1 to end: " ); /* prompt for input */
21
scanf( "%d", &grade ); /* read grade from user */
22
23
/* loop while sentinel value not yet read from user */
24
while ( grade != -1 ) {
25
total = total + grade; /* add grade to total */
26
counter = counter + 1; /* increment counter */
27
28 printf( "Enter grade, -1 to end: " ); /* prompt for input */
29
scanf("%d", &grade); /* read next grade */
30 } /* end while */
31
32
/* termination phase */
33 /* if user entered at least one grade */
34
if ( counter != 0 ) {
35
36 /* calculate average of all grades entered */
37 average = ( float ) total / counter;
38
39
/* display average with two digits of precision */
40 printf( "Class average is %.2f\n", average );
41 } /* end if */
42 else { /* if no grades were entered, output message */
43 printf( "No grades were entered\n" );
44
} /* end else */
45
46 return 0; /* indicate program ended successfully */
47
48 } /* end function main */
Program Output
Enter grade, -1 to end: 75
Enter grade, -1 to end: 94
Enter grade, -1 to end: 97
Enter grade, -1 to end: 88
Enter grade, -1 to end: 70
Enter grade, -1 to end: 64
Enter grade, -1 to end: 83
Enter grade, -1 to end: 89
Enter grade, -1 to end: -1
Class average is 82.50
Enter grade, -1 to end: -1
No grades were entered
25
Lặp kiểm soát bởi biến điều khiển (cờ):
Ví dụ vấn đề đặt ra là:
• Viết chương trình tính điểm trung bình của một lớp học mà số điểm
đưa vào là tuỳ ý và khác nhau mỗi khi chạy chương trình.
• Không biết trước số sinh viên
• Làm thế nào để biết chương trình sẽ kết thúc ?
Sử dụng giá trị điều khiển (lính gác)
• Cũng có thể gọi là giá trị tín hiệu, giá trị cờ (flag)
• Thể hiện “kết thúc lặp, tính toán xong.”
• Kết thúc lặp khi người dùng nhập vào đúng giá trị cờ
• Giá trị cờ là giá trị được chọn trước, ngoài phạm vi các giá trị vào
thông thường, chẳng hạn giá trị cờ đặt là:
-1
thì kết thúc lặp.
26
Viết giả lệnh với 3 pha: Khởi tạo, Nhập và tính tổng điêm, Tính và in
giá trị trung bình
Gán cho total giá trị 0; Gán cho biến đếm counter giá trị 0
Input điểm đầu tiên ( có thể là cờ)
While người dùng chưa dựng cờ
Cộng điểm vào biến total
Tăng biến đếm lần nhập điểm lên 1
Input điểm của sinh viên tiếp theo (có thể là cờ)
If counter khác 0
Tính giá trị trung bình, chia total cho biến counter
Hiển thị giá trị trung bình
else
Hiển thị “Bạn đã không vào điểm”
1
/* Fig. 3.8: fig03_08.c
2
Class average program with sentinel-controlled repetition */
3
#include <stdio.h>
4
5
/* function main begins program execution */
6
int main()
7
{
8
int counter; /* number of grades entered */
9
int grade; /* grade value */
10
int total; /* sum of grades */
11
12
float average; /* number with decimal point for average */
13
14
/* initialization phase */
15
total = 0; /* initialize total */
16
counter = 0; /* initialize loop counter */
17
18
/* processing phase */
19
/* get first grade from user */
20
printf( "Enter grade, -1 to end: " ); /* prompt for input */
21
scanf( "%d", &grade ); /* read grade from user */
22
23
/* loop while sentinel value not yet read from user */
24
while ( grade != -1 ) {
25
total = total + grade; /* add grade to total */
26
counter = counter + 1; /* increment counter */
27
28 printf( "Enter grade, -1 to end: " ); /* prompt for input */
29
scanf("%d", &grade); /* read next grade */
30 } /* end while */
31
32
/* termination phase */
33 /* if user entered at least one grade */
34
if ( counter != 0 ) {
35
36 /* calculate average of all grades entered */
37 average = ( float ) total / counter;
38
39
/* display average with two digits of precision */
40 printf( "Class average is %.2f\n", average );
41 } /* end if */
42 else { /* if no grades were entered, output message */
43 printf( "No grades were entered\n" );
44
} /* end else */
45
46 return 0; /* indicate program ended successfully */
47
48 } /* end function main */
Enter grade, -1 to end: 75
Enter grade, -1 to end: 94
Enter grade, -1 to end: 97
Enter grade, -1 to end: 88
Enter grade, -1 to end: 70
Enter grade, -1 to end: 64
Enter grade, -1 to end: 83
Enter grade, -1 to end: 89
Enter grade, -1 to end: -1
Class average is 82.50
Enter grade, -1 to end: -1
No grades were entered
30
Bản chất của việc lặp được kiểm soát bởi biến đếm:
Các yêu cầu lặp kiểm soát bởi biến đếm Counter
• Tên của biến kiểm soát (hoặc đếm số lần lặp)
• Giá trị đầu tiên của biến kiểm soát
• Với mỗi lần lặp thì biến kiểm soát sẽ thay đổi giá
trị và có thể tăng lên hoặc giảm xuống
• Cần điều kiện để kiểm tra giá trị cuối của biến
kiểm soát
31
L
L
ệ
ệ
nh l
nh l
ặ
ặ
p for trong C
p for trong C
32
Lệnh lặp For có thể được viết thành lặp while như sau:
Khởi tạo ban đầu;
while ( Kiểm tra điều kiện tiếp tục lặp ) {
Các lệnh;
tăng biến điều khiển (biến đếm);
}
Khởi tạo ban đầu và việc thay
đổi
biến đếm
• Sử dụng dấu “,” trong danh sách biến điều khiển
• Ví dụ:
for (int i = 0, j = 0; j + i <= 10; j++, i++)
printf( "%d\n", j + i );
Trong đó
: i, j cùng được khởi tạo ban đầu, làm điều kiện thoát khỏi vòng
lặp for, và được tăng giá trị sau mỗi lần lặp.
33
Các biểu thức số học
• Khởi tạo ban đầu, tiếp tục lặp lại, và việc thay đổi biến điều
khiển có thể là các biểu thức số học. Nếu
x
=
2
và
y
=
10
for ( j = x; j <= 4 * x * y; j += y / x )
thì viết tương đương:
for ( j = 2; j <= 80; j += 5 )
Lưu ý về lệnh for :
• Thay đổi biến điều khiển: tăng hoặc giảm.
• Nếu điều kiện tiếp tục lặp ngay từ ban đầu nhận giá trị
false
– Khối lệnh trong vòng lặp không được thực hiện
– Cần kiểm soát xử lý với các lệnh tiếp sau lệnh for
34
L
L
ệ
ệ
nh đa l
nh đa l
ự
ự
a ch
a ch
ọ
ọ
n
n
switch
switch
switch
• Được sử dụng khi một biến hoặc biểu thức được kiểm tra tất cả các
giá trị có thể, mỗi giá trị tương ứng với những hành động khác nhau.
Cú pháp
• Dãy các nhãn
case
và một trường hợp
default
khi value nằm ngoài tập
giá trị.
switch ( value ){
case '1':
C
âu lệnh; break;
case '2':
C
âu lệnh; break;
default:
C
âu lệnh; break;
}
• break;
thoát khỏi lệnh
35
true
false
.
.
.
case a case a action(s) break
case b case b action(s) break
false
false
case z case z action(s) break
true
true
default action(s)
1
/* Fig. 4.7: fig04_07.c
2
Counting letter grades */
3
#include <stdio.h>
4
5
/* function main begins program execution */
6
int main()
7
{
8
int grade; /* one grade */
9
int aCount = 0; /* number of As */
10
int bCount = 0; /* number of Bs */
11
int cCount = 0; /* number of Cs */
12
int dCount = 0; /* number of Ds */
13
int fCount = 0; /* number of Fs */
14
15
printf( "Enter the letter grades.\n" );
16
printf( "Enter the EOF character to end input.\n" );
17
18
/* loop until user types end-of-file key sequence */
19
while ( ( grade = getchar() ) != EOF ) {
20
21
/* determine which grade was input */
22
switch ( grade ) { /* switch nested in while */
23
24
case 'A': /* grade was uppercase A */
25
case 'a': /* or lowercase a */
26
++aCount; /* increment aCount */
27
break; /* necessary to exit switch */
28
29 case 'B': /* grade was uppercase B */
30 case 'b': /* or lowercase b */
31
++bCount; /* increment bCount */
32 break; /* exit switch */
33
34
case 'C': /* grade was uppercase C */
35 case 'c': /* or lowercase c */
36 ++cCount; /* increment cCount */
37 break; /* exit switch */
38
39 case 'D': /* grade was uppercase D */
40 case 'd': /* or lowercase d */
41
++dCount; /* increment dCount */
42 break; /* exit switch */
43
44 case 'F': /* grade was uppercase F */
45
case 'f': /* or lowercase f */
46 ++fCount; /* increment fCount */
47 break; /* exit switch */
48
49 case '\n': /* ignore newlines, */
50 case '\t': /* tabs, */
51
case ' ': /* and spaces in input */
52
break; /* exit switch */
53
54
default: /* catch all other characters */
55
printf( "Incorrect letter grade entered." );
56
printf( " Enter a new grade.\n" );
57
break; /* optional; will exit switch anyway */
58
} /* end switch */
59
60
} /* end while */
61
62
/* output summary of results */
63
printf( "\nTotals for each letter grade are:\n" );
64
printf( "A: %d\n", aCount ); /* display number of A grades */
65
printf( "B: %d\n", bCount ); /* display number of B grades */
66
printf( "C: %d\n", cCount ); /* display number of C grades */
67
printf( "D: %d\n", dCount ); /* display number of D grades */
68
printf( "F: %d\n", fCount ); /* display number of F grades */
69
70
return 0; /* indicate program ended successfully */
71
72
} /* end function main */
Enter the letter grades.
Enter the EOF character to end input.
a
b
c
C
A
d
f
C
E
Incorrect letter grade entered. Enter a new grade.
D
A
b
^Z
Totals for each letter grade are:
A: 3
B: 2
C: 3
D: 2
F: 1
40
L
L
ệ
ệ
nh l
nh l
ặ
ặ
p
p
do
do
…
…
whil
whil
e trong C
e trong C
Lệnh lặp do…while
• Điều kiện lặp sẽ được kiểm tra sau khi khối lệnh lặp
được thực hiện.
– Tất cả các hành động (lệnh) trong khối lặp được thực hiện
ít nhất một lần.
• Cú pháp:
do {
Câu lệnh;
} while (điều kiện );
true
false
action(s)
condition
41
Ví dụ
1 /* Fig. 4.9: fig04_09.c
2 Using the do/while repetition statement */
3 #include <stdio.h>
4
5 /* function main begins program execution */
6
int main()
7
{
8
int counter = 1; /* initialize counter */
9
10
do {
11
printf( "%d ", counter ); /* display counter */
12
} while ( ++counter <= 10 ); /* end do while */
13
14
return 0; /* indicate program ended successfully */
15
16 } /* end function main */
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
42
C
C
á
á
c l
c l
ệ
ệ
nh
nh
break
break
v
v
à
à
continue
continue
break
• Tác dụng thoát ngay lập tức khỏi các lệnh while, for,
do…while hoặc lệnh switch
• Chương trình sẽ thực hiện từ lệnh đầu tiên sau vòng lặp
• Sử dụng lệnh break
– Thoát sớm khỏi vòng lặp
– Bỏ qua những giá trị còn lại trong lệnh switch
43
continue
• Bỏ qua những lệnh còn lại trong khối lệnh lặp
while
,
for
hoặc
do
…
while
– Tiếp tục quá trình với lần lặp tiếp theo của lệnh lặp
• while
và
do
…
while
– Kiểm tra việc tiếp tục lặp ngay sau khi lệnh
continue
được thực
hiện
• for
– Biểu thức tăng giá trị biến điều khiển được thực hiện sau đókiểm
tra việc tiếp tục lặp được tiến hành
Thứ Hai, 6 tháng 1, 2014
cau chuyen tinh yeu
2.Ký ức tình yêu
"Anh có yêu em không?" "Có". "Yêu như thế nào?" Duy tròn mắt nhìn Vân một thoáng, hơi
bối rối: "Thì . cũng như mọi người yêu nhau". Vân đỏng đảnh: "Ứ, ứ cần anh nói thế. Phải cụ
thể hơn cơ". Duy dụi tắt điếu thuốc lá, cố nén tiếng thở dài, giọng nói đã có phần khang khác:
"Em vẫn bảo tình yêu là một khái niệm trừu tượng cơ mà". Cũng may Vân đã chịu ngồi im, đầu
tựa vai anh, mắt lơ mơ nhìn cả vạt đồi thoai thoải tím ngắt sim mua. Một nôi nghỉ ngơi thật tuyệt
- Duy nghĩ, nếu như chỉ có một mình anh, anh sẽ nằm xoài ra thoải mái, nhìn trời qua những kẽ lá
và nghĩ mông lung. Duy chợt thấy buồn cười, có ai như anh không, ước có một mình trong lúc
ngồi cạnh người yêu. Duy thấy vai mình nặng trĩu, dường như Vân đã ngủ. Anh đỡ mái đầu Vân
ngả lên đùi mình, chăm chú ngắm từng nét mặt cô. Phải thừa nhận là Vân giống Linh, giống như
hai chị em ruột mặc dù họ chẳng hề biết nhau ngoaụi đời. Nghĩ đến Linh, Duy vẫn thấy lòng mình
se thắt, dù đã 6 năm rồi . Cũng rèm mi hoe hoe vàng cong vút (chứ không phải mi đen) khiến
cho đôi mắt có vẻ gì là lạ, đầy ấn tượng. Cũng nốt ruồi son ngay trên cánh môi (nhỏng nốt ruồi
của Linh nằm chếch về bên trái, bướng bỉnh và tinh nghịch hơn), cũng đôi má bầu bầu, mái tóc
ngang lưng, càng nhìn càng thấy giống. Bỗng Vân cựa quậy rồi mở mắt: "Sao nhìn em lạ vậy?
Cứ như nghi ngờ điều gì ấy". Hình ảnh Linh vụt biến mất, chỉ còn lại là Vân. Duy lắc đầu, âu
yếm vuốt vuốt mấy sợi tóc xoà trên trán người yêu, kỳ thực để cho Vân nhắm mắt, thôi quấy rầy
anh bằng những điệp khúc câu hỏi cũ mèm.
Ừ nhỉ, tại sao những kỳ nghỉ ngơi lại cứ gắn với mùa hè. Mà tại sao bao nhiêu năm rồi anh vẫn
giữ thói quen đến những vùng đồi núi? Nó nhắc anh, bắt anh phải nghĩ về Linh nhiều hơn - cũng
có nghĩa là giày vò, hành hạ anh đến khổ sở. Ngày ấy, Linh cũng yêu hoa sim tím vô cùng.
Không, em yêu tất cả các loại hoa màu tím thì đúng hơn. Hai đứa bằng tuổi nhau, tròn hai mươi.
Trong nụ hôn đầu choáng váng và run rẩy đến nghẹt thở, Duy hỏi nhỏ: "Gọi Duy là anh nhé?"
Linh xấu hổ, cắn vào cằm anh thật đau. Yêu nhau đến độ tưởng như chết được vì nhau, Linh vẫn
không thay đổi cách xưng hô: "Duy ơi, Linh nhớ Duy kinh khủng". "Duy ơi! Khăn len Linh đan
cho Duy này". "Duy ơi, muốn ốm không đấy, trời mưa thế này mà dám đi đầu trần". Mới đầu
Duy còn cự nự, cứ đòi Linh gọi là anh, Linh chỉ cười: "Khi nào mình . cưới nhau, Linh sẽ gọi
Duy là anh, chịu không?" Duy chịu thua trước nụ cười thiên thần ấy để ôm ghì Linh trong vòng
tay cuồng nhiệt của mình .
Chiều nắng nhạt dần và gió lồng lộng. Vân tung tăng đi trước Duy, thỉnh thoảng lại cúi xuống
ngắt vài bông hoa dại. Tóc Vân bay xấp xoã, đáng yêu hệt như hôm anh gặp Vân lần đầu. Duy
chạy tới, bịt mắt Vân, cắt ngang tiếng cười khanh khách của người yêu bằng một nụ hôn dài
"Anh yêu em, biết không hả công chúa?" Vân buông ngay nắm hoa dại, vòng tay qua cổ anh,
đắm đuối: "Đừng làm em phát điên lên vì anh nữa" . Duy dìu người yêu đi chầm chậm. Lạ thay,
bên Vân, anh vẫn không thôi nghĩ về Linh, dù anh yêu Vân thực sự, dù Linh đã thuộc về quá khứ
xót xa .
.Linh chưa kịp bước sang tuổi 21, chưa kịp cùng anh thổi nến trong ngày sinh. Duy vẫn nhớ,
ngày ấy anh đã hỏi Linh thích quà tặng gì nhất cho ngày sang tuổi mới. Linh áp đầu vào ngực
Duy, thầm thì: "Linh chỉ thích có Duy thôi, thật đấy". Vậy mà Linh . Đó là một ngày chủ nhật
đường phố đông nghẹt đã cướp đi Linh của anh. Trong giỏ xe vẫn còn lăn lóc một gói quà nho
nhỏ. Cô bạn chơi thân với Linh thổn thức: "Nó bảo . nó bảo sáng nay đi chọn mua tặng anh một
chiếc cavat thật đẹp". Duy không tin vào tai mình nữa, anh điên cuồng chạy khắp bệnh viện như
một gã tâm thần. Người ta ngăn không cho anh vào nhà xác, không cho anh vào với Linh khi
Linh không còn biết cười, biết nói, biết nhìn anh . Anh đã gào lên nguyền rủa hết thảy, gào lên
trong nỗi tuyệt vọng tột cùng .
"Anh xem em mặc áo dài màu này có hợp không?" Duy nhìn Vân đang xoay người trước gương,
gật gù "Đẹp lắm cưng ạ! Mà với anh, em mặc màu gì cũng đẹp". Vân quay lại, âu yếm sửa cổ áo
cho Duy rồi la lên: "Sao anh không đeo cavat vào. Trời ạ! Mặc complê đi dự đám cưới mà thiếu
cavat". Duy thành thật: "Anh chẳng có cái nào đâu". Vân ấn anh ngồi xuống ghế, với tay lấy
chìa khoá xe "Để em đi mua cho anh". Mặt Duy thoắt tái nhợt, tim anh nhói lên như có vật nhọn
nào vừa đâm trúng "Vân, đừng kệ anh". Vân hốt hoảng nhào đến. Lát sau, Duy trở lại bình
thường, lúng túng giải thích: "Anh hơi đau đầu. Nhưng anh không dùng cavat đâu". Vân dằn dỗi
"Nhưng mà tại sao mới được chứ. Sao anh gàn thế? Hay anh không khiến em thì tự anh đi mua
cũng được. ừ, mà chưa bao giờ em thấy anh dùng cavat". Đơn giản thế mà cũng giận nhau. Vân
đùng đùng bỏ về, không đi đám cưới sau một điệp khúc câu hỏi "Tại sao" mà Duy chẳng thể trả
lời. Từ ngày Linh mất, Duy không bao giờ dùng cavat. Anh cứ có cảm tưởng cổ mình bị thít chặt
lại khi nghĩ đến nguyên nhân cướp mất Linh của anh. Chiếc cavat Linh mua ngày ấy giờ nằm yên
trong ngăn tủ với hàng bao kỷ vật khác: Khăn len, cuốn sổ, một mảnh mùi soa thêu .
Trong suốt thời gian yêu nhau, Linh chưa bao giờ giận Duy, kể cả những lần anh lỡ hẹn (vì có
việc đột xuất) hay những lần anh đến trễ giờ. Nếu thấy lâu lâu anh không tới, Linh lại cuống quýt
đến tìm: "Duy hư lắm đấy nhé. Linh cứ tưởng là Duy bị ốm, Linh lo cuống cả lên .". Có một đôi
lần Linh dỗi, nhưng Linh có cách trừng phạt riêng, không ngúng nguẩy quay đi hay bỏ về mà sẽ
mím chặt đôi môi hồng xinh xắn, ngăn cản nụ hôn của Duy. Nhưng chỉ được vài phút. Duy chưa
bao giờ phải khổ sở chạy theo năn nỉ, dỗ dành Linh. Cũng chính vì thế, anh yêu Linh hơn tình yêu
của tất cả thế gian này cộng lại .
Không phải Vân không biết trước cô, Duy đã yêu một người con gái khác. Giá như Vân chỉ bằng
lòng biết đến đấy thôi, mặc kệ Duy với những gì thuộc về quá khứ, mặc kệ Duy với những kỷ
niệm của riêng mình thì có lẽ Duy sẽ bớt đi những lúc đi về giữa quá khứ và hiện tại, sẽ gạt bỏ
được những so sánh ngoài ý muốn. Và biết đâu anh lại tìm thấy tình yêu cuồng nhiệt, đắm đuối
hệt thuở xưa ở Vân. Nhưng mọi chuyện lại không như thế. Vân đòi biết quá nhiều. Thoạt đầu chỉ
là "Tên của chị ấy là gì hả anh?" và Vân xuýt xoa: "Em thích cái tên Thuỳ Linh lắm. Anh tin
không, ngày nhỏ em có con bạn thân là Thuỳ Linh, bao nhiêu lần em khóc đòi bố mẹ đổi tên cho
mình". Vân bảo: "Ai chẳng có những kỷ niệm. Em không hờn ghen với kỷ niệm của anh. Nhưng
có điều, đừng sống mãi với kỷ niệm anh nhé". Lúc ấy nhìn Vân thật buồn và tội nghiệp. Duy cồn
cào, anh thấy yêu và thương Vân thành thật, yêu một dáng hình, một tâm hồn, một tấm lòng biết
cảm thông, chia sẻ. Vân đã khóc khi anh kể cho cô nghe vì sao anh mất Linh . Thế nhưng tại sao
anh càng cố gắng không khơi dậy kỷ niệm thì Vân càng dồn ép, đoụi anh phải kể về Linh nhiều
hơn. Và càng biết về Linh thì Vân càng hay giận dỗi, so bì, trách móc. Anh không thể chịu nổi
điệp khúc căn vặn "Anh có yêu em không?" và những câu hờn mát đến độc địa của Vân "Em chỉ
vụng veà thế thôi. Em biết, anh chẳng yêu em nhiều". Duy không biết thanh minh nhiều, anh lại
tìm đến với Linh trong kỷ niệm như một sự cứu rỗi.
. Linh bảo: "Một ngày nào đó không còn thấy yêu Linh, Duy cứ đi yêu người khác mà Duy
thích. Chỉ có điều phải thành thật mà nói lời chia tay. Đừng lừa dối Linh". Duy véo mũi Linh,
mắng: "Chỉ vớ vẩn thôi. Mình sẽ là của nhau đến trọn kiếp". Mắt Linh thoáng buồn "Linh muốn
thế nhưng cuộc đời thì nhiều biến động .". Duy át đi: "Giả sử Duy yêu người khác, Linh chấp
nhận chia tay, thế hoá ra Linh không yêu Duy". Linh bảo: "Linh sẽ buồn, sẽ đau lắm chứ nhưng
nếu Duy hạnh phúc bên người khác hơn bên Linh thì .". Tại sao Linh lại có linh cảm chẳng lành
về số phận, về tình yêu như thế? Để rồi chỉ ít lâu sau, anh phải gục đầu khóc trước những vòng
hoa trắng, khóc giữa những đêm ngồi nghe bản nhạc quen thuộc một mình lẫn với tiếng mưa gõ
nhịp đều đều, đều đều.
Duy lại đến tìm Vân như sau hàng bao lần giận dỗi trước đó. Thủ tục làm lành khó khăn hơn
nhưng rồi cũng xong xuôi. Hai đứa lại đi dạo trong công viên. Mùa thu, hoa sữa thơm dịu dàng và
quyến rũ. Những bông hoa nhỏ xíu rớt xuống nền gạch đỏ như sao sa. Tóc Vân thấp thoáng hoa
sữa trắng ngà. Duy vòng tay qua thành ghế đá, mơ màng nhìn lên vòm lá. Hình như có một tiếng
chim chiếp chiếp tội nghiệp đâu đây. Dường như Vân hỏi anh câu gì đó nhỏng Duy vẫn mải tìm
kiếm xem tiếng chim kêu ấy ở chỗ nào. Chắc chắn đó phải là chú chim sâu nhỏ thật dễ thương.
Thế mà ngày bé, bao nhiêu lần anh mang súng caosu lêu lổng khắp các khu vườn . Chợt Vân giật
tay lại, ngoắt người đi, giận dỗi. Duy giật mình, ngắt khỏi những suy nghĩ lan man: "Gì thế em?"
Vân quay lại, nét mặt trở nên cau có: "Em biết mà, anh không thể nào khác đi. Anh lại nghĩ, lại
nhớ, lại tiếc tình-yêu-cũ-của-anh rồi phải không?" Duy thất vọng, cúi đầu không nói. Vân vẫn
không tha: "Hèn gì em hỏi anh đến ba lần mà anh không trả lời". "Em hỏi anh gì vậy? Anh im
lặng cũng là một cách trả lời đấy chứ". Vân nhìn sững Duy, nghẹn ngào: "Anh không yêu em
phải không. Ngồi với em mà anh chỉ nghĩ đến chị Linh .". Duy cắn môi đột ngột "ừ! Anh yêu
Linh và yêu Linh mãi mãi". Vân bật khóc, cầm túi xắc rồi bước đi như chạy. Duy không đuổi
theo như bao lần trước đó. Anh nhìn theo cô rồi buồn buồn nghĩ: Chắc là chẳng khi nào mình gặp
lại Vân để làm lành nữa . Ôi! Ngày xưa, Linh thường mặc áo xanh, Linh thường đi thong thả .
3.Cô gái ở cửa hàng bán đĩa CD
Có một chàng trai bị bệnh ung thư. Chàng trai 19 tuổi, nhưng có thể chết bất kỳ lúc nào vì căn bệnh
quái ác này. Suốt ngày, chàng trai phải nằm trong nhà, được sự chăm sóc cẩn thận đến nghiêm ngặt của
bố mẹ. Do đó, chàng trai luôn mong ước được ra ngoài chơi, dù chỉ một lúc cũng được.
Sau rất nhiều lần năn nỉ, bố mẹ cậu cũng đồng ý. Chàng trai đi dọc con phố - con phố nhà mình mà vô
cùng mới mẻ - từ cửa hàng này sang cửa hàng khác. Khi đi qua một cửa hàng bán CD nhạc, chàng trai
nhìn qua cửa kính và thấy một cô gái. Cô gái rất xinh đẹp với một nụ cười hiền lành - và chàng trai
biết đó là 'tình yêu từ ánh mắt đầu tiên'.
Chàng trai vào cửa hàng và lại gần cái bàn. nơi cô gái đang ngồi.
Cô gái ngẩng lên hỏi:
- Tôi có thể giúp gì được anh? - Cô gái mỉm cười và đó quả là nụ cười đẹp nhất mà chàng trai từng
thấy.
- Ơ - Chàng trai lúng túng - Tôi muốn mua một CD .
Chàng trai chỉ bừa một cái CD trên giá rồi trả tiền.
- Anh có cần tôi gói lại không - Cô gái hỏi, và lại mỉm cười.
Khi chàng trai gật đầu, cô gái đem chiếc CD vào trong.
Khi cô gái quay lại với chiếc CD đã được gói cẩn thận, chàng trai tần ngần cầm lấy và đi về.
Từ hôm đó, ngày nào chàng trai cũng tới cửa hàng, mua một chiếc CD và cô gái bán hàng lại gói cho
anh. Những chiếc CD đó, chàng trai đều đem về nhà và cất ngay vào tủ. anh rất ngại, không dám hỏi
tên hay làm quen với cô gái. Nhưng cuối cùng, mẹ anh cũng phát hiện ra việc này và khuyên anh cứ
nên làm quen với cô gái xinh đẹp kia.
Ngày hôm sau, lấy hết can đảm, chàng trai lại đến cửa hàng bán CD. Rồi khi cô gái đem chiếc CD vào
trong để gói, anh đã để một mảnh giấy ghi tên và số điện thoại của mình lên bàn. Rồi anh cầm chiếc
CD đã được gói như tất cả mọi ngày - đem về.
Vài ngày sau .
‘Reeeeng! .'
Mẹ của chàng trai nhấc điện thoại:
- Alô?
Đầu dây bên kia là cô gái ở cửa hàng bán CD. Cô xin gặp chàng trai nhưng bà mẹ oà lên khóc.
- Cháu không biết sao? Nó đã mất rồi .hôm qua.
Im lặng một lúc. Cô gái xin lỗi, chia buồn rồi đặt máy.
Chiều hôm ấy, bà mẹ vào phòng cậu con trai. Bà muốn sắp xếp lại quần áo của cậu nên đã mở cửa tủ.
Bà sững người khi nhìn thây hàng chồng, hàng chồng CD được gói bọc cẩn thận chưa hề được mở ra.
Bà mẹ rất ngạc nhiên nên cầm lên một chiếc mở thử ra.
Bên trong hộp giấy bọc là một chiếc CD cùng với một mảnh giấy ghi ' Chào anh, anh dễ thương lắm-
Jacelyn.'
Bà mẹ mở thêm một chiếc CD nữa.Lại thêm một mảnh giấy ghi:' Chào anh, anh khỏe không? Mình làm
bạn nhé? - Jacelyn.'
Một chiếc CD nữa, một chiếc nữa . Trong mỗi chiếc là một mảnh giấy .
Trong mỗi cử chỉ đều có thể tiềm ẩn một món quà. Giá như chúng ta đừng ngần ngại mở những món
quà mà cuộc sống đem lại.
4.Một tình yêu không nói
Năm học lớp 10.
Ngồi trong lớp học Anh văn, tôi chăm chú nhìn cô bé cạnh bên. Em là người mà tôi luôn gọi là BẠN
TỐT NHẤT. Tôi chăm chú nhìn mái tóc dài và mượt của em và ước gì em là của tôi. Nhưng em không
xem tôi như thế và tôi biết điều đó. Sau buổi học, em đến gần và hỏi mượn tôi bài học em nghỉ hôm
trước. Em nói : "Cảm ơn anh !" và hôn lên má tôi. Tôi muốn nói với em, tôi muốn cho em biết rằng tôi
không muốn chỉ là bạn. Tôi yêu em nhưng tôi quá nhút nhát, tôi cũng không hiểu tại sao.
Năm học lớp 11.
Chuông điện thoại reo. Đầu dây bên kia là em. Em khóc và thút thít về cuộc tình vừa tan vỡ. Em muốn
tôi đến với em, vì em không muốn ở một mình, và tôi đã đến. Khi ngồi cạnh em trên sofa, tôi chăm chú
nhìn đôi mắt ướt nước của em và ước gì em là của tôi. Sau hai tiếng đồng hồ, cùng xem bộ phim của
Drew Barrymore và ăn ba túi khoai tây rán, em quyết định đi ngủ. Em nhìn tôi, nói : "Cảm ơn anh !"
và hôn lên má tôi. Tôi muốn nói với em, tôi muốn cho em biết rằng tôi không muốn chỉ là bạn. Tôi yêu
em nhưng tôi quá nhút nhát, tôi cũng không hiểu tại sao.
Năm cuối cấp.
Vào một ngày trước đêm khiêu vũ dạ hội mãn khóa, em bước đến tủ đựng đồ của tôi. "Bạn nhảy của
em bị ốm", em nói, "Anh ấy sẽ không khỏe sớm được và em không có ai để nhảy cùng. Năm lớp 7,
chúng mình đã hứa với nhau là nếu cả hai đứa đều không có bạn nhảy, chúng mình sẽ đi cùng nhau như
NHỮNG NGƯỜI BẠN TỐT NHẤT." Và chúng tôi đã làm như thế. Vào đêm dạ hội, sau khi tiệc tan,
tôi đứng ở bậc tam cấp trước cửa phòng em. Tôi chăm chú nhìn em khi em mỉm cười và nhìn bóng tôi
trong đôi mắt lấp lánh của em. Tôi muốn em là của tôi nhưng em không nghĩ về tôi như thế và tôi biết
điều đó. Rồi sau, em nói : "Em đã có giờ phút vui vẻ nhất, cảm ơn anh !" và hôn lên má tôi. Tôi muốn
nói với em, tôi muốn cho em biết rằng tôi không muốn chỉ là bạn. Tôi yêu em nhưng tôi quá nhút nhát,
tôi cũng không hiểu tại sao.
Ngày tốt nghiệp.
Từng ngày trôi qua, rồi từng tuần, từng tháng. Chớp mắt đã là ngày tốt nghiệp. Tôi ngắm nhìn hình dáng
tuyệt vời của em nổi lên như một thiên thần trên sân khấu khi nhận bằng tốt nghiệp. Tôi muốn em là của
tôi nhưng em không xem tôi như thế và tôi biết điều đó. Trước khi mọi người trở về nhà, em tiến về
phía tôi trong áo khoác và mũ, khóc khi tôi ôm em. Rồi sau, nhấc đầu lên khỏi vai tôi, em nói : "Anh là
BẠN TỐT NHẤT của em, cảm ơn anh !" và hôn lên má tôi. Tôi muốn nói với em, tôi muốn cho em
biết rằng tôi không muốn chỉ là bạn. Tôi yêu em nhưng tôi quá nhút nhát, tôi cũng không hiểu tại sao.
Vài năm sau.
Giờ đây, tôi đang ngồi trong băng ghế dài trong nhà thờ. Cô bé ấy đang làm lễ kết hôn. Tôi nhìn em khi
em nói : "Tôi hứa" và bắt đầu một cuộc sống mới, với một người đàn ông khác. Tôi muốn em là của
tôi nhưng em không xem tôi như thế và tôi biết điều đó. Nhưng trước khi lên xe đi, em đến gần tôi và
nói : "Anh đã đến, cảm ơn anh !" và hôn lên má tôi. Tôi muốn nói với em, tôi muốn cho em biết rằng
tôi không muốn chỉ là bạn. Tôi yêu em nhưng tôi quá nhút nhát, tôi cũng không hiểu tại sao.
Lễ tang.
Đã nhiều năm trôi qua, tôi nhìn xuống chiếc quan tài chứa bên trong cô bé đã từng là BẠN TỐT
NHẤT của mình. Trong buổi lễ, người ta đã tìm thấy quyển nhật ký của em trong suốt những năm trung
học. Và đây là những gì em viết : "Tôi chăm chú nhìn anh và ước gì anh là của tôi nhưng anh không
xem tôi như thế và tôi biết điều đó. Tôi ước anh nói với tôi rằng anh yêu tôi. Tôi ước mình cũng có thể
làm được điều đó… Tôi chỉ nghĩ một mình và khóc.
Em yêu anh em yêu anh em yêu anh…"
5.Luôn chờ em cúp máy trước .
Ngày ấy, khi cô gái và chàng trai đang yêu nhau thắm thiết. Mỗi lần gọi điện thoại, hai người
chuyện trò tưởng chừng không bao giờ dứt. Cuối cuộc gọi, luôn là cô gái gác máy trước, sau khi đã cố
nấn ná, không muốn nói lời tạm biệt, chàng trai lại từ từ cảm nhận hơi ấm còn vương lại của giọng nói
trong không trung, và một nỗi buồn man mác, vấn vương, lưu luyến.
Sau đó, hai người chia tay. Cô gái nhanh chóng có người yêu mới, một anh chàng đẹp trai, hào nhoáng.
Cô gái thấy rất mãn nguyện, và cũng rất đắc ý. Nhưng rồi về sau, cô dần dần cảm thấy giữa hai người
dường như thiêu thiếu một điều gì đó, sự bất an đó khiến cho cô thấy như có một sự mất mát mơ hồ. Là
điều gì vậy nhỉ? Cô cũng không rõ nữa. Chỉ là khi hai người kết thúc cuộc gọi, cô gái cảm thấy khi
mình chưa kịp nói xong một nửa câu "Hẹn gặp lại", thì đầu dây bên kia đã vang lên tiếng "cạch" cúp
máy. Mỗi lúc như vậy, cô luôn thấy cái âm thanh chói tai đó như đóng băng lại trong không trung, rồi
xuyên vào trong màng nhĩ. Cô cảm thấy dường như người bạn trai mới giống như một cánh diều đứt
dây, đôi tay yếu ớt của mình sẽ không thể níu giữ được sợi dây vô vọng đó.
Rồi cũng đến một ngày, hai người cãi nhau. Anh chàng đó chán nản, quay người bỏ đi. Cô gái không
khóc, mà cảm thấy như là được giải thoát.
Một hôm, cô gái chợt nhớ đến người yêu đầu tiên, bỗng thấy bùi ngùi: Chàng "ngốc" đợi nghe cô nói
xong câu "Tạm biệt". Cảm xúc đó khiến cô nhấc máy. Giọng của chàng trai vẫn chân chất, bình thản
như xưa. Cô gái thì chẳng thốt lên lời, luống cuống nói "Tạm biệt"
Lần này cô không gác máy, một xúc cảm khó gọi thành tên khiến cô im lặng lắng nghe sự tĩnh lặng của
đầu dây bên kia.
Chẳng biết bao lâu sau đó, đầu dây bên kia vọng đến tiếng của chàng trai, "Sao em không cúp máy?"
Tiếng của cô gái như khản lại, " Tại sao lại muốn em cúp máy trước?". "Quen rồi". Chàng trai bình
tĩnh nói, "Anh muốn em cúp máy trước, như vậy anh mới yên tâm".
"Nhưng người cúp máy sau, thường cảm thấy nuối tiếc, như vừa để tuột mất một điều gì." Cô gái hơi
run run giọng. "Vì vậy, anh thà nhận sự mất mát đó, chỉ cần em vui là đủ." Cô gái không kìm nổi mình,
bật khóc, những giọt nước mắt nóng hổi thấm đẫm cả vùng kí ức tình yêu thuở nào. Cuối cùng, cô cũng
hiểu ra rằng, người không đủ kiên nhẫn để nghe cô nói hết câu cuối cùng, không phải là người mà cả
đời này cô mong đợi.
Hoá ra, tình yêu đôi khi thật giản đơn, chỉ một chút đợi chờ, đã có thể nói lên tất cả.
6.Có cánh chuồn nào trên vai em không?
Thành phố nhỏ yên tĩnh và xinh đẹp, hai người yêu đắm say, mỗi bình minh đều đến bờ biển ngắm mặt
trời mọc, và mỗi chiều đi tiễn bóng tà dương ở bãi cát. Dường như những ai đã gặp đôi tình nhân đều
nhìn theo với ánh mắt ngưỡng mộ.
Một ngày, sau vụ đâm xe, cô gái trọng thương im lìm nằm lại trên chiếc giường bệnh viện, mấy ngày
đêm không tỉnh lại.
Buổi sáng, chàng trai ngồi bên giường tuyệt vọng gọi tên người yêu đang vô tri vô giác; đêm xuống,
chàng trai tới quỳ trong giáo đường nhỏ của thành phố, ngước lên thượng đế cầu xin, mắt không còn lệ
để khóc than.
Một tháng trôi qua, người con gái vẫn im lìm, người con trai đã tan nát trái tim từ lâu, nhưng anh vẫn
cố gắng và cầu xin hy vọng. Cũng có một ngày, thượng đế động lòng.
Thượng đế cho chàng trai đang gắng gượng một cơ hội. Ngài hỏi: "Con có bằng lòng dùng sinh mệnh
của con để đánh đổi không?". Chàng trai không chần chừ vội đáp: "Con bằng lòng!".
Thượng đế nói: "Ta có thể cho người con yêu tỉnh dậy, nhưng con phải đánh đổi ba năm hoá chuồn
chuồn, con bằng lòng không?". Không chần chừ chàng trai vội đáp: "Con bằng lòng!".
Buổi sáng, cánh chuồn rời Thượng đế bay vội vã tới bệnh viện, như mọi buổi sáng. Và cô gái đã
tỉnh dậy!
Chuồn chuồn không phải người, chuồn chuồn không nghe thấy người yêu đang nói gì với vị bác sĩ đứng
bên giường.
Khi người con gái rời bệnh viện, cô rất buồn bã. Cô gái đi khắp nơi hỏi về người cô yêu, không ai biết
anh ấy đã bỏ đi đâu.
Cô ấy đi tìm rất lâu, khi cánh chuồn kia không bao giờ rời cô, luôn bay lượn bên người yêu, chỉ có
điều chuồn chuồn không phải là người, chuồn chuồn không biết nói. Và cánh chuồn là người yêu ở
trước mắt người yêu nhưng không được nhận ra.
Mùa hạ đã trôi qua, mùa thu, gió lạnh thổi những chiếc lá cây lìa cành, cánh chuồn không thể không
ra đi. Vì thế cánh rơi cuối cùng của chuồn chuồn là trên vai người con gái.
"Tôi muốn dùng đôi cánh mỏng manh vuốt ve khuôn mặt em, muốn dùng môi khô hôn lên trán em…",
nhưng thân xác quá nhẹ mỏng của chuồn chuồn cuối cùng vẫn không bị người con gái nhận ra.
Chớp mắt, mùa xuân đã tới, cánh chuồn cuống cuồng bay trở lại thành phố tìm người yêu. Nhưng dáng
dấp thân quen của cô đã tựa vào bên một người con trai mạnh mẽ khôi ngô, cánh chuồn đau đớn rơi
xuống, rất nhanh từ lưng chừng trời.
Ai cũng biết sau tai nạn người con gái bệnh nghiêm trọng thế nào, chàng bác sĩ tốt và đáng yêu ra
sao, tình yêu của họ đến tự nhiên như thế nào, và ai cũng biết người con gái đã vui trở lại như những
ngày xưa.
Cánh chuồn chuồn đau tới thấu tâm can, những ngày sau, chuồn chuồn vẫn nhìn thấy chàng bác sĩ kia
dắt người con gái mình yêu ra bể xem mặt trời lên, chiều xuống đến bờ biển xem tà dương, và cánh
chuồn chỉ có thể thỉnh thoảng tới đậu trên vai người yêu, chuồn chuồn không thể làm gì hơn.
Những thủ thỉ đắm say, những tiếng cười hạnh phúc của người con gái làm chuồn chuồn ngạt thở.
Mùa hạ thứ ba, chuồn chuồn đã không còn thường đến thăm người con gái chàng yêu nữa. Vì trên vai
cô ấy luôn là tay chàng bác sĩ ôm chặt, trên gương mặt cô là cái hôn tha thiết của anh ta, người con gái
không có thời gian để tâm đến một cánh chuồn đau thương, cũng không còn thời gian để ngoái về quá
khứ.
Ba năm của Thượng đế sắp chấm dứt. Trong ngày cuối, người yêu ngày xưa của chuồn chuồn bước
đến trong lễ thành hôn với chàng bác sĩ.
Cánh chuồn chuồn lặng lẽ bay vào trong nhà thờ, đậu lên vai người mà anh yêu, chàng biết người con
gái anh yêu đang quỳ trước Thượng đế và nói: "Con bằng lòng!". Chàng thấy người bác sĩ lồng chiếc
nhẫn vào tay người con gái. Họ hôn nhau say đắm ngọt ngào. Chuồn chuồn để rơi xuống đất một hạt lệ
đau đớn.
Thượng đế hỏi: "Con đã hối hận rồi sao?". Chuồn chuồn gạt hạt lệ nói: "Con không!"
Thượng đế hài lòng nói: "Nếu vậy, từ ngày mai con có thể trở thành người được rồi!".
Chuồn chuồn soi vào hạt nước mắt nhỏ, chàng lắc đầu đáp: "Hãy để con cứ làm chuồn chuồn suốt
đời ."
Yêu một người không phải là nhất định phải có được họ. Nhưng đã có được một người thì hãy
cố yêu lấy họ. Có cánh chuồn nào trên vai bạn không?
Và nếu bạn nhận được bài dịch này, chứng tỏ đang có một người nào đó yêu bạn, hoặc bởi vì bạn
đang yêu quý một ai đó ở bên.
"Chúng ta còn lại gì, chỉ rớt lại hai giọt nước mắt hoá thành băng!"
7.Ly và nước
Ly nói: "Tôi cô quạnh quá, tôi cần Nước, cho tôi chút nước nào!"
Chủ hỏi: "Được, cho ngươi nước rồi, ngươi sẽ không cô quạnh nữa phải không?"
Ly đáp: "Chắc vậy!"
Chủ đem Nước đến, rót vào trong Ly.
Nước rất nóng, Ly cảm thấy toàn thân mềm nhũn, rụng rời, tưởng như sắp tan chảy đến nơi. Ly nghĩ,
đây chắc là sức mạnh của tình yêu.
Một lát Nước chỉ còn âm ấm, Ly cảm thấy dễ chịu vô cùng. Ly nghĩ, đây chính là mùi vị của cuộc
sống.
Nước nguội đi, Ly bắt đầu sợ hãi, sợ hãi điều gì chính Ly cũng không biết. Ly nghĩ, đây chính là tư vị
của sự mất mát.
Nước lạnh ngắt, Ly tuyệt vọng. Ly nghĩ, đây chính là 'an bài' của duyên phận.
Ly kêu lên: "Chủ nhân, mau đổ nước ra đi, tôi không cần nữa!"
Chủ không có đấy. Ly cảm thấy nghẹt thở. Nước đáng ghét, lạnh lẽo quá chừng, ở mãi trong lòng, thật
là khó chịu.
Ly dùng sức lay thật mạnh. Ly chao mình, Nước rốt cục cũng phải chảy ra. Ly chưa kịp vui mừng, thì
đã ngã nhào xuống đất.
Ly vỡ tan. Trước lúc chết, Ly nhìn thấy, mỗi mảnh của Ly, đều có đọng vết Nước. Lúc đó Ly mới biết,
Ly yêu Nước, Ly thật sự rất yêu Nước. Nhưng mà, Ly không có cách nào để đưa Nước, nguyên vẹn,
trở vào trong lòng được nữa.
Ly bật khóc, lệ hoà vào với Nước. Ly đang cố dùng chút sức lực cuối cùng, yêu Nước thêm lần nữa.
Chủ về. Ông ta nhặt những mảnh vỡ, một mảnh cứa vào ngón tay, làm bật máu ra.
Ly cười, tình yêu, rốt cục là cái gì, lẽ nào phải trải qua đớn đau mới biết trân trọng?
Ly cười, tình yêu, rốt cục là cái gì, lẽ nào phải mất hết tất cả, không còn cách gì vãn hồi nữa mới chịu
buông xuôi?
"Anh có yêu em không?" "Có". "Yêu như thế nào?" Duy tròn mắt nhìn Vân một thoáng, hơi
bối rối: "Thì . cũng như mọi người yêu nhau". Vân đỏng đảnh: "Ứ, ứ cần anh nói thế. Phải cụ
thể hơn cơ". Duy dụi tắt điếu thuốc lá, cố nén tiếng thở dài, giọng nói đã có phần khang khác:
"Em vẫn bảo tình yêu là một khái niệm trừu tượng cơ mà". Cũng may Vân đã chịu ngồi im, đầu
tựa vai anh, mắt lơ mơ nhìn cả vạt đồi thoai thoải tím ngắt sim mua. Một nôi nghỉ ngơi thật tuyệt
- Duy nghĩ, nếu như chỉ có một mình anh, anh sẽ nằm xoài ra thoải mái, nhìn trời qua những kẽ lá
và nghĩ mông lung. Duy chợt thấy buồn cười, có ai như anh không, ước có một mình trong lúc
ngồi cạnh người yêu. Duy thấy vai mình nặng trĩu, dường như Vân đã ngủ. Anh đỡ mái đầu Vân
ngả lên đùi mình, chăm chú ngắm từng nét mặt cô. Phải thừa nhận là Vân giống Linh, giống như
hai chị em ruột mặc dù họ chẳng hề biết nhau ngoaụi đời. Nghĩ đến Linh, Duy vẫn thấy lòng mình
se thắt, dù đã 6 năm rồi . Cũng rèm mi hoe hoe vàng cong vút (chứ không phải mi đen) khiến
cho đôi mắt có vẻ gì là lạ, đầy ấn tượng. Cũng nốt ruồi son ngay trên cánh môi (nhỏng nốt ruồi
của Linh nằm chếch về bên trái, bướng bỉnh và tinh nghịch hơn), cũng đôi má bầu bầu, mái tóc
ngang lưng, càng nhìn càng thấy giống. Bỗng Vân cựa quậy rồi mở mắt: "Sao nhìn em lạ vậy?
Cứ như nghi ngờ điều gì ấy". Hình ảnh Linh vụt biến mất, chỉ còn lại là Vân. Duy lắc đầu, âu
yếm vuốt vuốt mấy sợi tóc xoà trên trán người yêu, kỳ thực để cho Vân nhắm mắt, thôi quấy rầy
anh bằng những điệp khúc câu hỏi cũ mèm.
Ừ nhỉ, tại sao những kỳ nghỉ ngơi lại cứ gắn với mùa hè. Mà tại sao bao nhiêu năm rồi anh vẫn
giữ thói quen đến những vùng đồi núi? Nó nhắc anh, bắt anh phải nghĩ về Linh nhiều hơn - cũng
có nghĩa là giày vò, hành hạ anh đến khổ sở. Ngày ấy, Linh cũng yêu hoa sim tím vô cùng.
Không, em yêu tất cả các loại hoa màu tím thì đúng hơn. Hai đứa bằng tuổi nhau, tròn hai mươi.
Trong nụ hôn đầu choáng váng và run rẩy đến nghẹt thở, Duy hỏi nhỏ: "Gọi Duy là anh nhé?"
Linh xấu hổ, cắn vào cằm anh thật đau. Yêu nhau đến độ tưởng như chết được vì nhau, Linh vẫn
không thay đổi cách xưng hô: "Duy ơi, Linh nhớ Duy kinh khủng". "Duy ơi! Khăn len Linh đan
cho Duy này". "Duy ơi, muốn ốm không đấy, trời mưa thế này mà dám đi đầu trần". Mới đầu
Duy còn cự nự, cứ đòi Linh gọi là anh, Linh chỉ cười: "Khi nào mình . cưới nhau, Linh sẽ gọi
Duy là anh, chịu không?" Duy chịu thua trước nụ cười thiên thần ấy để ôm ghì Linh trong vòng
tay cuồng nhiệt của mình .
Chiều nắng nhạt dần và gió lồng lộng. Vân tung tăng đi trước Duy, thỉnh thoảng lại cúi xuống
ngắt vài bông hoa dại. Tóc Vân bay xấp xoã, đáng yêu hệt như hôm anh gặp Vân lần đầu. Duy
chạy tới, bịt mắt Vân, cắt ngang tiếng cười khanh khách của người yêu bằng một nụ hôn dài
"Anh yêu em, biết không hả công chúa?" Vân buông ngay nắm hoa dại, vòng tay qua cổ anh,
đắm đuối: "Đừng làm em phát điên lên vì anh nữa" . Duy dìu người yêu đi chầm chậm. Lạ thay,
bên Vân, anh vẫn không thôi nghĩ về Linh, dù anh yêu Vân thực sự, dù Linh đã thuộc về quá khứ
xót xa .
.Linh chưa kịp bước sang tuổi 21, chưa kịp cùng anh thổi nến trong ngày sinh. Duy vẫn nhớ,
ngày ấy anh đã hỏi Linh thích quà tặng gì nhất cho ngày sang tuổi mới. Linh áp đầu vào ngực
Duy, thầm thì: "Linh chỉ thích có Duy thôi, thật đấy". Vậy mà Linh . Đó là một ngày chủ nhật
đường phố đông nghẹt đã cướp đi Linh của anh. Trong giỏ xe vẫn còn lăn lóc một gói quà nho
nhỏ. Cô bạn chơi thân với Linh thổn thức: "Nó bảo . nó bảo sáng nay đi chọn mua tặng anh một
chiếc cavat thật đẹp". Duy không tin vào tai mình nữa, anh điên cuồng chạy khắp bệnh viện như
một gã tâm thần. Người ta ngăn không cho anh vào nhà xác, không cho anh vào với Linh khi
Linh không còn biết cười, biết nói, biết nhìn anh . Anh đã gào lên nguyền rủa hết thảy, gào lên
trong nỗi tuyệt vọng tột cùng .
"Anh xem em mặc áo dài màu này có hợp không?" Duy nhìn Vân đang xoay người trước gương,
gật gù "Đẹp lắm cưng ạ! Mà với anh, em mặc màu gì cũng đẹp". Vân quay lại, âu yếm sửa cổ áo
cho Duy rồi la lên: "Sao anh không đeo cavat vào. Trời ạ! Mặc complê đi dự đám cưới mà thiếu
cavat". Duy thành thật: "Anh chẳng có cái nào đâu". Vân ấn anh ngồi xuống ghế, với tay lấy
chìa khoá xe "Để em đi mua cho anh". Mặt Duy thoắt tái nhợt, tim anh nhói lên như có vật nhọn
nào vừa đâm trúng "Vân, đừng kệ anh". Vân hốt hoảng nhào đến. Lát sau, Duy trở lại bình
thường, lúng túng giải thích: "Anh hơi đau đầu. Nhưng anh không dùng cavat đâu". Vân dằn dỗi
"Nhưng mà tại sao mới được chứ. Sao anh gàn thế? Hay anh không khiến em thì tự anh đi mua
cũng được. ừ, mà chưa bao giờ em thấy anh dùng cavat". Đơn giản thế mà cũng giận nhau. Vân
đùng đùng bỏ về, không đi đám cưới sau một điệp khúc câu hỏi "Tại sao" mà Duy chẳng thể trả
lời. Từ ngày Linh mất, Duy không bao giờ dùng cavat. Anh cứ có cảm tưởng cổ mình bị thít chặt
lại khi nghĩ đến nguyên nhân cướp mất Linh của anh. Chiếc cavat Linh mua ngày ấy giờ nằm yên
trong ngăn tủ với hàng bao kỷ vật khác: Khăn len, cuốn sổ, một mảnh mùi soa thêu .
Trong suốt thời gian yêu nhau, Linh chưa bao giờ giận Duy, kể cả những lần anh lỡ hẹn (vì có
việc đột xuất) hay những lần anh đến trễ giờ. Nếu thấy lâu lâu anh không tới, Linh lại cuống quýt
đến tìm: "Duy hư lắm đấy nhé. Linh cứ tưởng là Duy bị ốm, Linh lo cuống cả lên .". Có một đôi
lần Linh dỗi, nhưng Linh có cách trừng phạt riêng, không ngúng nguẩy quay đi hay bỏ về mà sẽ
mím chặt đôi môi hồng xinh xắn, ngăn cản nụ hôn của Duy. Nhưng chỉ được vài phút. Duy chưa
bao giờ phải khổ sở chạy theo năn nỉ, dỗ dành Linh. Cũng chính vì thế, anh yêu Linh hơn tình yêu
của tất cả thế gian này cộng lại .
Không phải Vân không biết trước cô, Duy đã yêu một người con gái khác. Giá như Vân chỉ bằng
lòng biết đến đấy thôi, mặc kệ Duy với những gì thuộc về quá khứ, mặc kệ Duy với những kỷ
niệm của riêng mình thì có lẽ Duy sẽ bớt đi những lúc đi về giữa quá khứ và hiện tại, sẽ gạt bỏ
được những so sánh ngoài ý muốn. Và biết đâu anh lại tìm thấy tình yêu cuồng nhiệt, đắm đuối
hệt thuở xưa ở Vân. Nhưng mọi chuyện lại không như thế. Vân đòi biết quá nhiều. Thoạt đầu chỉ
là "Tên của chị ấy là gì hả anh?" và Vân xuýt xoa: "Em thích cái tên Thuỳ Linh lắm. Anh tin
không, ngày nhỏ em có con bạn thân là Thuỳ Linh, bao nhiêu lần em khóc đòi bố mẹ đổi tên cho
mình". Vân bảo: "Ai chẳng có những kỷ niệm. Em không hờn ghen với kỷ niệm của anh. Nhưng
có điều, đừng sống mãi với kỷ niệm anh nhé". Lúc ấy nhìn Vân thật buồn và tội nghiệp. Duy cồn
cào, anh thấy yêu và thương Vân thành thật, yêu một dáng hình, một tâm hồn, một tấm lòng biết
cảm thông, chia sẻ. Vân đã khóc khi anh kể cho cô nghe vì sao anh mất Linh . Thế nhưng tại sao
anh càng cố gắng không khơi dậy kỷ niệm thì Vân càng dồn ép, đoụi anh phải kể về Linh nhiều
hơn. Và càng biết về Linh thì Vân càng hay giận dỗi, so bì, trách móc. Anh không thể chịu nổi
điệp khúc căn vặn "Anh có yêu em không?" và những câu hờn mát đến độc địa của Vân "Em chỉ
vụng veà thế thôi. Em biết, anh chẳng yêu em nhiều". Duy không biết thanh minh nhiều, anh lại
tìm đến với Linh trong kỷ niệm như một sự cứu rỗi.
. Linh bảo: "Một ngày nào đó không còn thấy yêu Linh, Duy cứ đi yêu người khác mà Duy
thích. Chỉ có điều phải thành thật mà nói lời chia tay. Đừng lừa dối Linh". Duy véo mũi Linh,
mắng: "Chỉ vớ vẩn thôi. Mình sẽ là của nhau đến trọn kiếp". Mắt Linh thoáng buồn "Linh muốn
thế nhưng cuộc đời thì nhiều biến động .". Duy át đi: "Giả sử Duy yêu người khác, Linh chấp
nhận chia tay, thế hoá ra Linh không yêu Duy". Linh bảo: "Linh sẽ buồn, sẽ đau lắm chứ nhưng
nếu Duy hạnh phúc bên người khác hơn bên Linh thì .". Tại sao Linh lại có linh cảm chẳng lành
về số phận, về tình yêu như thế? Để rồi chỉ ít lâu sau, anh phải gục đầu khóc trước những vòng
hoa trắng, khóc giữa những đêm ngồi nghe bản nhạc quen thuộc một mình lẫn với tiếng mưa gõ
nhịp đều đều, đều đều.
Duy lại đến tìm Vân như sau hàng bao lần giận dỗi trước đó. Thủ tục làm lành khó khăn hơn
nhưng rồi cũng xong xuôi. Hai đứa lại đi dạo trong công viên. Mùa thu, hoa sữa thơm dịu dàng và
quyến rũ. Những bông hoa nhỏ xíu rớt xuống nền gạch đỏ như sao sa. Tóc Vân thấp thoáng hoa
sữa trắng ngà. Duy vòng tay qua thành ghế đá, mơ màng nhìn lên vòm lá. Hình như có một tiếng
chim chiếp chiếp tội nghiệp đâu đây. Dường như Vân hỏi anh câu gì đó nhỏng Duy vẫn mải tìm
kiếm xem tiếng chim kêu ấy ở chỗ nào. Chắc chắn đó phải là chú chim sâu nhỏ thật dễ thương.
Thế mà ngày bé, bao nhiêu lần anh mang súng caosu lêu lổng khắp các khu vườn . Chợt Vân giật
tay lại, ngoắt người đi, giận dỗi. Duy giật mình, ngắt khỏi những suy nghĩ lan man: "Gì thế em?"
Vân quay lại, nét mặt trở nên cau có: "Em biết mà, anh không thể nào khác đi. Anh lại nghĩ, lại
nhớ, lại tiếc tình-yêu-cũ-của-anh rồi phải không?" Duy thất vọng, cúi đầu không nói. Vân vẫn
không tha: "Hèn gì em hỏi anh đến ba lần mà anh không trả lời". "Em hỏi anh gì vậy? Anh im
lặng cũng là một cách trả lời đấy chứ". Vân nhìn sững Duy, nghẹn ngào: "Anh không yêu em
phải không. Ngồi với em mà anh chỉ nghĩ đến chị Linh .". Duy cắn môi đột ngột "ừ! Anh yêu
Linh và yêu Linh mãi mãi". Vân bật khóc, cầm túi xắc rồi bước đi như chạy. Duy không đuổi
theo như bao lần trước đó. Anh nhìn theo cô rồi buồn buồn nghĩ: Chắc là chẳng khi nào mình gặp
lại Vân để làm lành nữa . Ôi! Ngày xưa, Linh thường mặc áo xanh, Linh thường đi thong thả .
3.Cô gái ở cửa hàng bán đĩa CD
Có một chàng trai bị bệnh ung thư. Chàng trai 19 tuổi, nhưng có thể chết bất kỳ lúc nào vì căn bệnh
quái ác này. Suốt ngày, chàng trai phải nằm trong nhà, được sự chăm sóc cẩn thận đến nghiêm ngặt của
bố mẹ. Do đó, chàng trai luôn mong ước được ra ngoài chơi, dù chỉ một lúc cũng được.
Sau rất nhiều lần năn nỉ, bố mẹ cậu cũng đồng ý. Chàng trai đi dọc con phố - con phố nhà mình mà vô
cùng mới mẻ - từ cửa hàng này sang cửa hàng khác. Khi đi qua một cửa hàng bán CD nhạc, chàng trai
nhìn qua cửa kính và thấy một cô gái. Cô gái rất xinh đẹp với một nụ cười hiền lành - và chàng trai
biết đó là 'tình yêu từ ánh mắt đầu tiên'.
Chàng trai vào cửa hàng và lại gần cái bàn. nơi cô gái đang ngồi.
Cô gái ngẩng lên hỏi:
- Tôi có thể giúp gì được anh? - Cô gái mỉm cười và đó quả là nụ cười đẹp nhất mà chàng trai từng
thấy.
- Ơ - Chàng trai lúng túng - Tôi muốn mua một CD .
Chàng trai chỉ bừa một cái CD trên giá rồi trả tiền.
- Anh có cần tôi gói lại không - Cô gái hỏi, và lại mỉm cười.
Khi chàng trai gật đầu, cô gái đem chiếc CD vào trong.
Khi cô gái quay lại với chiếc CD đã được gói cẩn thận, chàng trai tần ngần cầm lấy và đi về.
Từ hôm đó, ngày nào chàng trai cũng tới cửa hàng, mua một chiếc CD và cô gái bán hàng lại gói cho
anh. Những chiếc CD đó, chàng trai đều đem về nhà và cất ngay vào tủ. anh rất ngại, không dám hỏi
tên hay làm quen với cô gái. Nhưng cuối cùng, mẹ anh cũng phát hiện ra việc này và khuyên anh cứ
nên làm quen với cô gái xinh đẹp kia.
Ngày hôm sau, lấy hết can đảm, chàng trai lại đến cửa hàng bán CD. Rồi khi cô gái đem chiếc CD vào
trong để gói, anh đã để một mảnh giấy ghi tên và số điện thoại của mình lên bàn. Rồi anh cầm chiếc
CD đã được gói như tất cả mọi ngày - đem về.
Vài ngày sau .
‘Reeeeng! .'
Mẹ của chàng trai nhấc điện thoại:
- Alô?
Đầu dây bên kia là cô gái ở cửa hàng bán CD. Cô xin gặp chàng trai nhưng bà mẹ oà lên khóc.
- Cháu không biết sao? Nó đã mất rồi .hôm qua.
Im lặng một lúc. Cô gái xin lỗi, chia buồn rồi đặt máy.
Chiều hôm ấy, bà mẹ vào phòng cậu con trai. Bà muốn sắp xếp lại quần áo của cậu nên đã mở cửa tủ.
Bà sững người khi nhìn thây hàng chồng, hàng chồng CD được gói bọc cẩn thận chưa hề được mở ra.
Bà mẹ rất ngạc nhiên nên cầm lên một chiếc mở thử ra.
Bên trong hộp giấy bọc là một chiếc CD cùng với một mảnh giấy ghi ' Chào anh, anh dễ thương lắm-
Jacelyn.'
Bà mẹ mở thêm một chiếc CD nữa.Lại thêm một mảnh giấy ghi:' Chào anh, anh khỏe không? Mình làm
bạn nhé? - Jacelyn.'
Một chiếc CD nữa, một chiếc nữa . Trong mỗi chiếc là một mảnh giấy .
Trong mỗi cử chỉ đều có thể tiềm ẩn một món quà. Giá như chúng ta đừng ngần ngại mở những món
quà mà cuộc sống đem lại.
4.Một tình yêu không nói
Năm học lớp 10.
Ngồi trong lớp học Anh văn, tôi chăm chú nhìn cô bé cạnh bên. Em là người mà tôi luôn gọi là BẠN
TỐT NHẤT. Tôi chăm chú nhìn mái tóc dài và mượt của em và ước gì em là của tôi. Nhưng em không
xem tôi như thế và tôi biết điều đó. Sau buổi học, em đến gần và hỏi mượn tôi bài học em nghỉ hôm
trước. Em nói : "Cảm ơn anh !" và hôn lên má tôi. Tôi muốn nói với em, tôi muốn cho em biết rằng tôi
không muốn chỉ là bạn. Tôi yêu em nhưng tôi quá nhút nhát, tôi cũng không hiểu tại sao.
Năm học lớp 11.
Chuông điện thoại reo. Đầu dây bên kia là em. Em khóc và thút thít về cuộc tình vừa tan vỡ. Em muốn
tôi đến với em, vì em không muốn ở một mình, và tôi đã đến. Khi ngồi cạnh em trên sofa, tôi chăm chú
nhìn đôi mắt ướt nước của em và ước gì em là của tôi. Sau hai tiếng đồng hồ, cùng xem bộ phim của
Drew Barrymore và ăn ba túi khoai tây rán, em quyết định đi ngủ. Em nhìn tôi, nói : "Cảm ơn anh !"
và hôn lên má tôi. Tôi muốn nói với em, tôi muốn cho em biết rằng tôi không muốn chỉ là bạn. Tôi yêu
em nhưng tôi quá nhút nhát, tôi cũng không hiểu tại sao.
Năm cuối cấp.
Vào một ngày trước đêm khiêu vũ dạ hội mãn khóa, em bước đến tủ đựng đồ của tôi. "Bạn nhảy của
em bị ốm", em nói, "Anh ấy sẽ không khỏe sớm được và em không có ai để nhảy cùng. Năm lớp 7,
chúng mình đã hứa với nhau là nếu cả hai đứa đều không có bạn nhảy, chúng mình sẽ đi cùng nhau như
NHỮNG NGƯỜI BẠN TỐT NHẤT." Và chúng tôi đã làm như thế. Vào đêm dạ hội, sau khi tiệc tan,
tôi đứng ở bậc tam cấp trước cửa phòng em. Tôi chăm chú nhìn em khi em mỉm cười và nhìn bóng tôi
trong đôi mắt lấp lánh của em. Tôi muốn em là của tôi nhưng em không nghĩ về tôi như thế và tôi biết
điều đó. Rồi sau, em nói : "Em đã có giờ phút vui vẻ nhất, cảm ơn anh !" và hôn lên má tôi. Tôi muốn
nói với em, tôi muốn cho em biết rằng tôi không muốn chỉ là bạn. Tôi yêu em nhưng tôi quá nhút nhát,
tôi cũng không hiểu tại sao.
Ngày tốt nghiệp.
Từng ngày trôi qua, rồi từng tuần, từng tháng. Chớp mắt đã là ngày tốt nghiệp. Tôi ngắm nhìn hình dáng
tuyệt vời của em nổi lên như một thiên thần trên sân khấu khi nhận bằng tốt nghiệp. Tôi muốn em là của
tôi nhưng em không xem tôi như thế và tôi biết điều đó. Trước khi mọi người trở về nhà, em tiến về
phía tôi trong áo khoác và mũ, khóc khi tôi ôm em. Rồi sau, nhấc đầu lên khỏi vai tôi, em nói : "Anh là
BẠN TỐT NHẤT của em, cảm ơn anh !" và hôn lên má tôi. Tôi muốn nói với em, tôi muốn cho em
biết rằng tôi không muốn chỉ là bạn. Tôi yêu em nhưng tôi quá nhút nhát, tôi cũng không hiểu tại sao.
Vài năm sau.
Giờ đây, tôi đang ngồi trong băng ghế dài trong nhà thờ. Cô bé ấy đang làm lễ kết hôn. Tôi nhìn em khi
em nói : "Tôi hứa" và bắt đầu một cuộc sống mới, với một người đàn ông khác. Tôi muốn em là của
tôi nhưng em không xem tôi như thế và tôi biết điều đó. Nhưng trước khi lên xe đi, em đến gần tôi và
nói : "Anh đã đến, cảm ơn anh !" và hôn lên má tôi. Tôi muốn nói với em, tôi muốn cho em biết rằng
tôi không muốn chỉ là bạn. Tôi yêu em nhưng tôi quá nhút nhát, tôi cũng không hiểu tại sao.
Lễ tang.
Đã nhiều năm trôi qua, tôi nhìn xuống chiếc quan tài chứa bên trong cô bé đã từng là BẠN TỐT
NHẤT của mình. Trong buổi lễ, người ta đã tìm thấy quyển nhật ký của em trong suốt những năm trung
học. Và đây là những gì em viết : "Tôi chăm chú nhìn anh và ước gì anh là của tôi nhưng anh không
xem tôi như thế và tôi biết điều đó. Tôi ước anh nói với tôi rằng anh yêu tôi. Tôi ước mình cũng có thể
làm được điều đó… Tôi chỉ nghĩ một mình và khóc.
Em yêu anh em yêu anh em yêu anh…"
5.Luôn chờ em cúp máy trước .
Ngày ấy, khi cô gái và chàng trai đang yêu nhau thắm thiết. Mỗi lần gọi điện thoại, hai người
chuyện trò tưởng chừng không bao giờ dứt. Cuối cuộc gọi, luôn là cô gái gác máy trước, sau khi đã cố
nấn ná, không muốn nói lời tạm biệt, chàng trai lại từ từ cảm nhận hơi ấm còn vương lại của giọng nói
trong không trung, và một nỗi buồn man mác, vấn vương, lưu luyến.
Sau đó, hai người chia tay. Cô gái nhanh chóng có người yêu mới, một anh chàng đẹp trai, hào nhoáng.
Cô gái thấy rất mãn nguyện, và cũng rất đắc ý. Nhưng rồi về sau, cô dần dần cảm thấy giữa hai người
dường như thiêu thiếu một điều gì đó, sự bất an đó khiến cho cô thấy như có một sự mất mát mơ hồ. Là
điều gì vậy nhỉ? Cô cũng không rõ nữa. Chỉ là khi hai người kết thúc cuộc gọi, cô gái cảm thấy khi
mình chưa kịp nói xong một nửa câu "Hẹn gặp lại", thì đầu dây bên kia đã vang lên tiếng "cạch" cúp
máy. Mỗi lúc như vậy, cô luôn thấy cái âm thanh chói tai đó như đóng băng lại trong không trung, rồi
xuyên vào trong màng nhĩ. Cô cảm thấy dường như người bạn trai mới giống như một cánh diều đứt
dây, đôi tay yếu ớt của mình sẽ không thể níu giữ được sợi dây vô vọng đó.
Rồi cũng đến một ngày, hai người cãi nhau. Anh chàng đó chán nản, quay người bỏ đi. Cô gái không
khóc, mà cảm thấy như là được giải thoát.
Một hôm, cô gái chợt nhớ đến người yêu đầu tiên, bỗng thấy bùi ngùi: Chàng "ngốc" đợi nghe cô nói
xong câu "Tạm biệt". Cảm xúc đó khiến cô nhấc máy. Giọng của chàng trai vẫn chân chất, bình thản
như xưa. Cô gái thì chẳng thốt lên lời, luống cuống nói "Tạm biệt"
Lần này cô không gác máy, một xúc cảm khó gọi thành tên khiến cô im lặng lắng nghe sự tĩnh lặng của
đầu dây bên kia.
Chẳng biết bao lâu sau đó, đầu dây bên kia vọng đến tiếng của chàng trai, "Sao em không cúp máy?"
Tiếng của cô gái như khản lại, " Tại sao lại muốn em cúp máy trước?". "Quen rồi". Chàng trai bình
tĩnh nói, "Anh muốn em cúp máy trước, như vậy anh mới yên tâm".
"Nhưng người cúp máy sau, thường cảm thấy nuối tiếc, như vừa để tuột mất một điều gì." Cô gái hơi
run run giọng. "Vì vậy, anh thà nhận sự mất mát đó, chỉ cần em vui là đủ." Cô gái không kìm nổi mình,
bật khóc, những giọt nước mắt nóng hổi thấm đẫm cả vùng kí ức tình yêu thuở nào. Cuối cùng, cô cũng
hiểu ra rằng, người không đủ kiên nhẫn để nghe cô nói hết câu cuối cùng, không phải là người mà cả
đời này cô mong đợi.
Hoá ra, tình yêu đôi khi thật giản đơn, chỉ một chút đợi chờ, đã có thể nói lên tất cả.
6.Có cánh chuồn nào trên vai em không?
Thành phố nhỏ yên tĩnh và xinh đẹp, hai người yêu đắm say, mỗi bình minh đều đến bờ biển ngắm mặt
trời mọc, và mỗi chiều đi tiễn bóng tà dương ở bãi cát. Dường như những ai đã gặp đôi tình nhân đều
nhìn theo với ánh mắt ngưỡng mộ.
Một ngày, sau vụ đâm xe, cô gái trọng thương im lìm nằm lại trên chiếc giường bệnh viện, mấy ngày
đêm không tỉnh lại.
Buổi sáng, chàng trai ngồi bên giường tuyệt vọng gọi tên người yêu đang vô tri vô giác; đêm xuống,
chàng trai tới quỳ trong giáo đường nhỏ của thành phố, ngước lên thượng đế cầu xin, mắt không còn lệ
để khóc than.
Một tháng trôi qua, người con gái vẫn im lìm, người con trai đã tan nát trái tim từ lâu, nhưng anh vẫn
cố gắng và cầu xin hy vọng. Cũng có một ngày, thượng đế động lòng.
Thượng đế cho chàng trai đang gắng gượng một cơ hội. Ngài hỏi: "Con có bằng lòng dùng sinh mệnh
của con để đánh đổi không?". Chàng trai không chần chừ vội đáp: "Con bằng lòng!".
Thượng đế nói: "Ta có thể cho người con yêu tỉnh dậy, nhưng con phải đánh đổi ba năm hoá chuồn
chuồn, con bằng lòng không?". Không chần chừ chàng trai vội đáp: "Con bằng lòng!".
Buổi sáng, cánh chuồn rời Thượng đế bay vội vã tới bệnh viện, như mọi buổi sáng. Và cô gái đã
tỉnh dậy!
Chuồn chuồn không phải người, chuồn chuồn không nghe thấy người yêu đang nói gì với vị bác sĩ đứng
bên giường.
Khi người con gái rời bệnh viện, cô rất buồn bã. Cô gái đi khắp nơi hỏi về người cô yêu, không ai biết
anh ấy đã bỏ đi đâu.
Cô ấy đi tìm rất lâu, khi cánh chuồn kia không bao giờ rời cô, luôn bay lượn bên người yêu, chỉ có
điều chuồn chuồn không phải là người, chuồn chuồn không biết nói. Và cánh chuồn là người yêu ở
trước mắt người yêu nhưng không được nhận ra.
Mùa hạ đã trôi qua, mùa thu, gió lạnh thổi những chiếc lá cây lìa cành, cánh chuồn không thể không
ra đi. Vì thế cánh rơi cuối cùng của chuồn chuồn là trên vai người con gái.
"Tôi muốn dùng đôi cánh mỏng manh vuốt ve khuôn mặt em, muốn dùng môi khô hôn lên trán em…",
nhưng thân xác quá nhẹ mỏng của chuồn chuồn cuối cùng vẫn không bị người con gái nhận ra.
Chớp mắt, mùa xuân đã tới, cánh chuồn cuống cuồng bay trở lại thành phố tìm người yêu. Nhưng dáng
dấp thân quen của cô đã tựa vào bên một người con trai mạnh mẽ khôi ngô, cánh chuồn đau đớn rơi
xuống, rất nhanh từ lưng chừng trời.
Ai cũng biết sau tai nạn người con gái bệnh nghiêm trọng thế nào, chàng bác sĩ tốt và đáng yêu ra
sao, tình yêu của họ đến tự nhiên như thế nào, và ai cũng biết người con gái đã vui trở lại như những
ngày xưa.
Cánh chuồn chuồn đau tới thấu tâm can, những ngày sau, chuồn chuồn vẫn nhìn thấy chàng bác sĩ kia
dắt người con gái mình yêu ra bể xem mặt trời lên, chiều xuống đến bờ biển xem tà dương, và cánh
chuồn chỉ có thể thỉnh thoảng tới đậu trên vai người yêu, chuồn chuồn không thể làm gì hơn.
Những thủ thỉ đắm say, những tiếng cười hạnh phúc của người con gái làm chuồn chuồn ngạt thở.
Mùa hạ thứ ba, chuồn chuồn đã không còn thường đến thăm người con gái chàng yêu nữa. Vì trên vai
cô ấy luôn là tay chàng bác sĩ ôm chặt, trên gương mặt cô là cái hôn tha thiết của anh ta, người con gái
không có thời gian để tâm đến một cánh chuồn đau thương, cũng không còn thời gian để ngoái về quá
khứ.
Ba năm của Thượng đế sắp chấm dứt. Trong ngày cuối, người yêu ngày xưa của chuồn chuồn bước
đến trong lễ thành hôn với chàng bác sĩ.
Cánh chuồn chuồn lặng lẽ bay vào trong nhà thờ, đậu lên vai người mà anh yêu, chàng biết người con
gái anh yêu đang quỳ trước Thượng đế và nói: "Con bằng lòng!". Chàng thấy người bác sĩ lồng chiếc
nhẫn vào tay người con gái. Họ hôn nhau say đắm ngọt ngào. Chuồn chuồn để rơi xuống đất một hạt lệ
đau đớn.
Thượng đế hỏi: "Con đã hối hận rồi sao?". Chuồn chuồn gạt hạt lệ nói: "Con không!"
Thượng đế hài lòng nói: "Nếu vậy, từ ngày mai con có thể trở thành người được rồi!".
Chuồn chuồn soi vào hạt nước mắt nhỏ, chàng lắc đầu đáp: "Hãy để con cứ làm chuồn chuồn suốt
đời ."
Yêu một người không phải là nhất định phải có được họ. Nhưng đã có được một người thì hãy
cố yêu lấy họ. Có cánh chuồn nào trên vai bạn không?
Và nếu bạn nhận được bài dịch này, chứng tỏ đang có một người nào đó yêu bạn, hoặc bởi vì bạn
đang yêu quý một ai đó ở bên.
"Chúng ta còn lại gì, chỉ rớt lại hai giọt nước mắt hoá thành băng!"
7.Ly và nước
Ly nói: "Tôi cô quạnh quá, tôi cần Nước, cho tôi chút nước nào!"
Chủ hỏi: "Được, cho ngươi nước rồi, ngươi sẽ không cô quạnh nữa phải không?"
Ly đáp: "Chắc vậy!"
Chủ đem Nước đến, rót vào trong Ly.
Nước rất nóng, Ly cảm thấy toàn thân mềm nhũn, rụng rời, tưởng như sắp tan chảy đến nơi. Ly nghĩ,
đây chắc là sức mạnh của tình yêu.
Một lát Nước chỉ còn âm ấm, Ly cảm thấy dễ chịu vô cùng. Ly nghĩ, đây chính là mùi vị của cuộc
sống.
Nước nguội đi, Ly bắt đầu sợ hãi, sợ hãi điều gì chính Ly cũng không biết. Ly nghĩ, đây chính là tư vị
của sự mất mát.
Nước lạnh ngắt, Ly tuyệt vọng. Ly nghĩ, đây chính là 'an bài' của duyên phận.
Ly kêu lên: "Chủ nhân, mau đổ nước ra đi, tôi không cần nữa!"
Chủ không có đấy. Ly cảm thấy nghẹt thở. Nước đáng ghét, lạnh lẽo quá chừng, ở mãi trong lòng, thật
là khó chịu.
Ly dùng sức lay thật mạnh. Ly chao mình, Nước rốt cục cũng phải chảy ra. Ly chưa kịp vui mừng, thì
đã ngã nhào xuống đất.
Ly vỡ tan. Trước lúc chết, Ly nhìn thấy, mỗi mảnh của Ly, đều có đọng vết Nước. Lúc đó Ly mới biết,
Ly yêu Nước, Ly thật sự rất yêu Nước. Nhưng mà, Ly không có cách nào để đưa Nước, nguyên vẹn,
trở vào trong lòng được nữa.
Ly bật khóc, lệ hoà vào với Nước. Ly đang cố dùng chút sức lực cuối cùng, yêu Nước thêm lần nữa.
Chủ về. Ông ta nhặt những mảnh vỡ, một mảnh cứa vào ngón tay, làm bật máu ra.
Ly cười, tình yêu, rốt cục là cái gì, lẽ nào phải trải qua đớn đau mới biết trân trọng?
Ly cười, tình yêu, rốt cục là cái gì, lẽ nào phải mất hết tất cả, không còn cách gì vãn hồi nữa mới chịu
buông xuôi?
Chủ Nhật, 5 tháng 1, 2014
tình hình hoạt động của bhxh tỉnh hà tĩnh trong những năm qua
Báo cáo thực tập tổng hợp
- Tổ chức thực hiện thu các khoản đóng BHXH, BHYT bắt buộc và tự
nguyện
- Tổ chức quản lý và phát triển đối tượng tham gia BHXH;
- Tổ chức quản lý lưu trữ hồ sơ các đối tượng BHXH, BHYT;
- Tổ chức hợp đồng với cơ sở khám, chữa bệnh hợp pháp để phục vụ
người có sổ, thẻ BHXH theo quy định;
- Tổ chức thực hiện công tác giám định chi khám chữa bệnh tại các cơ sở
khám chữa bệnh, đảm bảo khám chữa bệnh cho người có sổ, thẻ BHXH, BHYT
chống lạm dụng quỹ khám chữa bệnh và hướng dẫn nghiệp vụ giám định đối với
BHXH cấp huyện;
- Tổ chức thực hiện chi trả các chế độ BHXH cho đối tượng đúng theo quy
định;
- Thực hiện quản lý, sử dụng các nguồn kinh phí; chế độ kế toán; thống kê
theo đúng quy định của Nhà Nước, của BHXH VN và hướng dẫn BHXH cấp
huyện thực hiện;
- Kiểm tra việc thực hiện các chế độ thu, chi BHXH đối với cơ quan, đơn
vị, tổ chức sử dụng lao động, cá nhân, cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn tỉnh
Hà Tĩnh; kiến nghị với cơ quan pháp luật, cơ quan quản lý Nhà nước và cơ quan
cấp trên của đơn vị sử dụng lao động hoặc cơ sở khám chữa bệnh để xử lý những
hành vi vi phạm pháp luật về các chế độ BHXH;
- Giải quyết khiếu nại, tố cáo của tổ chức cá nhân theo thẩm quyền;
- Tổ chức bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ BHXH trên địa bàn tỉnh;
- Tổ chức thông tin, tuyên truyền, phổ biến các chính sách, chế độ BHXH;
- Tổ chức ứng dụng khoa học; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản
lý, điều hành hoạt động BHXH tỉnh Hà Tĩnh;
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
5
Báo cáo thực tập tổng hợp
- Quản lý tổ chức, biên chế, cán bộ, công chức, viên chức, tài chính và tài
sản thuộc BHXH tỉnh theo phân cấp của BHXH VN;
- Thực hiện chế độ báo cáo với BHXH VN và UBND tỉnh theo quy định.
1.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy của BHXH tỉnh Hà Tĩnh
BHXH tỉnh do giám đốc BHXH tỉnh quản lý, và điều hành theo chế độ thủ
trưởng.
- Giám đốc chịu trách nhiệm điều hành toàn diện và quản lý mọi hoạt
động BHXH tỉnh để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của BHXH tỉnh theo quyết
định số 149/BHXH/TCCB ngày 3/10/1995 của BHXH Việt Nam về chức năng,
nhiệm vụ và quyền hạn của hệ thống tổ chức BHXH địa phương. Giám đốc chịu
trách nhiệm trước pháp luật, trước tổng giám đốc về những nhiệm vụ giao cho
BHXH Hà Tĩnh.
- Giúp việc cho giám đốc có phó giám đốc. Phó giám đốc được giám đốc
phân công chỉ đạo một số lĩnh vực công tác và chỉ đạo một số đơn vị trực thuộc,
phó giám đốc thay mặt giám đốc và chịu trách nhiệm trước giám đốc và trước
pháp luật Nhà nước giải quyết các công việc thuộc phạm vi trách nhiệm được
phân công. Phó giám đốc trách nhiệm chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ theo lĩnh
vực được phân công và giải quyết các vấn đề được bàn thống nhất trong tập thể
lãnh đạo. Những vấn đề mới phát sinh thuộc lĩnh vực mình phụ trách, phó giám
đốc cần xin ý kiến của giám đốc để giải quyết.
- BHXH Hà Tĩnh có 10 phòng nghiệp vụ, các trưởng phòng quản lý, điều
hành hoạt động của phòng theo chế độ thủ trưởng. Trưởng phòng chịu trách
nhiệm trước giám đốc về nhiệm vụ được giao, về hoạt động của phòng và quản
lý cán bộ thuộc phòng. Giúp việc cho trưởng phòng có phó trưởng phòng. Phó
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
6
Báo cáo thực tập tổng hợp
trưởng phòng có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ được trưởng phòng hoặc thủ
trưởng cơ quan phân công. Trưởng phòng có trách nhiệm tổ chức thực hiện các
nhiệm vụ, kế hoạch, chương trình công tác cụ thể đã được thủ trưởng cơ quan
giao, có trách nhiệm phối hợp với các phòng chức năng khác để giải quyết các
công việc liên quan đến phòng. Những việc vượt quá thẩm quyền quy định thì
phải báo cáo giám đốc để xem xét giải quyết, duy trì chế độ báo đúng quy định.
- BHXH Hà Tĩnh có 12 đơn vị BHXH huyện thị xã trực thuộc, có chức
năng giúp cho giám đốc BHXH tỉnh quản lý quỹ BHXH và tổ chức thực hiện
chính sách, chế độ BHXH trên địa bàn huyện. BHXH các huyện, thị xã chịu sự
quản lý trực tiếp, toàn diện của BHXH tỉnh, chịu sự quản lý hành chính Nhà
nước của UBND huyện. BHXH các huyện, thị xã các huyện, thị xã cũng gồm có
ban giám đốc và các bộ phận chức năng, có tư cách pháp nhân, trụ sở đặt tại
huyện, có con dấu và tài khoản riêng. BHXH huyện có nhiệm vụ tổ chức thu
BHXH của người sử dụng lao động và người lao động tham gia BHXH trên địa
bàn huyện. Tổ chức chi trả trợ cấp BHXH cho từng người hưởng BHXH trên địa
bàn huyện theo phân cấp của Tổng giám đốc BHXH VN và giám đốc BHXH
tỉnh. Quản lý công chức, viên chức, quản lý tài chính thuộc BHXH huyện theo
phân cấp.
Ta có sơ đồ cơ cấu tổ chức BHXH tỉnh Hà Tĩnh như sau:
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
7
Báo cáo thực tập tổng hợp
SƠ ĐỒ CƠ CẤU TỔ CHỨC BHXH HÀ TĨNH
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
Giám đốc BHXH
tỉnh
Phó giám đốc Phó giám đốc Phó giám đốc
Phòng
thu
Phòng
KH-TC
Phòng
chế độ
chính
sách
Phòng
giám
định
Phòng
HC-TH
Phòng
quản
lý sổ
thẻ
Phòng
CNTT
Phòng
kiểm
tra
Phòng
BH tự
nguyện
Bhxh
huyện
Thạch
Hà
Bhxh
huyện
Can
lộc
bhxh
huyện
Đức
thọ
bhxh
huyện
Hồng
Lĩnh
bhxh
huyện
Lộc
Hà
Bhxh
huyện
Vũ
Quang
Bhxh
huyện
Nghi
Xuân
Bhxh
huyện
Hương
Sơn
Bhxh
huyện
Hương
Khê
Phòng
tổ
chức
cán bộ
Bhxh
huyện
cẩm
xuyên
Bhxh
thành
phố
Hà
tĩnh
Bhxh
huyện
Kỳ
Anh
8
Báo cáo tổng hợp
II. Tình hình hoạt động của BHXH tỉnh Hà Tĩnh trong những
năm qua
2.1.Thuận lợi và khó khăn của BHXH tỉnh Hà Tĩnh
2.1.1 Những thuận lợi
- Ngay sau khi có Quyết định thành lập của Tổng Giám Đốc BHXHVN,
Hà Tĩnh là một trong những địa phương sớm hoàn thành công tác giao nhận
nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và triển khai chức năng nhiệm vụ ở cấp tỉnh và 10
huyện, thị. Kể từ đó đến nay ngành thường xuyên nhận được sự chỉ đạo trực tiếp
của BHXHVN, sự quan tâm lãnh đạo của cấp uỷ , chính quyền các cấp, đồng
thời có sự phối hợp giúp đỡ của các ngành, các cấp có liên quan, có sự đồng tình
cao của đối tượng tham gia và hưởng các chế độ BHXH, BHYT.
- Cơ sở vật chất của ngành luôn được BHXHVN, cấp uỷ, chính quyền các
cấp quan tâm tạo điều kiện để đầu tư, xây dựng. Hiện nay ngành đã có cơ sở vật
chất khang trang, lịch sự, đảm bảo cho các hoạt động được tốt.
- Cấp uỷ, chính quyền các cấp đã triển khai và tổ chức sơ kết chỉ thị
15CT/TW, ngày 16/05/1997 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của
Đảng và quản lý của Nhà Nước thực hiện các chế độ BHXH. Hàng năm, cấp uỷ
chính quyền có sơ kết đánh giá thực hiện, rút ra bài học kinh nghiệm trong chỉ
đạo, quản lý nên giúp cho BHXH ngày càng thực hiện tốt hơn các chính sách
BHXH.
- Quyết định số 20/2002/QĐ-TTg ngày 21/01/2002 của Thủ Tướng Chính
Phủ ra đời, ngành BHXH được bổ sung về lực lượng, chức năng nhiệm vụ, các
chế độ chính sách BHXH, BHYT được giải quyết đồng nhất.
- BHXH Hà Tĩnh là đơn vị được Tổng Giám Đốc BHXHVN chọn giao
nhiệm vụ thực hiện thí điểm cải cách hành chính theo cơ chế “một cửa” liên
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
9
Báo cáo tổng hợp
thông từ đó luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên về mọi mặt của
Tổng Giám Đốc và Ban chỉ đạo cảo cách hành chính BHXHVN. Đội ngũ cán bộ,
công chức, viên chức BHXH Hà Tĩnh đã giải quyết chế độ cho người tham gia
BHXH,BHYT kịp thời, chính xác, do đó đã tạo được mối quan hệ tin cậy giữa
cơ quan BHXH và người tham gia, người thụ hưởng chính sách BHXH,BHYT
trên địa bàn.
- BHXH Hà Tĩnh đã ứng dụng đồng bộ các chương trình phần mềm quản
lý của BHXHVN như chương trình cấp thẻ BHYT, chương trình BHXH NET,
chương trình xét duyệt chế độ. Bên cạnh đó BHXH Hà Tĩnh tiếp tục nâng cấp
chương trình Quản lý Quỹ BHXH, chương trình quản lý sổ BHXH góp phần hỗ
trợ đắc lực, có hiệu quả cao trong việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của
ngành.
- Luật BHXH có hiệu lực thi hành đã tác động tích cực đến người sử dụng
lao động và người lao động do đó các đơn vị sử dụng lao động đã nhận thức đầy
đủ về trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi khi tham gia BHXH, BHYT làm cơ sở
và điều kiện thuận lợi cho ngành thực hiện tốt chế độ chính sách cho người lao
động.
2.1.2 Khó khăn
Bên cạnh những thuận lợi mà BHXH Hà Tĩnh có được trong quá trình
hoạt động thì BHXH Hà Tĩnh cũng gặp phải không ít khó khăn:
- Hà Tĩnh là một địa phương có 12 đơn vị hành chính cấp huyện, nhưng
có tới 4 huyện và 1 thi xã miền núi, địa bàn đi lại còn khó khăn. Các doanh
nghiệp sản xuất kinh doanh thì chủ yếu ở quy mô vừa và nhỏ. Chính những yếu
tố đó đã tác động không nhỏ đến công tác thu- chi của ngành.
- Mặc dù các cấp chính quyền tham gia tích cực song chưa có sự phối hợp
nhịp nhàng và đồng bộ (chẳng hạn như chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa Thanh
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
10
Báo cáo tổng hợp
tra lao động hay Cục Thuế, phòng tài chính với cơ quan BHXH ở địa phương
trong việc phát hiện các doanh nghiệp thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, số
lao động làm việc trong các đơn vị, .) khiến công tác thu chi, thực hiện các
chính sách BHXH nhiều khi còn gặp khó khăn.
- Do nhận thức chưa đầy đủ và ý thức tuân thủ chưa cao nên một số chủ
sử dụng lao động cố tình trốn tránh việc đăng ký tham gia BHXH cho người lao
động.
- Nhận thức của người dân về BHXH đặc biệt là BHYT tự nguyện còn
nhiều hạn chế nên chưa thấy hết được ý nghĩa nhân văn, nhân đạo của việc tham
gia BHXH, BHYT nên việc mở rộng đối tượng của ngành còn khó khăn.
- Việc chuyển giao BHYT về BHXH là một thuận lợi cho ngành nhưng
các văn bản pháp quy về thực hiện các chế độ chính sách lại chậm được sửa đổi
cho phù hợp với tình hình hiện nay đã gây ra không ít khó khăn trong công tác
quản lý, thực thi nhiệm vụ của các đơn vị cơ sở.
- Một số quy định về BHXH trong các văn bản pháp luật còn chưa cụ thể,
rõ ràng, các bước triển khai có quá nhiều thủ tục hành chính không cần thiết,
thêm vào đó trong quá trình thực hiện lại thường xuyên thay đổi (đặc biệt trong
lĩnh vực BHYT tự nguyện) khiến cho công tác triển khai và thực hiện các chế độ
BHXH gặp không ít khó khăn.
- Năm 2007 vừa qua BHXH Hà Tĩnh là đơn vị được chọn là mô hình
điểm trong thực hiện cải cách hành chính theo cơ chế “một cửa” , chưa có kinh
nghiệm trong việc thực hiện nên phải vừa triển khai vừa hoàn thiện.
- Năm 2007 cũng là năm đầu tiên thực hiện luật BHXH, các văn bản
hướng dẫn thực hiện luật chậm được ban hành gây khó khăn trong việc giải
quyết chế độ cho đối tượng.
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
11
Báo cáo tổng hợp
2.2 Những kết quả đạt được:
2.2.1 Thu Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế bắt buộc:
Công tác thu BHXH có tầm quan trọng đặc biệt, nó phản ánh trách nhiệm
của các bên tham gia BHXH giữa chủ sử dụng lao động, người lao động và cơ
quan BHXH.
Công tác thu BHXH được bàn giao từ Liên đoàn Lao động và cục thuế Hà
Tĩnh, BHXH Hà Tĩnh thực hiện thu đúng theo quy định tại điều lệ BHXH và
BHYT (từ đóng góp của người lao động và chủ sử dụng lao động). Việc thu nộp
BHXH đã làm thay đổi quan niệm của một bộ phận lớn người lao động, từ trước
không phải trích tiền lương, tiền công của cá nhân đóng góp vào quỹ, chính sự
đóng góp này đã tạo cho người lao động, chủ sử dụng lao động thấy rõ hơn trách
nhiệm và nghĩa vụ của mình đối với chính sách BHXH, BHYT.
Qua 12 năm thực hiện nhiệm vụ, số đối tượng tham gia ngày càng tăng rõ
rệt, số tiền thu được nộp về quỹ BHXH ngày càng nhiều. Người lao động được
cấp sổ BHXH, thẻ BHYT, phiếu khám chữa bệnh kịp thời, đầy đủ.
Để hoàn thành và vượt mức kế hoạch thu năm 2007, ngay từ quý đầu năm
BHXH Hà tĩnh đã giao kế hoạch cụ thể cho từng đơn vị trực thuộc, tăng cường
công tác kiểm tra, giám sát và phối hợp các ban ngành chức năng đưa ra biện
pháp tối ưu nhằm thực hiện tốt công tác thu BHXH, BHYT trên địa bàn toàn
tỉnh. Bên cạnh đó BHXH Hà Tĩnh đã thực hiện thành công Chương Trình quản
lý Quỹ BHXH nâng cấp tạo điều kiện thuận lợi trong công việc nghiệp vụ. Đến
ngày 31/12/2007, thu được 234,6 tỷ đồng đạt 103,8% kế hoạch năm, tăng 20%
so với năm 2006.
2.2.2 Công tác BHYT tự nguyện:
Được sự chỉ đạo của cấp uỷ, chính quyền các cấp và đặc biệt sau khi có
Thông tư liên tịch số 77/TTLT-BYT-BTC, ngày 07/8/2003 của Liên bộ tài
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
12
Báo cáo tổng hợp
chính- y tế và công văn hướng dẫn số 3631/BHXH-TN, ngày 31/10/2003 của
BHXH VN, BHYT học sinh đã được triển khai sâu rộng trên toàn tỉnh. Uỷ ban
nhân dân các huyện, thị xã có văn bản chỉ đạo công tác BHYT học đường,
BHXH Hà Tĩnh đã ký các văn bản liên ngành với sở Giáo dục- đào tạo, tỉnh
đoàn, Hội cựu chiến binh, Hội phụ nữ, Hội nông dân hướng dẫn thực hiện
BHYT tự nguyện học sin, hộ gia đình, hội đoàn thể.
Công tác tuyên truyền được chú trọng, đài phát thanh truyền hình, trung
tâm truyền thông sức khoẻ của Sở Y tế đã xây dựng phóng sự về BHYT học
sinh.Cơ quan BHXH đã phát hành các tờ rơi, thông báo đến tận các trường học,
đơn vị sử dụng lao động.
Năm học 2003-2004 có 353 trường với 51.448 em tham gia, tổng thu 1,37
tỷ đồng đạt 123,59 % so với kế hoạch năm (kế hoạch 1,111tỷ đồng ) và đạt 157
% so với kế hoạch năm trước, Năm học 2004-2005, toàn tỉnh có 66.061 em tham
gia với tổng số tiền thu được 1,742 tỷ đồng. Đối với BHYT tự nguyện hộ gia
đình, hội đoàn thể, thân nhân người lao động:năm 2005 là năm đầu tiên triển
khai và toàn tỉnh đã có 4.012 người tham gia, với tổng só tiền thu được 0,24 tỷ
đồng. Năm 2007 BHXH đã đạt và vượt mức kế hoạch thu BHYT tự nguyện, thu
được 7,2 tỷ đồng. Trong đó, BHYT học sinh, sinh viên : 100,701 em tham gia
đạt 118,32 % kế hoạch năm, có 467/577 trường tham gia, đạt 80,9 % tổng số
trường toàn tỉnh; Hộ gia đình và cán bộ, dân số kế hoạch gia đình các xã, phường
, thị trấn: 2.699 người đạt 248,70 % kế hoạch được giao.
2.2.3 Công tác kế hoạch tài chính và chi trả các chế độ BHXH :
- Công tác chi trả các chế độ BHXH :
Sau khi tiếp nhận chi trả lương hưu và trợ cấp từ Sở Lao động- Thương
binh và xã hội, Liên đoàn lao động tỉnh chuyển sang, BHXH Hà Tĩnh đề ra mục
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
13
Báo cáo tổng hợp
tiêu chi trả: “đúng kỳ, đủ số, tận tay và an toàn”. Để thực hiện tốt được điều đó
trong công tác chi trả phải cải tiến từ việc quản lý đối tượng đến tổ chức chi trả.
Trước đây việc lập danh sách hàng tháng do ban chi trả xã lập, huyện
duyệt và tỉnh cấp tiền. Nhưng trong những năm qua BHXH tỉnh đã lập danh sách
trên cơ sở hồ sơ đang quản lý và có sự phối hợp đồng bộ giữa BHXH huyện, thị
xã, phòng chế độ chính sách, Kế hoạch tài chính, Công nghệ thông tin nên giữa
danh sách nguồn chi trả luôn khớp đúng.
Việc tổ chức chi trả được áp dụng bằng hai hình thức : trực tiếp và gián
tiếp thông qua đại lý. Trong đó chi trả trực tiếp 60 % số tiền chi trả hàng tháng
với 34 % số xã trong toàn tỉnh.
Từ 56.012 người hưởng chế độ thường xuyên từ ngành Lao động- thương
binh và xã hội nay BHXH Hà Tĩnh đang quản lý hơn 61.984 đối tượng. Tổng số
tiền đã chi trả: 827,3 triệu đồng. Tăng 39 % so với năm 2006.
Với lượng tiền chi trả lớn nhưng toàn ngành đã khắc phục khó khăn đảm
bảo thực hiện chi trả kịp thời, chính xác và an toàn tiền mặt.
- Công tác Kế hoạch tài chính:
Trong công tác quyết toán tài chính hàng quý, hàng năm, BHXH tỉnh luôn
thực hiện tốt quy chế tài chính và chế độ kế toán thống kê.
Việc thực hiện quy định chuyển tiền thu thuận lợi, kịp thời và hợp lý.
Sử dụng kinh phí quản lý bộ máy đúng mục đích. Tăng cường tiết kiệm để
tăng thu nhập cho cán bộ, công chức viên chức, tạo điều kiện cho công chức viên
chức ổn định trong công tác.
2.2.4 Công tác chế độ chính sách:
Tại thời điểm nhận bàn giao BHXH Hà Tĩnh tiếp nhận 56.911 hồ sơ các
loại đối tượng hưởng chế độ BHXH từ hai ngành Lao động- Thương binh và xã
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
14
- Tổ chức thực hiện thu các khoản đóng BHXH, BHYT bắt buộc và tự
nguyện
- Tổ chức quản lý và phát triển đối tượng tham gia BHXH;
- Tổ chức quản lý lưu trữ hồ sơ các đối tượng BHXH, BHYT;
- Tổ chức hợp đồng với cơ sở khám, chữa bệnh hợp pháp để phục vụ
người có sổ, thẻ BHXH theo quy định;
- Tổ chức thực hiện công tác giám định chi khám chữa bệnh tại các cơ sở
khám chữa bệnh, đảm bảo khám chữa bệnh cho người có sổ, thẻ BHXH, BHYT
chống lạm dụng quỹ khám chữa bệnh và hướng dẫn nghiệp vụ giám định đối với
BHXH cấp huyện;
- Tổ chức thực hiện chi trả các chế độ BHXH cho đối tượng đúng theo quy
định;
- Thực hiện quản lý, sử dụng các nguồn kinh phí; chế độ kế toán; thống kê
theo đúng quy định của Nhà Nước, của BHXH VN và hướng dẫn BHXH cấp
huyện thực hiện;
- Kiểm tra việc thực hiện các chế độ thu, chi BHXH đối với cơ quan, đơn
vị, tổ chức sử dụng lao động, cá nhân, cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn tỉnh
Hà Tĩnh; kiến nghị với cơ quan pháp luật, cơ quan quản lý Nhà nước và cơ quan
cấp trên của đơn vị sử dụng lao động hoặc cơ sở khám chữa bệnh để xử lý những
hành vi vi phạm pháp luật về các chế độ BHXH;
- Giải quyết khiếu nại, tố cáo của tổ chức cá nhân theo thẩm quyền;
- Tổ chức bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ BHXH trên địa bàn tỉnh;
- Tổ chức thông tin, tuyên truyền, phổ biến các chính sách, chế độ BHXH;
- Tổ chức ứng dụng khoa học; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản
lý, điều hành hoạt động BHXH tỉnh Hà Tĩnh;
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
5
Báo cáo thực tập tổng hợp
- Quản lý tổ chức, biên chế, cán bộ, công chức, viên chức, tài chính và tài
sản thuộc BHXH tỉnh theo phân cấp của BHXH VN;
- Thực hiện chế độ báo cáo với BHXH VN và UBND tỉnh theo quy định.
1.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy của BHXH tỉnh Hà Tĩnh
BHXH tỉnh do giám đốc BHXH tỉnh quản lý, và điều hành theo chế độ thủ
trưởng.
- Giám đốc chịu trách nhiệm điều hành toàn diện và quản lý mọi hoạt
động BHXH tỉnh để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của BHXH tỉnh theo quyết
định số 149/BHXH/TCCB ngày 3/10/1995 của BHXH Việt Nam về chức năng,
nhiệm vụ và quyền hạn của hệ thống tổ chức BHXH địa phương. Giám đốc chịu
trách nhiệm trước pháp luật, trước tổng giám đốc về những nhiệm vụ giao cho
BHXH Hà Tĩnh.
- Giúp việc cho giám đốc có phó giám đốc. Phó giám đốc được giám đốc
phân công chỉ đạo một số lĩnh vực công tác và chỉ đạo một số đơn vị trực thuộc,
phó giám đốc thay mặt giám đốc và chịu trách nhiệm trước giám đốc và trước
pháp luật Nhà nước giải quyết các công việc thuộc phạm vi trách nhiệm được
phân công. Phó giám đốc trách nhiệm chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ theo lĩnh
vực được phân công và giải quyết các vấn đề được bàn thống nhất trong tập thể
lãnh đạo. Những vấn đề mới phát sinh thuộc lĩnh vực mình phụ trách, phó giám
đốc cần xin ý kiến của giám đốc để giải quyết.
- BHXH Hà Tĩnh có 10 phòng nghiệp vụ, các trưởng phòng quản lý, điều
hành hoạt động của phòng theo chế độ thủ trưởng. Trưởng phòng chịu trách
nhiệm trước giám đốc về nhiệm vụ được giao, về hoạt động của phòng và quản
lý cán bộ thuộc phòng. Giúp việc cho trưởng phòng có phó trưởng phòng. Phó
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
6
Báo cáo thực tập tổng hợp
trưởng phòng có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ được trưởng phòng hoặc thủ
trưởng cơ quan phân công. Trưởng phòng có trách nhiệm tổ chức thực hiện các
nhiệm vụ, kế hoạch, chương trình công tác cụ thể đã được thủ trưởng cơ quan
giao, có trách nhiệm phối hợp với các phòng chức năng khác để giải quyết các
công việc liên quan đến phòng. Những việc vượt quá thẩm quyền quy định thì
phải báo cáo giám đốc để xem xét giải quyết, duy trì chế độ báo đúng quy định.
- BHXH Hà Tĩnh có 12 đơn vị BHXH huyện thị xã trực thuộc, có chức
năng giúp cho giám đốc BHXH tỉnh quản lý quỹ BHXH và tổ chức thực hiện
chính sách, chế độ BHXH trên địa bàn huyện. BHXH các huyện, thị xã chịu sự
quản lý trực tiếp, toàn diện của BHXH tỉnh, chịu sự quản lý hành chính Nhà
nước của UBND huyện. BHXH các huyện, thị xã các huyện, thị xã cũng gồm có
ban giám đốc và các bộ phận chức năng, có tư cách pháp nhân, trụ sở đặt tại
huyện, có con dấu và tài khoản riêng. BHXH huyện có nhiệm vụ tổ chức thu
BHXH của người sử dụng lao động và người lao động tham gia BHXH trên địa
bàn huyện. Tổ chức chi trả trợ cấp BHXH cho từng người hưởng BHXH trên địa
bàn huyện theo phân cấp của Tổng giám đốc BHXH VN và giám đốc BHXH
tỉnh. Quản lý công chức, viên chức, quản lý tài chính thuộc BHXH huyện theo
phân cấp.
Ta có sơ đồ cơ cấu tổ chức BHXH tỉnh Hà Tĩnh như sau:
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
7
Báo cáo thực tập tổng hợp
SƠ ĐỒ CƠ CẤU TỔ CHỨC BHXH HÀ TĨNH
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
Giám đốc BHXH
tỉnh
Phó giám đốc Phó giám đốc Phó giám đốc
Phòng
thu
Phòng
KH-TC
Phòng
chế độ
chính
sách
Phòng
giám
định
Phòng
HC-TH
Phòng
quản
lý sổ
thẻ
Phòng
CNTT
Phòng
kiểm
tra
Phòng
BH tự
nguyện
Bhxh
huyện
Thạch
Hà
Bhxh
huyện
Can
lộc
bhxh
huyện
Đức
thọ
bhxh
huyện
Hồng
Lĩnh
bhxh
huyện
Lộc
Hà
Bhxh
huyện
Vũ
Quang
Bhxh
huyện
Nghi
Xuân
Bhxh
huyện
Hương
Sơn
Bhxh
huyện
Hương
Khê
Phòng
tổ
chức
cán bộ
Bhxh
huyện
cẩm
xuyên
Bhxh
thành
phố
Hà
tĩnh
Bhxh
huyện
Kỳ
Anh
8
Báo cáo tổng hợp
II. Tình hình hoạt động của BHXH tỉnh Hà Tĩnh trong những
năm qua
2.1.Thuận lợi và khó khăn của BHXH tỉnh Hà Tĩnh
2.1.1 Những thuận lợi
- Ngay sau khi có Quyết định thành lập của Tổng Giám Đốc BHXHVN,
Hà Tĩnh là một trong những địa phương sớm hoàn thành công tác giao nhận
nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và triển khai chức năng nhiệm vụ ở cấp tỉnh và 10
huyện, thị. Kể từ đó đến nay ngành thường xuyên nhận được sự chỉ đạo trực tiếp
của BHXHVN, sự quan tâm lãnh đạo của cấp uỷ , chính quyền các cấp, đồng
thời có sự phối hợp giúp đỡ của các ngành, các cấp có liên quan, có sự đồng tình
cao của đối tượng tham gia và hưởng các chế độ BHXH, BHYT.
- Cơ sở vật chất của ngành luôn được BHXHVN, cấp uỷ, chính quyền các
cấp quan tâm tạo điều kiện để đầu tư, xây dựng. Hiện nay ngành đã có cơ sở vật
chất khang trang, lịch sự, đảm bảo cho các hoạt động được tốt.
- Cấp uỷ, chính quyền các cấp đã triển khai và tổ chức sơ kết chỉ thị
15CT/TW, ngày 16/05/1997 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của
Đảng và quản lý của Nhà Nước thực hiện các chế độ BHXH. Hàng năm, cấp uỷ
chính quyền có sơ kết đánh giá thực hiện, rút ra bài học kinh nghiệm trong chỉ
đạo, quản lý nên giúp cho BHXH ngày càng thực hiện tốt hơn các chính sách
BHXH.
- Quyết định số 20/2002/QĐ-TTg ngày 21/01/2002 của Thủ Tướng Chính
Phủ ra đời, ngành BHXH được bổ sung về lực lượng, chức năng nhiệm vụ, các
chế độ chính sách BHXH, BHYT được giải quyết đồng nhất.
- BHXH Hà Tĩnh là đơn vị được Tổng Giám Đốc BHXHVN chọn giao
nhiệm vụ thực hiện thí điểm cải cách hành chính theo cơ chế “một cửa” liên
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
9
Báo cáo tổng hợp
thông từ đó luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên về mọi mặt của
Tổng Giám Đốc và Ban chỉ đạo cảo cách hành chính BHXHVN. Đội ngũ cán bộ,
công chức, viên chức BHXH Hà Tĩnh đã giải quyết chế độ cho người tham gia
BHXH,BHYT kịp thời, chính xác, do đó đã tạo được mối quan hệ tin cậy giữa
cơ quan BHXH và người tham gia, người thụ hưởng chính sách BHXH,BHYT
trên địa bàn.
- BHXH Hà Tĩnh đã ứng dụng đồng bộ các chương trình phần mềm quản
lý của BHXHVN như chương trình cấp thẻ BHYT, chương trình BHXH NET,
chương trình xét duyệt chế độ. Bên cạnh đó BHXH Hà Tĩnh tiếp tục nâng cấp
chương trình Quản lý Quỹ BHXH, chương trình quản lý sổ BHXH góp phần hỗ
trợ đắc lực, có hiệu quả cao trong việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của
ngành.
- Luật BHXH có hiệu lực thi hành đã tác động tích cực đến người sử dụng
lao động và người lao động do đó các đơn vị sử dụng lao động đã nhận thức đầy
đủ về trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi khi tham gia BHXH, BHYT làm cơ sở
và điều kiện thuận lợi cho ngành thực hiện tốt chế độ chính sách cho người lao
động.
2.1.2 Khó khăn
Bên cạnh những thuận lợi mà BHXH Hà Tĩnh có được trong quá trình
hoạt động thì BHXH Hà Tĩnh cũng gặp phải không ít khó khăn:
- Hà Tĩnh là một địa phương có 12 đơn vị hành chính cấp huyện, nhưng
có tới 4 huyện và 1 thi xã miền núi, địa bàn đi lại còn khó khăn. Các doanh
nghiệp sản xuất kinh doanh thì chủ yếu ở quy mô vừa và nhỏ. Chính những yếu
tố đó đã tác động không nhỏ đến công tác thu- chi của ngành.
- Mặc dù các cấp chính quyền tham gia tích cực song chưa có sự phối hợp
nhịp nhàng và đồng bộ (chẳng hạn như chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa Thanh
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
10
Báo cáo tổng hợp
tra lao động hay Cục Thuế, phòng tài chính với cơ quan BHXH ở địa phương
trong việc phát hiện các doanh nghiệp thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, số
lao động làm việc trong các đơn vị, .) khiến công tác thu chi, thực hiện các
chính sách BHXH nhiều khi còn gặp khó khăn.
- Do nhận thức chưa đầy đủ và ý thức tuân thủ chưa cao nên một số chủ
sử dụng lao động cố tình trốn tránh việc đăng ký tham gia BHXH cho người lao
động.
- Nhận thức của người dân về BHXH đặc biệt là BHYT tự nguyện còn
nhiều hạn chế nên chưa thấy hết được ý nghĩa nhân văn, nhân đạo của việc tham
gia BHXH, BHYT nên việc mở rộng đối tượng của ngành còn khó khăn.
- Việc chuyển giao BHYT về BHXH là một thuận lợi cho ngành nhưng
các văn bản pháp quy về thực hiện các chế độ chính sách lại chậm được sửa đổi
cho phù hợp với tình hình hiện nay đã gây ra không ít khó khăn trong công tác
quản lý, thực thi nhiệm vụ của các đơn vị cơ sở.
- Một số quy định về BHXH trong các văn bản pháp luật còn chưa cụ thể,
rõ ràng, các bước triển khai có quá nhiều thủ tục hành chính không cần thiết,
thêm vào đó trong quá trình thực hiện lại thường xuyên thay đổi (đặc biệt trong
lĩnh vực BHYT tự nguyện) khiến cho công tác triển khai và thực hiện các chế độ
BHXH gặp không ít khó khăn.
- Năm 2007 vừa qua BHXH Hà Tĩnh là đơn vị được chọn là mô hình
điểm trong thực hiện cải cách hành chính theo cơ chế “một cửa” , chưa có kinh
nghiệm trong việc thực hiện nên phải vừa triển khai vừa hoàn thiện.
- Năm 2007 cũng là năm đầu tiên thực hiện luật BHXH, các văn bản
hướng dẫn thực hiện luật chậm được ban hành gây khó khăn trong việc giải
quyết chế độ cho đối tượng.
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
11
Báo cáo tổng hợp
2.2 Những kết quả đạt được:
2.2.1 Thu Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế bắt buộc:
Công tác thu BHXH có tầm quan trọng đặc biệt, nó phản ánh trách nhiệm
của các bên tham gia BHXH giữa chủ sử dụng lao động, người lao động và cơ
quan BHXH.
Công tác thu BHXH được bàn giao từ Liên đoàn Lao động và cục thuế Hà
Tĩnh, BHXH Hà Tĩnh thực hiện thu đúng theo quy định tại điều lệ BHXH và
BHYT (từ đóng góp của người lao động và chủ sử dụng lao động). Việc thu nộp
BHXH đã làm thay đổi quan niệm của một bộ phận lớn người lao động, từ trước
không phải trích tiền lương, tiền công của cá nhân đóng góp vào quỹ, chính sự
đóng góp này đã tạo cho người lao động, chủ sử dụng lao động thấy rõ hơn trách
nhiệm và nghĩa vụ của mình đối với chính sách BHXH, BHYT.
Qua 12 năm thực hiện nhiệm vụ, số đối tượng tham gia ngày càng tăng rõ
rệt, số tiền thu được nộp về quỹ BHXH ngày càng nhiều. Người lao động được
cấp sổ BHXH, thẻ BHYT, phiếu khám chữa bệnh kịp thời, đầy đủ.
Để hoàn thành và vượt mức kế hoạch thu năm 2007, ngay từ quý đầu năm
BHXH Hà tĩnh đã giao kế hoạch cụ thể cho từng đơn vị trực thuộc, tăng cường
công tác kiểm tra, giám sát và phối hợp các ban ngành chức năng đưa ra biện
pháp tối ưu nhằm thực hiện tốt công tác thu BHXH, BHYT trên địa bàn toàn
tỉnh. Bên cạnh đó BHXH Hà Tĩnh đã thực hiện thành công Chương Trình quản
lý Quỹ BHXH nâng cấp tạo điều kiện thuận lợi trong công việc nghiệp vụ. Đến
ngày 31/12/2007, thu được 234,6 tỷ đồng đạt 103,8% kế hoạch năm, tăng 20%
so với năm 2006.
2.2.2 Công tác BHYT tự nguyện:
Được sự chỉ đạo của cấp uỷ, chính quyền các cấp và đặc biệt sau khi có
Thông tư liên tịch số 77/TTLT-BYT-BTC, ngày 07/8/2003 của Liên bộ tài
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
12
Báo cáo tổng hợp
chính- y tế và công văn hướng dẫn số 3631/BHXH-TN, ngày 31/10/2003 của
BHXH VN, BHYT học sinh đã được triển khai sâu rộng trên toàn tỉnh. Uỷ ban
nhân dân các huyện, thị xã có văn bản chỉ đạo công tác BHYT học đường,
BHXH Hà Tĩnh đã ký các văn bản liên ngành với sở Giáo dục- đào tạo, tỉnh
đoàn, Hội cựu chiến binh, Hội phụ nữ, Hội nông dân hướng dẫn thực hiện
BHYT tự nguyện học sin, hộ gia đình, hội đoàn thể.
Công tác tuyên truyền được chú trọng, đài phát thanh truyền hình, trung
tâm truyền thông sức khoẻ của Sở Y tế đã xây dựng phóng sự về BHYT học
sinh.Cơ quan BHXH đã phát hành các tờ rơi, thông báo đến tận các trường học,
đơn vị sử dụng lao động.
Năm học 2003-2004 có 353 trường với 51.448 em tham gia, tổng thu 1,37
tỷ đồng đạt 123,59 % so với kế hoạch năm (kế hoạch 1,111tỷ đồng ) và đạt 157
% so với kế hoạch năm trước, Năm học 2004-2005, toàn tỉnh có 66.061 em tham
gia với tổng số tiền thu được 1,742 tỷ đồng. Đối với BHYT tự nguyện hộ gia
đình, hội đoàn thể, thân nhân người lao động:năm 2005 là năm đầu tiên triển
khai và toàn tỉnh đã có 4.012 người tham gia, với tổng só tiền thu được 0,24 tỷ
đồng. Năm 2007 BHXH đã đạt và vượt mức kế hoạch thu BHYT tự nguyện, thu
được 7,2 tỷ đồng. Trong đó, BHYT học sinh, sinh viên : 100,701 em tham gia
đạt 118,32 % kế hoạch năm, có 467/577 trường tham gia, đạt 80,9 % tổng số
trường toàn tỉnh; Hộ gia đình và cán bộ, dân số kế hoạch gia đình các xã, phường
, thị trấn: 2.699 người đạt 248,70 % kế hoạch được giao.
2.2.3 Công tác kế hoạch tài chính và chi trả các chế độ BHXH :
- Công tác chi trả các chế độ BHXH :
Sau khi tiếp nhận chi trả lương hưu và trợ cấp từ Sở Lao động- Thương
binh và xã hội, Liên đoàn lao động tỉnh chuyển sang, BHXH Hà Tĩnh đề ra mục
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
13
Báo cáo tổng hợp
tiêu chi trả: “đúng kỳ, đủ số, tận tay và an toàn”. Để thực hiện tốt được điều đó
trong công tác chi trả phải cải tiến từ việc quản lý đối tượng đến tổ chức chi trả.
Trước đây việc lập danh sách hàng tháng do ban chi trả xã lập, huyện
duyệt và tỉnh cấp tiền. Nhưng trong những năm qua BHXH tỉnh đã lập danh sách
trên cơ sở hồ sơ đang quản lý và có sự phối hợp đồng bộ giữa BHXH huyện, thị
xã, phòng chế độ chính sách, Kế hoạch tài chính, Công nghệ thông tin nên giữa
danh sách nguồn chi trả luôn khớp đúng.
Việc tổ chức chi trả được áp dụng bằng hai hình thức : trực tiếp và gián
tiếp thông qua đại lý. Trong đó chi trả trực tiếp 60 % số tiền chi trả hàng tháng
với 34 % số xã trong toàn tỉnh.
Từ 56.012 người hưởng chế độ thường xuyên từ ngành Lao động- thương
binh và xã hội nay BHXH Hà Tĩnh đang quản lý hơn 61.984 đối tượng. Tổng số
tiền đã chi trả: 827,3 triệu đồng. Tăng 39 % so với năm 2006.
Với lượng tiền chi trả lớn nhưng toàn ngành đã khắc phục khó khăn đảm
bảo thực hiện chi trả kịp thời, chính xác và an toàn tiền mặt.
- Công tác Kế hoạch tài chính:
Trong công tác quyết toán tài chính hàng quý, hàng năm, BHXH tỉnh luôn
thực hiện tốt quy chế tài chính và chế độ kế toán thống kê.
Việc thực hiện quy định chuyển tiền thu thuận lợi, kịp thời và hợp lý.
Sử dụng kinh phí quản lý bộ máy đúng mục đích. Tăng cường tiết kiệm để
tăng thu nhập cho cán bộ, công chức viên chức, tạo điều kiện cho công chức viên
chức ổn định trong công tác.
2.2.4 Công tác chế độ chính sách:
Tại thời điểm nhận bàn giao BHXH Hà Tĩnh tiếp nhận 56.911 hồ sơ các
loại đối tượng hưởng chế độ BHXH từ hai ngành Lao động- Thương binh và xã
Phan Thị Phú Mỹ - BH46B
14
Thứ Tư, 1 tháng 1, 2014
Tổng hợp đề thi vào lớp 10 môn toán (có đáp án)
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
5
SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
AN GIANG
---------------
ĐỀ CHÍNH THỨC
SBD……PHÒNG………
ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10
Năm học 2012-2013
--------------------
Môn: TOÁN
Khóa ngày 11 -7 -2012
Thời gian làm bài : 120 phút
(Không kể thời gian phát đề)
Ngày thi: 12-7-2012
Bài 1. (2,5 điểm)
a) Rút gn A = +2 16 - 6 9 36
b) Gii phương trình bc hai : x
2
– 2
2
x +1 = 0
c) Gii h phương trình :
3 7
2 3
x y
x y
− =
+ =
Bài 2. (2,0 điểm)
Cho hàm s y = x + 1 (*) có th là ưng thng ( d )
a) Tìm h s góc và v th hàm s (*)
b) Tìm a (P): y = ax
2
i qua im M (1 ;2).Xác nh ta giao im ca ưng thng (d) và Parabol (P) vi a
va tìm ưc .
Bài 3. (2,0 điểm)
Cho phương trình x
2
– 2 (m+1) x + m
2
+ 3 = 0
a) Vi giá tr nào ca m thì phương trình có hai nghim phân bit.
b) Tìm m phương trình có hai nghim tha tích hai nghim không ln hơn tng hai nghim.
Bài 4. (3,5 điểm)
Cho ưng tròn ( O) bán kính R = 3 cm và mt im I nm ngoài ưng tròn, bit rng OI = 4cm.T I k
hai tip tuyn IA và IB vi ưng tròn (A,B là tip im).
a) Chng minh t giác OAIB ni tip.
b)T I k ưng thng vuông góc vi OI ct tia OA ti O’.Tính OO’ và din tích tam giác IOO’ .
c) T O’ k O’C vuông góc BI ct ưng thng BI ti C.Chng minh O’I là tia phân giác ca
AO'C
------ Ht------
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
6
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
7
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
8
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
9
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
10
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
11
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
12
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
13
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
14
www.mathvn.com
5
SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
AN GIANG
---------------
ĐỀ CHÍNH THỨC
SBD……PHÒNG………
ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10
Năm học 2012-2013
--------------------
Môn: TOÁN
Khóa ngày 11 -7 -2012
Thời gian làm bài : 120 phút
(Không kể thời gian phát đề)
Ngày thi: 12-7-2012
Bài 1. (2,5 điểm)
a) Rút gn A = +2 16 - 6 9 36
b) Gii phương trình bc hai : x
2
– 2
2
x +1 = 0
c) Gii h phương trình :
3 7
2 3
x y
x y
− =
+ =
Bài 2. (2,0 điểm)
Cho hàm s y = x + 1 (*) có th là ưng thng ( d )
a) Tìm h s góc và v th hàm s (*)
b) Tìm a (P): y = ax
2
i qua im M (1 ;2).Xác nh ta giao im ca ưng thng (d) và Parabol (P) vi a
va tìm ưc .
Bài 3. (2,0 điểm)
Cho phương trình x
2
– 2 (m+1) x + m
2
+ 3 = 0
a) Vi giá tr nào ca m thì phương trình có hai nghim phân bit.
b) Tìm m phương trình có hai nghim tha tích hai nghim không ln hơn tng hai nghim.
Bài 4. (3,5 điểm)
Cho ưng tròn ( O) bán kính R = 3 cm và mt im I nm ngoài ưng tròn, bit rng OI = 4cm.T I k
hai tip tuyn IA và IB vi ưng tròn (A,B là tip im).
a) Chng minh t giác OAIB ni tip.
b)T I k ưng thng vuông góc vi OI ct tia OA ti O’.Tính OO’ và din tích tam giác IOO’ .
c) T O’ k O’C vuông góc BI ct ưng thng BI ti C.Chng minh O’I là tia phân giác ca
AO'C
------ Ht------
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
6
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
7
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
8
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
9
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
10
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
11
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
12
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
13
www.MATHVN.com – Toán học Việt Nam
www.mathvn.com
14
Xác định chế phẩm enzyme và điều kiện thích hợp để xử lý lớp nhớt cà phê vối bằng phương pháp ướt
- 5 -
- Thiết lập cơ sở khoa học cho việc ứng dụng enzyme trong
chế biến cà phê tại Việt Nam.
5.2. Ý nghĩa thực tiễn của ñề tài
- Việc sử dụng chế phẩm enzyme trong quá trình sản xuất cà
phê ở giai ñoạn tách nhớt ñể loại bỏ lớp nhớt ngoài vỏ thóc bao
quanh nhân cho sản phẩm là cà phê thóc ướt sạch nhớt ñể thuận tiện
cho phơi sấy.
- So với các phương pháp trước ñây thì việc sử dụng chế
phẩm enzyme vào sản xuất sẽ có thể tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá
thành sản phẩm, nâng cao chất lượng cà phê ñể tăng tính cạnh tranh
của sản phẩm cà phê Việt Nam trên thị trường thế giới.
- Ngoài ra nó còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường,
giảm ñược lượng nước rửa, giảm chỉ số BOD
5
và TSS trong nước
thải theo phương pháp chế biến ướt.
6. CẤU TRÚC LUẬN VĂN
Luận văn gồm các chương và các phần chính như sau:
Mở ñầu
Chương 1: Tổng quan tài liệu
Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu.
Chương 3: Kết quả và thảo luận
Kết luận và kiến nghị
Tài liệu tham khảo
Phụ lục.
- 6 -
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. TỔNG QUAN VỀ CHẾ BIẾN CÀ PHÊ
1.1.1. Các chủng loại/giống cà phê
1.1.2. Cấu tạo của quả cà phê
1.1.3. Phương pháp chế biến cà phê nhân
1.1.4. Tổng quan về chất lượng hạt cà phê, các yếu tố tác ñộng
ñến chất lượng
1.2. TỔNG QUAN VỀ ENZYME
1.2.1. Giới thiệu về chế phẩm enzyme pectinase
1.2.2. Pectin và cơ chế tác dụng của pectinase
1.3. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
1.3.1. Các công trình trong nước
1.3.2. Các công trình ngoài nước
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
2.1.1. Nguyên liệu
Quả cà phê vối chín ñược thu hoạch vào tháng 11- 12/2010
và tháng 01/2011 từ các vườn cây của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông
lâm nghiệp Tây Nguyên.
2.1.2. Các enzyme sử dụng trong nghiên cứu
Các enzyme th
ương phẩm do các hãng/ công ty ña quốc gia
sản xuất và có ñại diện tại Việt Nam, gồm: Lumipect-CP, Rohapect®
10L, Rohament® pulpex, Pectinex® Ultra SP-L.
- 7 -
2.2. MỤC TIÊU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.3.1. Bố trí thí nghiệm
2.3.1.1. Thành phần hóa học chủ yếu trong lớp nhớt cà phê vối
2.3.1.2. Lựa chọn loại chế phẩm enzyme thích hợp ñể xử lý lớp
nhớt cà phê vối
2.3.1.3. Xác ñịnh liều lượng enzyme thích hợp cho xử lý lớp nhớt
của cà phê thóc
2.3.1.4. Xác ñịnh pH thích hợp ñể chế phẩm có hiệu lực cao nhất
2.3.1.5. Xác ñịnh nhiệt ñộ tối ưu ñể chế phẩm có hiệu lực cao nhất
2.3.2. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xác ñịnh
2.3.2.1. Phương pháp tiến hành làm mẫu thí nghiệm
2.3.2.2. Phương pháp lấy mẫu
2.3.2.3. Xác ñịnh ñộ nhớt
2.3.2.4. Xác ñịnh pH nước rửa cà phê sau ủ
2.3.2.5. Xác ñịnh ñộ ẩm nhân
2.3.2.6. Tỉ lệ cà phê nhân khô thu ñược ở ẩm ñộ 12,5%
2.3.2.7. Phương pháp xác ñịnh tỷ lệ sạch nhớt cà phê thóc tươi sau
ủ enzyme
2.3.2.8. Phương pháp toán học
Các phương pháp này ñược xử lý bởi các phần mềm chuyên
dùng trong nông nghi
ệp và công nghiệp thực phẩm MSTATC 1.2 for
Windows (2005), Excel (2003).
- 8 -
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1. THÀNH PHẦN HÓA HỌC CHỦ YẾU CỦA LỚP NHỚT
CÀ PHÊ VỐI
Bảng 3.1. Thành phần hóa học của lớp nhớt cà phê vối
STT Thành phần Hàm lượng (%)
1 Nước 82
2 Pectins tổng số 2,0
3 Đường khử 2,2
4 Đường không khử 2,0
5 Cellulose, tro 1,2
6 Khác 10,6
Ghi chú: Kết quả phân tích tại Viện Công nghiệp Thực phẩm
Hà Nội
Từ những kết quả trên cho thấy, thành phần hóa học của lớp
nhớt quả cà phê phụ thuộc giống và sự khác nhau về lãnh thổ, vị trí
ñịa lý,…mà thành phần lớp nhớt ñược tạo nên chủ yếu là do hợp chất
pectin và ñường. Chính vì thế, ñể tách lớp nhớt ñược dễ dàng cần
nghiên cứu phương pháp tách cho hiệu quả cao nhất. Chúng tôi sẽ
nghiên cứu phương pháp tách nhớt bằng cách sử dụng enzyme, tùy
theo hàm lượng pectin có trong quả cà phê ñể ta có thể ñiều chỉnh
liều lượng sử dụng enzyme pectinase bổ sung vào cho phù hợp,
nhằm tăng tối ña khả năng làm sạch lớp nhớt của hạt cà phê thóc, và
giảm thiểu tác ñộng xấu ñến chất lượng cà phê nhân thành phẩm.
3.2. XÁC ĐỊNH CHẾ PHẨM ENZYME THÍCH HỢP ĐỂ XỬ
LÝ L
ỚP NHỚT QUẢ CÀ PHÊ VỐI
Hình 3.1 biểu diễn quá trình giảm ñộ nhớt của dịch chiết
bằng số tương ñối (%) trong ñó ñộ nhớt của dịch chiết trước khi xử
- 9 -
lý enzyme là 270 mPa.s tương ứng 100%. Với ñối chứng sau 30 phút
ñộ nhớt vẫn còn 97,5%, trong khi các công thức ñược xử lý enzyme
sau 30 phút ñộ nhớt chỉ còn 6 - 35%. Sau 84 phút, ñộ nhớt của ñối
chứng (dịch nhớt) vẫn còn 92,0%, trong khi ñộ nhớt của các công
thức xử lý enzyme chỉ còn dưới 10%.
1 , 5
100
35,1
10,4
6, 2 3 , 6
5 , 9
9 , 6
9 8 , 1
9 2
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
0 6 12 18 24 30 36 42 48 54 60 66 72 78 84
Thời gian x ử lý (phút)
Độ nhớt tương ñối (%)
Lumipect - CP Rohapect® 10L
Rohament® Pulpex Pectinex® Ultra SP-L
Đối chứng Dịch nhớt Đối chứng Nước
Hình 3.1. Sự thay ñổi ñộ nhớt của dịch chiết xuất lớp nhớt cà phê
vối sau khi xử lý các loại enzyme khác nhau
Trong 4 chế phẩm enzyme thử nghiệm, Lumipect-CP (chứa
Polygalacturonase ñơn lẻ) có hiệu lực thấp (sau 30 phút xử lý, ñộ
nhớt của dịch chiết vẫn còn 35%) còn lại 3 enzyme khác có hiệu lực
rất tốt, sau 30 phút làm ñộ nhớt của dịch chiết giảm chỉ còn 5 - 10%.
Tuy nhiên trong 3 loại này, Pectinex® Ultra SP-L (chứa chủ yếu
Polygalacturonase và tỷ lệ nhỏ hemicellulase) có hiệu lực kém hơn
hai lo
ại còn lại.
- 10 -
Từ kết quả thử nghiệm 4 chế phẩm enzyme, ñã loại ñược hai
chế phẩm là Lumipect-CP và Pectinex® Ultra SP-L; sơ tuyển ñược 2
loại chế phẩm enzyme là Rohapect® 10L và Rohament® Pulpex.
Mặt khác, xét về tính sử dụng thì Rohament® Pulpex phức
tạp và rườm rà hơn Rohapect® 10L và lại có nguy cơ làm chất lượng
sản phẩm không ñồng ñều nếu các thao tác xử lý không ñược thực
hiện nghiêm túc. Tôi quyết ñịnh chọn chế phẩm Rohapect® 10L ñể
làm các thử nghiệm tiếp theo.
3.3. XÁC ĐỊNH LIỀU LƯỢNG ENZYME THÍCH HỢP CHO
XỬ LÝ LỚP NHỚT QUẢ CÀ PHÊ VỐI
3.3.1. Kết quả xác ñịnh liều lượng enzyme thích hợp cho xử lý
thời gian 2 giờ
3.3.1.1. Mức ñộ sạch nhớt của cà phê thóc sau xử lý enzyme 2 giờ
97
96
86
65
10
98
67
95
86
80
75
100
100
98
95
95
84
0
20
40
60
80
100
120
0 50 100 150 200 250 300 350
Liều lượng (ppm)
Tỷ lệ sạch nhớt (% )
Tỉ lệ 10 cà phê/5 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/4 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/3 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/2 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/1 nước
Hình 3.2. Hi
ệu quả xử lý lớp nhớt của enzyme Rohapect® 10L ở
các liều lượng khác nhau xử lý 2 giờ
- 11 -
Kết quả thu ñược ở hình 3.2 cho thấy, mức ñộ sạch nhớt tăng
dần theo sự tăng liều lượng enzyme. Tuy nhiên tỉ lệ sạch nhớt từ
90% trở lên mới ñược coi là sạch thì trong 6 công thức về liều lượng
ở tỷ lệ cà phê/nước là 10/5, 10/4, 10/3 chỉ có hai liều lượng là 300
ppm và 350 ppm mới ñáp ứng yêu cầu tách lớp nhớt ra khỏi vỏ thóc
tốt nhất, còn với tỷ lệ 10/2 nhớt ñược làm sạch ở liều lượng 250 ppm.
Riêng ñối với tỷ lệ 10/1 chỉ với liều lượng 150 ppm hạt cà phê thóc
ñã sạch nhớt.
Kết quả còn cho thấy, tỉ lệ cà phê/nước càng cao thì mức ñộ
sạch nhớt của cà phê thóc càng cao. Tỉ lệ 10 cà phê/1 nước có mức
ñộ sạch nhớt khá cao ở các nồng ñộ từ 150 - 350 ppm, và ñáng chú ý
là chỉ với liều lượng enzyme 150 ppm thì tỉ lệ sạch nhớt ñã ñạt tới
95%.
3.3.1.2. Ảnh hưởng của liều lượng Rohapect® 10L tới khối lượng
sản phẩm
33
30,1
31,3
30,9
34,4
33,3
32,4
31,6
31,4
31,1
33,5
33,3
32,4
31,6
33,8
33,7
31,3
31,4
30,9
32,2
33,4 34,1
31,4
34,3
35
32,2
31,8
31,4
32,3
36,2
34,4
34,5
35,1
35,3
35,3
29
30
31
32
33
34
35
36
37
0 50 100 150 200 250 300 350
Liều lượng (ppm)
Tỷ lệ cà phê nhân thu hồi (%)
Tỉ lệ 10 cà phê/5 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/4 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/3 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/2 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/1 nước
Hình 3.3. T
ỷ lệ nhân thu hồi ở các liều lượng enzyme Rohapect®
10L khác nhau xử lý 2 giờ
- 12 -
Từ kết quả hình 3.3 cho thấy, tỉ lệ cà phê nhân khô thu ñược
ở ẩm ñộ 12,5% lại có xu hướng giảm dần theo sự tăng của liều lượng
enzyme Rohapect® 10L từ 150 - 350 ppm.
Kết quả cũng cho thấy khối lượng cà phê nhân thu ñược tăng
dần theo sự tăng của tỉ lệ cà phê/nước và sự khác biệt về tỉ lệ cà phê
nhân thu ñược. Ở tỉ lệ 10 cà phê/1 nước thì khối lượng cà phê nhân
khô ñạt cao nhất so với các tỉ lệ khác.
Tóm lại, liều lượng chế phẩm enzyme Rohapect®10L thích
hợp nhất ñể xử lý lớp nhớt cà phê vối trong thời gian 2 giờ là 150
ppm (tính theo khối lượng cà phê thóc ướt còn nhớt) với tỉ lệ pha
trộn 10 cà phê/1 nước.
3.3.2. Kết quả xác ñịnh liều lượng enzyme thích hợp cho xử lý
lớp nhớt với thời gian 10 giờ
3.3.2.1. Mức ñộ sạch nhớt của cà phê thóc sau xử lý enzyme 10 giờ
62
81
96
85
9999
90
100
95
79
15
25
35
45
55
65
75
85
95
105
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90
Liều lượng (ppm)
Tỷ lệ sạch nhớt (%)
Tỉ lệ 10 cà phê/5 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/4 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/3 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/2 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/1 nước
Hình 3.4. Hi
ệu quả xử lý lớp nhớt của enzyme Rohapect® 10L ở
các liều lượng khác nhau xử lý 10 giờ
- 13 -
Kết quả hình 3.4 cho thấy mức ñộ sạch nhớt của cà phê thóc
tăng khi liều lượng enzyme tăng. Ở các tỉ lệ cà phê/nước khác nhau
thì mức ñộ sạch nhớt của cà phê thóc ñều tăng dần theo liều lượng
enzyme.
Tuy nhiên tỉ lệ sạch nhớt từ 90% trở lên mới ñược coi là sạch
thì trong 6 công thức về liều lượng thì công thức ở liều lượng 40 ppm
và 50 ppm ñều chưa ñảm bảo ñộ sạch ở tất cả các tỷ lệ nước, còn với
liều lượng 60 ppm thì mức ñộ sạch nhớt của cà phê thóc ñạt 95% ở tỷ
lệ cà phê/nước 10/3, và sau ñó tăng dần ở các liều lượng tiếp theo và
ñạt cao nhất ở liều lượng 90 ppm ñã ñảm bảo ñược ñộ sạch nhớt ở tất
cả các tỷ lệ cà phê/nước.
Kết quả còn cho thấy, tỷ lệ cà phê/nước càng cao thì mức ñộ
sạch nhớt của cà phê thóc càng cao.
3.3.2.2. Ảnh hưởng của liều lượng Rohapect® 10L tới tới khối
lượng sản phẩm
34,7
35,7
36
35
36,9
35,6
34,4
36,6
34,3
36,7
34,2
36
34,6
35,3
34
35
36
37
38
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100
liều lượng (ppm)
Tỷ lệ nhân thu hồi (%)
Tỉ lệ 10 cà phê/5 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/4 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/3 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/2 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/1 nước
Hình 3.5. T
ỷ lệ nhân thu hồi ở các liều lượng enzyme Rohapect®
10L khác nhau xử lý 10 giờ
- 14 -
Kết quả ở hình 3.5 cho thấy giữa liều lượng enzyme và tỉ lệ
cà phê nhân khô ở ẩm ñộ 12,5% có sự tương quan nghịch với nhau;
tức là liều lượng enzyme càng cao thì tỉ lệ cà phê nhân khô thu ñược
càng thấp. Tỉ lệ cà phê nhân thu ñược giảm dần theo sự tăng của liều
lượng enzyme Rohapect® 10L từ 40 - 90 ppm.
Kết quả cũng cho thấy tỉ lệ nhân thu hồi ñạt cao nhất ở tỉ lệ
cà phê/nước là 10/5 và thấp nhất ở tỉ lệ cà phê/nước 10/1. Chênh lệch
giữa tỉ lệ thu hồi cao nhất và tỉ lệ thu hồi thấp nhất là 1%. Do vậy,
kết hợp với sự ñánh giá mức ñộ sạch nhớt, chúng tôi chọn tỷ lệ cà
phê/nước là 10/3.
3.4. XÁC ĐỊNH pH THÍCH HỢP ĐỂ CHẾ PHẨM ENZYME
CÓ HIỆU LỰC CAO NHẤT
3.4.1. Xử lý 2 giờ với các công thức liều lượng enzyme cao
94,3
95
95,7
96
96,7
95,7
94,3
91,3
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
Tỷ lệ sạch nhớt (%)
3,5 4 4,5 5 5,5 6 6,5 7
pH
Hình 3.6. Ảnh hưởng của pH tới mức ñộ sạch nhớt của cà phê
thóc x
ử lý 2 giờ
Kết quả hình ở 3.6 cho thấy, với thời gian ủ 2 giờ chế phẩm
enzyme Rohapect®10L hoạt hóa lớp nhớt của hạt cà phê vối trong
- Thiết lập cơ sở khoa học cho việc ứng dụng enzyme trong
chế biến cà phê tại Việt Nam.
5.2. Ý nghĩa thực tiễn của ñề tài
- Việc sử dụng chế phẩm enzyme trong quá trình sản xuất cà
phê ở giai ñoạn tách nhớt ñể loại bỏ lớp nhớt ngoài vỏ thóc bao
quanh nhân cho sản phẩm là cà phê thóc ướt sạch nhớt ñể thuận tiện
cho phơi sấy.
- So với các phương pháp trước ñây thì việc sử dụng chế
phẩm enzyme vào sản xuất sẽ có thể tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá
thành sản phẩm, nâng cao chất lượng cà phê ñể tăng tính cạnh tranh
của sản phẩm cà phê Việt Nam trên thị trường thế giới.
- Ngoài ra nó còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường,
giảm ñược lượng nước rửa, giảm chỉ số BOD
5
và TSS trong nước
thải theo phương pháp chế biến ướt.
6. CẤU TRÚC LUẬN VĂN
Luận văn gồm các chương và các phần chính như sau:
Mở ñầu
Chương 1: Tổng quan tài liệu
Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu.
Chương 3: Kết quả và thảo luận
Kết luận và kiến nghị
Tài liệu tham khảo
Phụ lục.
- 6 -
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. TỔNG QUAN VỀ CHẾ BIẾN CÀ PHÊ
1.1.1. Các chủng loại/giống cà phê
1.1.2. Cấu tạo của quả cà phê
1.1.3. Phương pháp chế biến cà phê nhân
1.1.4. Tổng quan về chất lượng hạt cà phê, các yếu tố tác ñộng
ñến chất lượng
1.2. TỔNG QUAN VỀ ENZYME
1.2.1. Giới thiệu về chế phẩm enzyme pectinase
1.2.2. Pectin và cơ chế tác dụng của pectinase
1.3. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
1.3.1. Các công trình trong nước
1.3.2. Các công trình ngoài nước
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
2.1.1. Nguyên liệu
Quả cà phê vối chín ñược thu hoạch vào tháng 11- 12/2010
và tháng 01/2011 từ các vườn cây của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông
lâm nghiệp Tây Nguyên.
2.1.2. Các enzyme sử dụng trong nghiên cứu
Các enzyme th
ương phẩm do các hãng/ công ty ña quốc gia
sản xuất và có ñại diện tại Việt Nam, gồm: Lumipect-CP, Rohapect®
10L, Rohament® pulpex, Pectinex® Ultra SP-L.
- 7 -
2.2. MỤC TIÊU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.3.1. Bố trí thí nghiệm
2.3.1.1. Thành phần hóa học chủ yếu trong lớp nhớt cà phê vối
2.3.1.2. Lựa chọn loại chế phẩm enzyme thích hợp ñể xử lý lớp
nhớt cà phê vối
2.3.1.3. Xác ñịnh liều lượng enzyme thích hợp cho xử lý lớp nhớt
của cà phê thóc
2.3.1.4. Xác ñịnh pH thích hợp ñể chế phẩm có hiệu lực cao nhất
2.3.1.5. Xác ñịnh nhiệt ñộ tối ưu ñể chế phẩm có hiệu lực cao nhất
2.3.2. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xác ñịnh
2.3.2.1. Phương pháp tiến hành làm mẫu thí nghiệm
2.3.2.2. Phương pháp lấy mẫu
2.3.2.3. Xác ñịnh ñộ nhớt
2.3.2.4. Xác ñịnh pH nước rửa cà phê sau ủ
2.3.2.5. Xác ñịnh ñộ ẩm nhân
2.3.2.6. Tỉ lệ cà phê nhân khô thu ñược ở ẩm ñộ 12,5%
2.3.2.7. Phương pháp xác ñịnh tỷ lệ sạch nhớt cà phê thóc tươi sau
ủ enzyme
2.3.2.8. Phương pháp toán học
Các phương pháp này ñược xử lý bởi các phần mềm chuyên
dùng trong nông nghi
ệp và công nghiệp thực phẩm MSTATC 1.2 for
Windows (2005), Excel (2003).
- 8 -
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1. THÀNH PHẦN HÓA HỌC CHỦ YẾU CỦA LỚP NHỚT
CÀ PHÊ VỐI
Bảng 3.1. Thành phần hóa học của lớp nhớt cà phê vối
STT Thành phần Hàm lượng (%)
1 Nước 82
2 Pectins tổng số 2,0
3 Đường khử 2,2
4 Đường không khử 2,0
5 Cellulose, tro 1,2
6 Khác 10,6
Ghi chú: Kết quả phân tích tại Viện Công nghiệp Thực phẩm
Hà Nội
Từ những kết quả trên cho thấy, thành phần hóa học của lớp
nhớt quả cà phê phụ thuộc giống và sự khác nhau về lãnh thổ, vị trí
ñịa lý,…mà thành phần lớp nhớt ñược tạo nên chủ yếu là do hợp chất
pectin và ñường. Chính vì thế, ñể tách lớp nhớt ñược dễ dàng cần
nghiên cứu phương pháp tách cho hiệu quả cao nhất. Chúng tôi sẽ
nghiên cứu phương pháp tách nhớt bằng cách sử dụng enzyme, tùy
theo hàm lượng pectin có trong quả cà phê ñể ta có thể ñiều chỉnh
liều lượng sử dụng enzyme pectinase bổ sung vào cho phù hợp,
nhằm tăng tối ña khả năng làm sạch lớp nhớt của hạt cà phê thóc, và
giảm thiểu tác ñộng xấu ñến chất lượng cà phê nhân thành phẩm.
3.2. XÁC ĐỊNH CHẾ PHẨM ENZYME THÍCH HỢP ĐỂ XỬ
LÝ L
ỚP NHỚT QUẢ CÀ PHÊ VỐI
Hình 3.1 biểu diễn quá trình giảm ñộ nhớt của dịch chiết
bằng số tương ñối (%) trong ñó ñộ nhớt của dịch chiết trước khi xử
- 9 -
lý enzyme là 270 mPa.s tương ứng 100%. Với ñối chứng sau 30 phút
ñộ nhớt vẫn còn 97,5%, trong khi các công thức ñược xử lý enzyme
sau 30 phút ñộ nhớt chỉ còn 6 - 35%. Sau 84 phút, ñộ nhớt của ñối
chứng (dịch nhớt) vẫn còn 92,0%, trong khi ñộ nhớt của các công
thức xử lý enzyme chỉ còn dưới 10%.
1 , 5
100
35,1
10,4
6, 2 3 , 6
5 , 9
9 , 6
9 8 , 1
9 2
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
0 6 12 18 24 30 36 42 48 54 60 66 72 78 84
Thời gian x ử lý (phút)
Độ nhớt tương ñối (%)
Lumipect - CP Rohapect® 10L
Rohament® Pulpex Pectinex® Ultra SP-L
Đối chứng Dịch nhớt Đối chứng Nước
Hình 3.1. Sự thay ñổi ñộ nhớt của dịch chiết xuất lớp nhớt cà phê
vối sau khi xử lý các loại enzyme khác nhau
Trong 4 chế phẩm enzyme thử nghiệm, Lumipect-CP (chứa
Polygalacturonase ñơn lẻ) có hiệu lực thấp (sau 30 phút xử lý, ñộ
nhớt của dịch chiết vẫn còn 35%) còn lại 3 enzyme khác có hiệu lực
rất tốt, sau 30 phút làm ñộ nhớt của dịch chiết giảm chỉ còn 5 - 10%.
Tuy nhiên trong 3 loại này, Pectinex® Ultra SP-L (chứa chủ yếu
Polygalacturonase và tỷ lệ nhỏ hemicellulase) có hiệu lực kém hơn
hai lo
ại còn lại.
- 10 -
Từ kết quả thử nghiệm 4 chế phẩm enzyme, ñã loại ñược hai
chế phẩm là Lumipect-CP và Pectinex® Ultra SP-L; sơ tuyển ñược 2
loại chế phẩm enzyme là Rohapect® 10L và Rohament® Pulpex.
Mặt khác, xét về tính sử dụng thì Rohament® Pulpex phức
tạp và rườm rà hơn Rohapect® 10L và lại có nguy cơ làm chất lượng
sản phẩm không ñồng ñều nếu các thao tác xử lý không ñược thực
hiện nghiêm túc. Tôi quyết ñịnh chọn chế phẩm Rohapect® 10L ñể
làm các thử nghiệm tiếp theo.
3.3. XÁC ĐỊNH LIỀU LƯỢNG ENZYME THÍCH HỢP CHO
XỬ LÝ LỚP NHỚT QUẢ CÀ PHÊ VỐI
3.3.1. Kết quả xác ñịnh liều lượng enzyme thích hợp cho xử lý
thời gian 2 giờ
3.3.1.1. Mức ñộ sạch nhớt của cà phê thóc sau xử lý enzyme 2 giờ
97
96
86
65
10
98
67
95
86
80
75
100
100
98
95
95
84
0
20
40
60
80
100
120
0 50 100 150 200 250 300 350
Liều lượng (ppm)
Tỷ lệ sạch nhớt (% )
Tỉ lệ 10 cà phê/5 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/4 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/3 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/2 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/1 nước
Hình 3.2. Hi
ệu quả xử lý lớp nhớt của enzyme Rohapect® 10L ở
các liều lượng khác nhau xử lý 2 giờ
- 11 -
Kết quả thu ñược ở hình 3.2 cho thấy, mức ñộ sạch nhớt tăng
dần theo sự tăng liều lượng enzyme. Tuy nhiên tỉ lệ sạch nhớt từ
90% trở lên mới ñược coi là sạch thì trong 6 công thức về liều lượng
ở tỷ lệ cà phê/nước là 10/5, 10/4, 10/3 chỉ có hai liều lượng là 300
ppm và 350 ppm mới ñáp ứng yêu cầu tách lớp nhớt ra khỏi vỏ thóc
tốt nhất, còn với tỷ lệ 10/2 nhớt ñược làm sạch ở liều lượng 250 ppm.
Riêng ñối với tỷ lệ 10/1 chỉ với liều lượng 150 ppm hạt cà phê thóc
ñã sạch nhớt.
Kết quả còn cho thấy, tỉ lệ cà phê/nước càng cao thì mức ñộ
sạch nhớt của cà phê thóc càng cao. Tỉ lệ 10 cà phê/1 nước có mức
ñộ sạch nhớt khá cao ở các nồng ñộ từ 150 - 350 ppm, và ñáng chú ý
là chỉ với liều lượng enzyme 150 ppm thì tỉ lệ sạch nhớt ñã ñạt tới
95%.
3.3.1.2. Ảnh hưởng của liều lượng Rohapect® 10L tới khối lượng
sản phẩm
33
30,1
31,3
30,9
34,4
33,3
32,4
31,6
31,4
31,1
33,5
33,3
32,4
31,6
33,8
33,7
31,3
31,4
30,9
32,2
33,4 34,1
31,4
34,3
35
32,2
31,8
31,4
32,3
36,2
34,4
34,5
35,1
35,3
35,3
29
30
31
32
33
34
35
36
37
0 50 100 150 200 250 300 350
Liều lượng (ppm)
Tỷ lệ cà phê nhân thu hồi (%)
Tỉ lệ 10 cà phê/5 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/4 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/3 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/2 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/1 nước
Hình 3.3. T
ỷ lệ nhân thu hồi ở các liều lượng enzyme Rohapect®
10L khác nhau xử lý 2 giờ
- 12 -
Từ kết quả hình 3.3 cho thấy, tỉ lệ cà phê nhân khô thu ñược
ở ẩm ñộ 12,5% lại có xu hướng giảm dần theo sự tăng của liều lượng
enzyme Rohapect® 10L từ 150 - 350 ppm.
Kết quả cũng cho thấy khối lượng cà phê nhân thu ñược tăng
dần theo sự tăng của tỉ lệ cà phê/nước và sự khác biệt về tỉ lệ cà phê
nhân thu ñược. Ở tỉ lệ 10 cà phê/1 nước thì khối lượng cà phê nhân
khô ñạt cao nhất so với các tỉ lệ khác.
Tóm lại, liều lượng chế phẩm enzyme Rohapect®10L thích
hợp nhất ñể xử lý lớp nhớt cà phê vối trong thời gian 2 giờ là 150
ppm (tính theo khối lượng cà phê thóc ướt còn nhớt) với tỉ lệ pha
trộn 10 cà phê/1 nước.
3.3.2. Kết quả xác ñịnh liều lượng enzyme thích hợp cho xử lý
lớp nhớt với thời gian 10 giờ
3.3.2.1. Mức ñộ sạch nhớt của cà phê thóc sau xử lý enzyme 10 giờ
62
81
96
85
9999
90
100
95
79
15
25
35
45
55
65
75
85
95
105
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90
Liều lượng (ppm)
Tỷ lệ sạch nhớt (%)
Tỉ lệ 10 cà phê/5 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/4 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/3 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/2 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/1 nước
Hình 3.4. Hi
ệu quả xử lý lớp nhớt của enzyme Rohapect® 10L ở
các liều lượng khác nhau xử lý 10 giờ
- 13 -
Kết quả hình 3.4 cho thấy mức ñộ sạch nhớt của cà phê thóc
tăng khi liều lượng enzyme tăng. Ở các tỉ lệ cà phê/nước khác nhau
thì mức ñộ sạch nhớt của cà phê thóc ñều tăng dần theo liều lượng
enzyme.
Tuy nhiên tỉ lệ sạch nhớt từ 90% trở lên mới ñược coi là sạch
thì trong 6 công thức về liều lượng thì công thức ở liều lượng 40 ppm
và 50 ppm ñều chưa ñảm bảo ñộ sạch ở tất cả các tỷ lệ nước, còn với
liều lượng 60 ppm thì mức ñộ sạch nhớt của cà phê thóc ñạt 95% ở tỷ
lệ cà phê/nước 10/3, và sau ñó tăng dần ở các liều lượng tiếp theo và
ñạt cao nhất ở liều lượng 90 ppm ñã ñảm bảo ñược ñộ sạch nhớt ở tất
cả các tỷ lệ cà phê/nước.
Kết quả còn cho thấy, tỷ lệ cà phê/nước càng cao thì mức ñộ
sạch nhớt của cà phê thóc càng cao.
3.3.2.2. Ảnh hưởng của liều lượng Rohapect® 10L tới tới khối
lượng sản phẩm
34,7
35,7
36
35
36,9
35,6
34,4
36,6
34,3
36,7
34,2
36
34,6
35,3
34
35
36
37
38
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100
liều lượng (ppm)
Tỷ lệ nhân thu hồi (%)
Tỉ lệ 10 cà phê/5 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/4 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/3 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/2 nước
Tỉ lệ 10 cà phê/1 nước
Hình 3.5. T
ỷ lệ nhân thu hồi ở các liều lượng enzyme Rohapect®
10L khác nhau xử lý 10 giờ
- 14 -
Kết quả ở hình 3.5 cho thấy giữa liều lượng enzyme và tỉ lệ
cà phê nhân khô ở ẩm ñộ 12,5% có sự tương quan nghịch với nhau;
tức là liều lượng enzyme càng cao thì tỉ lệ cà phê nhân khô thu ñược
càng thấp. Tỉ lệ cà phê nhân thu ñược giảm dần theo sự tăng của liều
lượng enzyme Rohapect® 10L từ 40 - 90 ppm.
Kết quả cũng cho thấy tỉ lệ nhân thu hồi ñạt cao nhất ở tỉ lệ
cà phê/nước là 10/5 và thấp nhất ở tỉ lệ cà phê/nước 10/1. Chênh lệch
giữa tỉ lệ thu hồi cao nhất và tỉ lệ thu hồi thấp nhất là 1%. Do vậy,
kết hợp với sự ñánh giá mức ñộ sạch nhớt, chúng tôi chọn tỷ lệ cà
phê/nước là 10/3.
3.4. XÁC ĐỊNH pH THÍCH HỢP ĐỂ CHẾ PHẨM ENZYME
CÓ HIỆU LỰC CAO NHẤT
3.4.1. Xử lý 2 giờ với các công thức liều lượng enzyme cao
94,3
95
95,7
96
96,7
95,7
94,3
91,3
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
Tỷ lệ sạch nhớt (%)
3,5 4 4,5 5 5,5 6 6,5 7
pH
Hình 3.6. Ảnh hưởng của pH tới mức ñộ sạch nhớt của cà phê
thóc x
ử lý 2 giờ
Kết quả hình ở 3.6 cho thấy, với thời gian ủ 2 giờ chế phẩm
enzyme Rohapect®10L hoạt hóa lớp nhớt của hạt cà phê vối trong
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)